3. Türklerin Anadoluya Göçü

Özgün soru denemeleri, konu özeti ve sınav taktikleri.

Konu Hakkında Hızlı Bilgi

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: Soruda Anadolu Selçuklu Devleti'ndeki bir toprak yönetim sistemi ve bu sistemin devlete sağladığı faydalar (hazineye yük olmadan ordu besleme, üretimin sürekliliği, taşrada otorite kurma) anlatılmaktadır. Söz konusu sistem 'İkta'dır. İkta arazileri, devlet görevlilerine hizmet ve maaşlarına karşılık verilen topraklardır. Bu sistemde toprağın mülkiyeti devlete aitken, vergileri toplama hakkı ikta sahibine, toprağı işleme hakkı ise köylülere verilmiştir. İkta sistemi sayesinde devlet, hazineden para çıkmadan büyük bir orduya sahip olmuş, üretimde süreklilik sağlanmış ve merkezi otorite güçlenmiştir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir. Diğer seçeneklerin açıklanması ise şöyledir: A) Has Arazi: Geliri doğrudan hükümdara ve ailesine ayrılan Miri topraklardır. B) Vakıf Arazi: Gelirleri medrese, darüşşifa, imarethane gibi sosyal ve hayır kurumlarının giderleri için ayrılan topraklardır. C) Mülk Arazi: Mülkiyeti devlete değil, şahıslara ait olan topraklardır; sahipleri bu toprakları satabilir, devredebilir ve miras bırakabilir. E) Pervane: Bir toprak sistemi değil, idari bir birim ve görevli unvanıdır. Divan-ı Pervane, ikta topraklarının kayıtlarını tutan ve dağıtımını düzenleyen divandır. Bu divanın başkanına 'Pervaneci' denir. Önemli Nokta 2: Doğru cevap Pasinler Muharebesi'dir. Soruda, Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasındaki ilk büyük zaferin sonuçları olan Bizans'ın vergiye bağlanması ve İstanbul'da Tuğrul Bey adına hutbe okutulması gibi gelişmeler sorulmaktadır. 1048 tarihli Pasinler Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti ile Bizanslılar arasındaki ilk savaş olup Bizans'a ve Gürcülere karşı kazanılan ilk büyük zaferdir. Yapılan antlaşmaya göre Bizans, İstanbul'daki caminin onarılmasını ve bu camide hutbenin Abbasi Halifesi ile Tuğrul Bey adına okunmasını kabul etmiştir. Bu bilgiler, soruda tarif edilen olayların Pasinler Muharebesi'nin sonuçları olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Diğer seçeneklerin elenme nedenleri şunlardır: A) Malazgirt Muharebesi (1071), Anadolu'nun kapılarını Türklere kesin olarak açan savaştır; ancak Bizans ile yapılan ilk büyük savaş değildir. C) Dandanakan Muharebesi (1040), Büyük Selçuklu Devleti ile Gazneliler arasında yapılmış ve Selçuklu Devleti'nin resmen kurulmasını sağlamıştır. Bizans ile bir ilgisi yoktur. D) Miryokefalon Muharebesi (1176), Anadolu Selçuklu Devleti tarafından Bizans'a karşı kazanılmış ve Anadolu'nun kesin olarak Türk yurdu olduğunu ispatlamıştır. Büyük Selçuklu Devleti döneminde değildir ve ilk olma özelliği taşımaz. E) Katvan Muharebesi (1141), Büyük Selçuklu Devleti'nin Karahitaylara yenildiği ve devletin dağılma sürecine girdiği bir savaştır. Bir zafer değildir ve Bizans'a karşı yapılmamıştır. Önemli Nokta 3: Soruda verilen eserlerin ait olduğu beyliklerin doğru sıralaması şu şekildedir: I. Öncülde bahsedilen eser, Anadolu'daki ilk medrese olarak nitelendirilen Tokat-Niksar'daki Yağıbasan Medresesi'dir ve Danişmentliler dönemine aittir. II. Öncülde zikredilen Malabadi Köprüsü, Artuklular döneminin en önemli mimari eserlerindendir. Ayrıca sibernetiğin kurucusu El-Cezeri de Artuklular döneminde yaşamış önemli bir bilim insanıdır. III. Öncülde özellikleri verilen ve UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Mengüceklilerin en önemli mimari eseridir ve Anadolu'daki ilk külliye olma özelliğini taşır. Bu bilgiler ışığında doğru sıralama "Danişmentliler - Artuklular - Mengücekliler" şeklindedir. Önemli Nokta 4: Soruda, Anadolu Selçuklu Devleti'nin ticareti geliştirmek amacıyla uyguladığı ve tüccarların uğradığı zararların devlet tarafından karşılanmasını öngören sistem sorulmaktadır. Devlet, kervanların soyulması veya doğal afet gibi durumlarda tüccarların kayıplarını karşılayarak tarihteki ilk 'devlet sigortası' uygulamalarından birini başlatmıştır. Bu sistem, yabancı tüccarların güvenini kazanmak ve ticari faaliyetleri teşvik etmek amacıyla geliştirilmiştir. Diğer seçeneklerin analizi: - Gedik Usulü: Ahilik teşkilatı içinde iş yeri açma izni anlamına gelen bir uygulamadır. - Ahilik Teşkilatı: Esnaf ve zanaatkârların oluşturduğu sosyo-ekonomik bir meslek örgütlenmesidir. - Divan-ı Mezâlim: Hükümdarın başkanlık ettiği ve büyük davaların bakıldığı bir yüksek mahkemedir. - İkta Sistemi: Miri arazilerin devlet görevlilerine hizmet karşılığı verildiği bir toprak yönetim sistemidir. Bu nedenle doğru cevap, tüccarların zararlarını karşılamayı taahhüt eden Devlet Sigortası Sistemi'dir.

Örnek Çıkmış Sorular

Soru 1

Anadolu Selçuklu Devleti'nde, mülkiyeti devlete ait olan arazilerin vergi gelirlerinin, belirli hizmetler karşılığında komutan ve vali gibi devlet görevlilerine tahsis edilmesi usulü; devlet hazinesine yük olmadan sürekli ve savaşa hazır bir ordu bulundurma, tarımsal üretimin devamlılığını sağlama ve taşrada devlet otoritesini tesis etme gibi çok yönlü amaçlara hizmet etmiştir. Bu sistemde toprak, görevliye mülk olarak verilmemiş, yalnızca vergisini toplama ve işletme hakkı devredilmiştir. Paragrafta özellikleri belirtilen bu toprak yönetim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

A)Has Arazi

B)Vakıf Arazi

C)Mülk Arazi

D)İkta

E)Pervane

Çözüm

Soruda Anadolu Selçuklu Devleti'ndeki bir toprak yönetim sistemi ve bu sistemin devlete sağladığı faydalar (hazineye yük olmadan ordu besleme, üretimin sürekliliği, taşrada otorite kurma) anlatılmaktadır. Söz konusu sistem 'İkta'dır. İkta arazileri, devlet görevlilerine hizmet ve maaşlarına karşılık verilen topraklardır. Bu sistemde toprağın mülkiyeti devlete aitken, vergileri toplama hakkı ikta sahibine, toprağı işleme hakkı ise köylülere verilmiştir. İkta sistemi sayesinde devlet, hazineden para çıkmadan büyük bir orduya sahip olmuş, üretimde süreklilik sağlanmış ve merkezi otorite güçlenmiştir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir. Diğer seçeneklerin açıklanması ise şöyledir: A) Has Arazi: Geliri doğrudan hükümdara ve ailesine ayrılan Miri topraklardır. B) Vakıf Arazi: Gelirleri medrese, darüşşifa, imarethane gibi sosyal ve hayır kurumlarının giderleri için ayrılan topraklardır. C) Mülk Arazi: Mülkiyeti devlete değil, şahıslara ait olan topraklardır; sahipleri bu toprakları satabilir, devredebilir ve miras bırakabilir. E) Pervane: Bir toprak sistemi değil, idari bir birim ve görevli unvanıdır. Divan-ı Pervane, ikta topraklarının kayıtlarını tutan ve dağıtımını düzenleyen divandır. Bu divanın başkanına 'Pervaneci' denir.

Soru 2

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşunu müteakip Anadolu'yu yurt edinme politikasını benimsemesi, Bizans İmparatorluğu ile doğrudan bir güç mücadelesini kaçınılmaz kılmıştır. Bu kapsamda, Selçuklu ordusunun Bizans ve müttefiki Gürcü kuvvetlerine karşı kazandığı, Bizans'ı yıllık vergiye bağladığı ve İstanbul'daki camide Abbasi Halifesi ile birlikte Selçuklu Sultanı adına hutbe okutulmasını kabul ettirdiği ilk büyük zafer aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 3

Malazgirt Zaferi sonrası Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecinde önemli rol oynayan ilk Türk beyliklerinin mimari mirasını inceleyen bir sanat tarihçisi; I. Anadolu'daki ilk medrese olarak kabul edilen Tokat-Niksar'daki yapı, II. Sibernetiğin kurucusu kabul edilen El-Cezeri'nin de himaye gördüğü beylik tarafından inşa edilen ve günümüze ulaşan en önemli taş köprülerden biri olan Malabadi Köprüsü, III. 1985 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne dahil edilen ve Anadolu'daki ilk külliye olma özelliğini taşıyan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası eserlerinin, sırasıyla aşağıdaki beyliklerden hangilerine ait olduğunu tespit etmiştir?

Devamını Görmek İster misin?

Tüm soruların çözümlerine, yapay zeka destekli konu anlatımlarına ve akıllı denemelere erişmek için ücretsiz kayıt ol.