---
title: "Kalemlere ilişkin ilkeler ve değerleme ilkeleri — Ticaret Hukuku konu anlatımı"
course: "Ticaret Hukuku"
law: "Türk Ticaret Kanunu"
articles: "TTK m.72–81"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kalemlere-iliskin-ilkeler-ve-degerleme-ilkeleri"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Kalemlere ilişkin ilkeler ve değerleme ilkeleri

Ticaret Hukuku › TTK › Ticari işletme › Ticari defterler — [Ticaret Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku)

## Kısaca

TTK m.72, finansal tabloların tamlık ilkesine göre hazırlanmasını ve bilançoda hangi kalemlerin yer alacağını düzenler: varlıklar, borçlar, peşin ödenen giderler, peşin tahsil edilen gelirler, dönem ayırıcı hesaplar ile gelir ve giderlerin doğru değerlendirilerek gösterilmesi; mülkiyeti saklı tutulan ya da teminata verilen malvarlığı unsurlarının hangi bilançoda gösterileceği; nakdi teminatta teminat alanın bilançosunda yer alma kuralı; ve aktif-pasif ile gider-gelir arasında mahsup yasağı.

## Kapsam

Bu konu, Türk Ticaret Kanunu m.72–81 hükümlerini kapsar: tamlık ve mahsup yasağı, bilançonun içeriği, aktifleştirme yasağı, karşılıklar, dönem ayırıcı hesaplar, sorumluluk ilişkileri, genel değerleme ilkeleri, varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri, iktisap ve üretim değerleri, değerlemeyi basitleştirici yöntemler.

- [TTK m.72 — Tamlık ve mahsup yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-72)
- [TTK m.73 — Bilançonun içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-73)
- [TTK m.74 — Aktifleştirme yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-74)
- [TTK m.75 — Karşılıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-75)
- [TTK m.76 — Dönem ayırıcı hesaplar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-76)
- [TTK m.77 — Sorumluluk ilişkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-77)
- [TTK m.78 — Genel değerleme ilkeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-78)
- [TTK m.79 — Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-79)
- [TTK m.80 — İktisap ve üretim değerleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-80)
- [TTK m.81 — Değerlemeyi basitleştirici yöntemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-81)

## [TTK m.72 — Tamlık ve mahsup yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-72)

Bu madde, finansal tabloların tamlık ilkesine göre hazırlanmasını ve bilançoda hangi kalemlerin yer alacağını düzenler: varlıklar, borçlar, peşin ödenen giderler, peşin tahsil edilen gelirler, dönem ayırıcı hesaplar ile gelir ve giderlerin doğru değerlendirilerek gösterilmesi; mülkiyeti saklı tutulan ya da teminata verilen malvarlığı unsurlarının hangi bilançoda gösterileceği; nakdi teminatta teminat alanın bilançosunda yer alma kuralı; ve aktif-pasif ile gider-gelir arasında mahsup yasağı. Madde, ticari işletmeyi işleten her tacir bakımından uygulanır. Bu maddede; finansal kiralama işlemlerinin ayrıntılı muhasebe rejimi (ilgili hükümler saklıdır), bilançonun içeriğine ilişkin ayrıntılı değerleme ölçütleri ve Türkiye Muhasebe Standartlarının kendisi düzenlenmez; bunlar ilgili standartlar ve muhasebe düzenlemelerinde yer alır. Yıllık finansal tablonun hazırlanma ve ilan yükümlülüğü ile zamanaşımı ve ibra gibi konular da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Tamlık ve mahsup yasağı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tamlık ilkesi**: Finansal tabloların, işletmenin tüm varlık, borç, dönem ayırıcı ve gelir-gider kalemlerini eksiksiz göstermesi gerektiği ilkedir. Ayrıca bu kalemlerin doğru değerlendirilmiş olması da ilkenin parçasıdır.
- **Dönem ayırıcı hesaplar**: Peşin ödenen giderler ile peşin tahsil edilen gelirlerin, ait oldukları dönemlere göre ayrılmasını sağlayan hesaplardır. Bu kalemler bilançoda ilgili dönemin doğru yansıması için ayrıca gösterilir.
- **Mülkiyeti saklı tutulması kaydıyla iktisap**: Malın bedeli tam ödenene kadar satıcının mülkiyetinin devam ettiği satış biçimidir. Bu tür malvarlığı unsuru, borcu ödeyen alıcının teminat verme durumuna göre bilançoya alınır.
- **Teminat verenin bilançosu**: Malvarlığı unsurunu rehin ya da başka bir teminatla borç için veren tarafın bilançosudur. Madde, mülkiyeti saklı tutulan ya da teminata verilen unsurların bu bilançoda gösterilmesini öngörür.
- **Nakdi tevdi**: Teminat olarak nakit paranın alacaklıya bırakılmasıdır. Bu durumda paranın bilançodaki yeri teminat alanın bilançosudur.
- **Mahsup yasağı**: Aktif kalemlerin pasiflerle, giderlerin gelirlerle ve taşınmaz haklarının bunlarla ilgili yüklerle karşılıklı olarak düşülmesinin yasaklanmasıdır. Yasak, bilançonun ve gelir tablosunun açıklık ilkesine dayanır.

### Tamlık ve mahsup yasağı: hangi şartlar aranır?

- Şirketin finansal tablolarının, aksine kanuni hükümler ve Türkiye Muhasebe Standartları saklı kalmak kaydıyla hazırlanması gerekir.
- Tabloların işletmenin tüm varlıklarını, borçlarını, peşin ödenen giderlerini, peşin tahsil edilen gelirlerini, dönem ayırıcı hesaplarını ve bütün gelir ve giderlerini göstermesi gerekir.
- Bu kalemlerin doğru şekilde değerlendirilmiş olarak yer alması gerekir.
- Mülkiyeti saklı tutularak iktisap edilen ya da işletmenin kendi borcu veya üçüncü kişinin borcu için rehnedilen ya da başka bir şekilde teminata verilen malvarlığı unsurunun teminat verenin bilançosunda gösterilmesi gerekir.
- Nakdi tevdi söz konusuysa paranın teminat alanın bilançosunda yer alması gerekir.
- Aktif kalemlerin pasif kalemlerle, giderlerin gelirlerle, taşınmaz üzerindeki hakların bunlarla ilgili yüklerle mahsup edilmemesi gerekir.
- Finansal kiralamaya ilişkin hükümler saklı tutulmalıdır; bu alanda ayrı rejim uygulanır.

### Tamlık ve mahsup yasağı: hangi sonuçları doğurur?

- Tabloda bir kalemin eksik gösterilmesi, tamlık ilkesine aykırılık oluşturur ve tablonun doğruluğunu etkiler.
- Mülkiyeti saklı tutulan ya da teminata verilen malvarlığı unsuru, teminat verenin bilançosunda yer aldığında teminat alanın bilançosunda ayrıca gösterilmez.
- Nakdi tevdi halinde para teminat alanın bilançosuna girer; teminat verenin bilançosunda bu para gösterilmez.
- Aktif ile pasifin ya da gider ile gelirin mahsup edilerek net gösterilmesi, bu maddeye aykırı olur.
- Aksine kanuni hüküm veya Türkiye Muhasebe Standartları bir istisna öngörüyorsa, o hüküm uygulanır.

### Mülkiyeti saklı tutulan malvarlığı ile nakdi tevdi edilen para arasındaki fark nedir?

- Mülkiyeti saklı tutularak iktisap edilen ya da teminata verilen malvarlığı unsurları, teminat verenin bilançosunda gösterilir.
- Nakdi tevdi söz konusu olduğunda, para teminat alanın bilançosunda yer alır.

Sonuç: Aynı teminat ilişkisinde hangi tarafın bilançosunda kalemin bulunacağı, teminatın türüne göre değişir.

### Aktif-pasif mahsubu ile taşınmaz hakkı ile yükünün mahsubu arasındaki fark nedir?

- Aktif ve pasif kalemler, gider ve gelirler birbiriyle karşılıklı düşülemez.
- Taşınmaza ilişkin haklar ve bunlarla ilgili yükler de birbiriyle mahsup edilemez.

Sonuç: Kalemlerin net tutar olarak gösterilmesi yasaklanır; her kalem brüt olarak yer alır.

### Madde hükmü ile finansal kiralama arasındaki fark nedir?

- Madde, finansal tablolarda genel tamlık ve teminat kurallarını düzenler.
- Finansal kiralamaya ilişkin hükümler bu maddenin dışında, saklı kalarak uygulanır.

Sonuç: Kiralanan malın bilançoda kimde görüneceği bakımından finansal kiralama hükümleri ayrıca değerlendirilir.

### Tamlık ve mahsup yasağı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Aktif ile pasif kalemleri, gider ile geliri ya da taşınmaz hakkı ile yükünü birbiriyle mahsup ederek net tutar göstermek.
- Mülkiyeti saklı tutulan malvarlığını alıcının bilançosunda göstermek, teminat verenin bilançosu esasını gözden kaçırmak.
- Nakdi tevdi edilen parayı teminat verenin bilançosunda göstermek; para teminat alanın bilançosunda yer alır.
- Madde metnindeki "aksine kanuni hükümler ve Türkiye Muhasebe Standartları saklı kalmak kaydıyla" ifadesini yok saymak; istisnai düzenlemeyi genel kuralın üstünde tutmak.
- Finansal kiralamaya ilişkin hükümleri bu maddeyle aynı şekilde uygulamak; madde bu alanı saklı tutar.

### Nasıl ispat edilir?

- Tabloda bir kalemin eksik ya da mahsup edilerek gösterildiğini ileri süren taraf, bu durumu finansal tablo ve defter kayıtlarıyla ispatlar.
- Mülkiyeti saklı tutulan ya da teminata verilen malvarlığının hangi bilançoda yer aldığı, sözleşme ve teminat belgeleriyle ortaya konur.
- Nakdi tevdi iddiası, para teminatına ilişkin belge ve banka kayıtlarıyla kanıtlanır.
- Finansal kiralama hükümlerinin saklı olduğunu ileri süren taraf, kiralama sözleşmesinin niteliğini belgelerle gösterir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.73](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-73): Bilançonun ve gelir tablosunun ilgili kalemlerinin ayrıntılı değerlendirme ve gösterim ilkelerini düzenler; bu madde ile birlikte tamlık ve doğru değerleme kurallarını tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-74): Bilançonun düzeni ve kalemlerin sıralanmasına ilişkin kurallar bu maddenin gösterim yükümlülüğünün uygulanmasını sağlar.

## [TTK m.73 — Bilançonun içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-73)

TTK m.73, bilançonun genel yapısını düzenler: bilançoda duran ve dönen varlıklar, özkaynaklar, borçlar ve dönem ayırıcı hesapların ayrı kalemler olarak gösterilmesini ve yeterli ayrıntıda şemalandırılmasını öngörür; ayrıca duran varlıkların tanımını yapar. Hüküm, Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmediği sürece uygulanır ve bilançonun ayrıntılı kalem düzenini TMS'ye bırakır. Madde, bilançonun ara bilanço, birleşme veya bölünme bilançosu gibi özel hâllerine ilişkin kuralları düzenlemez; bilanço ile ilgili ara bilanço çıkarma yükümlülüğü (TTK m.144 ve bölünmede ilgili hükümler), bilançonun onaylanmasının ibra sonucu (TTK m.424) ve bilanço esaslarına ilişkin değerleme ve ilkeler (TTK m.64 vd. ve m.75 ve sonrası) bu maddede yer almaz. Madde, bilanço kalemlerinin ölçülmesini (değerlemesini) de düzenlemez; bu konu TTK'nın finansal tablolara ilişkin değerleme hükümlerine ve TMS'ye bırakılmıştır.

### Bilançonun içeriği: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Duran varlıklar**: İşletmeye devamlı surette tahsis edilmiş bulunan varlıklardır. Kısa vadede paraya çevrilmesi beklenmeyen, işletmenin faaliyetinde sürekli kullanılan varlıklar bu kapsamda değerlendirilir. Tahsis süreklilik ölçütüne bağlıdır; geçici kullanım amacıyla elde tutulan varlıklar bu tanıma girmez.
- **Dönen varlıklar**: Duran varlıkların dışında kalan varlıklardır. Bu madde dönen varlıkları tanımlamaz; yalnız bilançoda duran varlıklardan ayrı bir kalem olarak gösterilmelerini öngörür.
- **Dönem ayırıcı hesaplar**: Bilançoda özkaynaklar ve borçlardan ayrı bir kalem olarak yer alan hesap grubudur. Madde yalnızca bu kalemin ayrı gösterilmesini öngörür; içeriğini ve ölçüsünü belirlemez.
- **Türkiye Muhasebe Standartları**: Bilanço kalemlerinin ayrıntılı sınıflandırma ve gösterim kurallarını belirleyen standart setidir. Madde, bu standartlarda aksi öngörülmediği sürece bilanço düzeninin uygulanacağını kabul eder; standart bir farklı düzen getirirse o düzen geçerli olur.

### Bilançonun içeriği: hangi şartlar aranır?

- Bilançonun TMS'de aksi öngörülmemiş olması gerekir; aksi halde madde uygulanır ve TMS hükmü önceliklidir.
- Bilançoda duran varlıklar, dönen varlıklar, özkaynaklar, borçlar ve dönem ayırıcı hesaplar ayrı kalemler olarak gösterilmelidir.
- Bilanço kalemleri yeterli ayrıntıya inilerek şemalandırılmalıdır.
- Bir varlığın duran varlık sayılabilmesi için işletmeye devamlı surette tahsis edilmiş bulunması gerekir.

### Bilançonun içeriği: hangi sonuçları doğurur?

- Bilanço kalemleri TMS'ye aykırı değilse bu maddede öngörülen ayrı kalem ve şema düzenine uygun olarak gösterilir.
- Bilançoda kalemler yeterli ayrıntıda gösterilmezse bilanço maddenin şemalandırma zorunluluğuna aykırı olur.
- Bir varlık işletmeye devamlı surette tahsis edilmiş değilse duran varlık grubunda gösterilmez ve dönen varlık olarak değerlendirilir.
- Madde genel bir çerçeve çizdiği için belirli bir şema veya tablo biçimi zorunlu kılmaz; bu konudaki ayrıntı TMS'ye bırakılmıştır.

### Duran varlık ile dönen varlık arasındaki fark nedir?

- Duran varlık, işletmeye devamlı surette tahsis edilmiş varlıktır ve ikinci fıkraya göre bu grupta yer alır.
- Dönen varlık, duran varlık tanımına girmeyen ve bilançoda ayrı grupta gösterilen varlıktır.

Sonuç: İki grup bilançoda ayrı kalem olarak gösterilir; bir varlığın hangi gruba girdiği tahsis süreklilik ölçütüyle belirlenir.

### Varlıklar ile özkaynak ve borçlar arasındaki fark nedir?

- Bilançonun aktif tarafında yer alan duran ve dönen varlıklar.
- Bilançonun pasif tarafında yer alan özkaynaklar, borçlar ve dönem ayırıcı hesaplar.

Sonuç: Madde aktif ve pasif tarafın her birinin kendi içinde ayrı kalemlere bölünmesini ister.

### Bilançonun içeriği: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde metnindeki genel şema zorunluluğunu, belirli bir bilanço tablosu biçimi zorunluluğu sanmak; madde şema biçimi konusunda tercih belirtmez.
- Tahsis süreklilik ölçütünü göz ardı ederek varlığın yalnızca fiziki niteliğine bakıp duran varlık saymak.
- TMS'de aksi öngörülüp öngörülmediğini kontrol etmeden doğrudan m.73 düzenine göre bilanço kalemi sınıflamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bilançonun gerçek durumunu göstermemesi, ibranın geçersizliği sonucunu doğurabilmektedir; bu bakımdan kalemlerin doğru ve yeterli ayrıntıda gösterilmesi önem taşımaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2017/3176 E., 2019/661 K., 23.01.2019)

### Nasıl ispat edilir?

- Bilançonun m.73'e uygun düzenlendiğini iddia eden taraf, bilançonun kalem yapısını ve TMS'ye uygunluğunu belgelerle ortaya koymalıdır.
- Bilançonun yeterli ayrıntıda gösterilmediğini ileri süren taraf, eksik kalemi ve bunun gerçek durumu gizleyici etkisini ispatlamalıdır.
- Bir varlığın duran varlık olarak gösterilmesinin doğruluğu, o varlığın işletmeye devamlı surette tahsis edildiğinin belgelerle gösterilmesi ile ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.144](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-144): Ara bilanço çıkarma yükümlülüğünü düzenler; m.73 bilanço kalemlerinin gösterimini düzenlediği için bu yükümlülük bu madde kapsamında değildir.
- [6102 sayılı Kanun m.424](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-424): Bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararının ibra sonucunu düzenler; m.73'te öngörülen bilanço düzeni bu sonucun ön koşulu olarak ilgilidir.

## [TTK m.74 — Aktifleştirme yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-74)

TTK m.74, bilançonun aktifine kalem konulamayacak bazı harcama ve varlıkları sayar: işletmenin kuruluşu ve özkaynak sağlanması amacıyla yapılan harcamalar (birinci fıkra), bedelsiz elde edilmiş maddi olmayan duran varlıklar (ikinci fıkra) ve sigorta sözleşmelerinin yapılması için gerekli giderler (üçüncü fıkra). Üç fıkranın tümü, Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmesi hâlinde yasağın uygulanmamasına izin verir. Madde, işletmenin kuruluş ve sigorta giderlerinin ve bedelsiz edinilen maddi olmayan duran varlıkların aktifleştirilmesini yasaklayan bir muhasebe kuralıdır. Madde, hangi kişiler için bilanço düzenleneceğini, bilanço ve değerleme ilkelerinin genel çerçevesini ve bedel ödenerek devralınan maddi olmayan varlıkların muhasebeleştirilmesini düzenlemez (bilanço düzenleme yükümlülüğü ve değerleme için m.74 dışındaki TTK hükümleri ile TMS). Kuruluş ve sermaye artırımından doğan sorumluluk ve ibra konuları (m.559), kendi yarattığı marka, unvan gibi değerlerin yasağı da bu maddenin kapsamına girer ancak ayrıca bu fıkra düzeyinde değil, ikinci fıkranın yorumu olarak ele alınır. Sermaye borcunun ödenmesi ve sermaye olarak konulamayacak alacaklar (m.342 ve ilgili hükümler) ile ticaret sicilindeki tescil işlemleri bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Aktifleştirme yasağı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Aktifleştirme**: Bir harcamanın bilançoda varlık (aktif kalem) olarak gösterilmesi ve gelecek dönemlere yayılarak gider yazılması işlemidir. Madde, bu işlemin belirtilen harcamalar bakımından yasaklandığını düzenler.
- **Kuruluş harcamaları**: İşletmenin kurulması ve özkaynağın sağlanmasıyla ilgili giderlerdir. Bunlar işletmeye somut bir varlık kazandırmadığı için aktif kalem olamaz; finansman giderleri bu yasağın kapsamında değildir.
- **Bedelsiz olarak elde edilmiş maddi olmayan duran varlık**: Bir bedel ödenmeksizin edinilen, somut maddesi bulunmayan ve uzun vadeli kullanılan varlıklardır. Bedel ödenerek devralınan maddi olmayan varlıklar bu kavramın dışında kalır.
- **Türkiye Muhasebe Standartları (TMS)**: Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralardaki yasağın istisnasını belirleyen muhasebe standartlarıdır. Hangi harcama veya varlığın aktifleştirilebileceği, bu standartlarda aksi öngörülüp öngörülmediğine göre belirlenir.

### Aktifleştirme yasağı: hangi şartlar aranır?

- Harcamanın işletmenin kuruluşu veya özkaynak sağlanması amacıyla yapılmış olması gerekir (birinci fıkra).
- Türkiye Muhasebe Standartlarında bu harcamalar için aksi bir öngörü bulunmamalıdır; aksi öngörülmüşse yasak uygulanmaz (birinci fıkra).
- Varlığın bedelsiz olarak elde edilmiş, maddi olmayan bir duran varlık olması gerekir (ikinci fıkra).
- Türkiye Muhasebe Standartlarında bedelsiz edinilen bu varlıklar için aksi bir öngörü bulunmamalıdır (ikinci fıkra).
- Giderin sigorta sözleşmelerinin yapılması için gerekli bir gider olması gerekir (üçüncü fıkra).
- Türkiye Muhasebe Standartlarında sigorta sözleşmesi giderleri için aksi bir öngörü bulunmamalıdır (üçüncü fıkra).

### Aktifleştirme yasağı: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci fıkra kapsamındaki kuruluş ve özkaynak sağlama giderleri bilançonun aktifine kalem olarak konulamaz.
- Kuruluş giderlerinin ihraç primi (agio) ile mahsup edilmesi de mümkün değildir, çünkü bu, tamlık ilkesinin gereğidir.
- İkinci fıkra kapsamındaki bedelsiz edinilmiş maddi olmayan duran varlıklar aktifte gösterilemez.
- Sigorta sözleşmesinin yapılması için gerekli giderler aktifleştirilemez.
- TMS'de aksi öngörülmüşse, ilgili harcama veya varlık aktifleştirilebilir.
- Bedel ödenerek devralınan maddi olmayan duran varlıklar bu yasak kapsamında değildir ve aktifleştirilebilir.
- Dönen varlıklar arasında yer alan elektronik veri tabanları yasağın dışındadır.

### Kuruluş harcaması ile finansman gideri arasındaki fark nedir?

- Kuruluş ve özkaynak sağlama amacıyla yapılan harcamalar (ihraç, izahname, pay senedi basımı, aracı kurum komisyonu gibi) birinci fıkra kapsamındadır.
- Finansman giderleri, yani borçlanmanın faizi gibi giderler yasağın kapsamında değildir.

Sonuç: Finansman giderleri aktifleştirilebilir; kuruluş giderleri aktifleştirilemez.

### Bedelsiz edinilen maddi olmayan varlık ile bedel ödenerek devralınan maddi olmayan varlık arasındaki fark nedir?

- Bedelsiz edinilen maddi olmayan duran varlıklar ikinci fıkra kapsamındadır.
- Bedel ödenerek başkalarından devralınan marka, patent, unvan ve benzeri değerler yasak kapsamında değildir.

Sonuç: Bedelsiz edinilenler aktifleştirilemez (TMS'de aksi yoksa); bedel ödenerek devralınanlar aktifleştirilebilir.

### Kendi yarattığı değerler ile devralınan değerler arasındaki fark nedir?

- İşletmenin kendi yarattığı ticaret unvanı, marka, patent, faydalı model, tasarım ve şerefiye gibi değerler yasağa tabidir.
- Bedel ödenerek başkalarından devralınan aynı türden değerler yasağın dışındadır.

Sonuç: Kendi yarattığı değerler bilançoya alınamaz; devralınanlar alınabilir.

### Duran varlık ile dönen varlık arasındaki fark nedir?

- Maddi olmayan duran varlıklar ikinci fıkra yasağına tabidir.
- Dönen varlıklar arasında yer alan elektronik veri tabanları bu yasağın kapsamında değildir.

Sonuç: Veri tabanı dönen varlık olarak aktifleştirilebilir.

### Yasak kuralı ile TMS'nin aksi öngörüsü arasındaki fark nedir?

- Genel kural olarak üç fıkradaki harcama ve varlıklar aktifleştirilemez.
- TMS'de aksi öngörülmüşse yasak uygulanmaz.

Sonuç: Standart izin verdiği ölçüde aktifleştirme mümkündür.

### Aktifleştirme yasağı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Finansman giderlerini kuruluş giderleri ile karıştırmak; faiz gibi finansman giderlerinin de aktifleştirilemeyeceğini sanmak.
- Bedel ödenerek devralınan marka veya patenti de bedelsiz varlık gibi değerlendirip aktifleştirmeyi yasak saymak.
- Kendi yarattığı marka, unvan veya şerefiyeyi bedel ödenmiş gibi görüp aktifleştirmek.
- Dönen varlık olan elektronik veri tabanını da duran varlık yasağına tabi saymak.
- TMS'de aksi öngörü bulunup bulunmadığını kontrol etmeden yasağı mutlak saymak.
- Sigorta sözleşmesi giderlerini kuruluş giderleri kapsamında değerlendirip yasağı yanlış bir gerekçeyle uygulamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kuruluş giderlerinin bilançoda aktif olarak gösterilmesi, muhasebe yasağına aykırılık olarak değerlendirilmektedir. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/592 E., 2024/640 K., 16.10.2024)
- Bilanço düzenleme yükümlülüğü bulunmayan kişilerin (ör. kefalet ilişkisi nedeniyle borçlu olan, TTK m.74 kapsamında bilanço düzenlemeyen tarafların) bu madde ile bağlı tutulmadığı kabul edilmektedir. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/592 E., 2024/640 K., 16.10.2024; Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/593 E., 2024/641 K., 16.10.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Aktifleştirmenin yasağa aykırı olduğunu ileri süren taraf, bilançodaki kalemin birinci veya üçüncü fıkra kapsamındaki bir gidere ya da bedelsiz edinilmiş maddi olmayan duran varlığa ilişkin olduğunu belgeyle ispatlamalıdır.
- Harcamanın kuruluş veya özkaynak sağlama amacıyla yapıldığı, fatura, sözleşme ve izahname gibi belgelerle ortaya konulur.
- Bedelsiz edinimin ispatı için edinim belgesi, devir sözleşmesi veya bedel ödenmediğini gösteren kayıtlar aranır.
- Karşı taraf, TMS'de aksi bir öngörü bulunduğunu ileri sürerek yasağın uygulanmadığını savunursa, bu öngörüyü ilgili standart metniyle ispatlamak zorundadır.
- Varlığın dönen varlık (ör. elektronik veri tabanı) olduğu savunulursa, bu niteliği ileri süren taraf belgeyle ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-74): Madde kendi kendine atıf yapmaz; bu alan yalnız şerhin kendi maddesini gösterir.
- 6762 sayılı Kanun m.458: Gerekçeye göre m.74, bu eski hükümden bilinçli olarak ayrılmaktadır; yani yasak eski düzenlemeye göre daha sıkıdır.

## [TTK m.75 — Karşılıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-75)

Madde, gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemlerden doğabilecek muhtemel kayıplar için karşılık ayrılmasını düzenler. Karşılığın hesaplanmasında ve kaydında ayrıntılı kuralları Türkiye Muhasebe Standartlarına bırakır. Maddenin kapsamı, ticari defterlerini bu standartlara göre tutan ve bilanço düzenleyen tacirlerdir. Madde karşılıkların tutar hesabını, hangi kalemler için hangi oranda ayrılacağını, karşılığın vergisel sonucunu ve kâr dağıtımına etkisini düzenlemez; bunlar vergi mevzuatı ile TMS ve kâr dağıtımına ilişkin hükümlerdedir. Bilançonun içeriğine ve değerleme ilkelerine ilişkin genel kurallar 6102 sayılı Kanunun ilgili bölümündedir.

### Karşılıklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Karşılık**: Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemlerden doğabilecek muhtemel kayıpların bilançoda ayrılan, amacı belirli yedek akçesidir. Karşılık, gerçekleşmiş bir zararın kaydı değil, henüz gerçekleşmemiş bir kaybın önceden muhasebeleştirilmesidir.
- **Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük**: Ödenip ödenmeyeceği, ne zaman ve ne tutarda ödeneceği belirsiz olan borç ve yükümlülüklerdir. Kesinleşmiş ve tutarı belli borçlar bu kapsama girmez.
- **Askıdaki işlem**: Tarafların edimlerinden birinin veya her ikisinin henüz ifa edilmediği, sonucu henüz belli olmayan işlemlerdir. Bu işlemlerden tacirin zarara uğrama ihtimali bulunduğunda karşılık gündeme gelir.
- **Türkiye Muhasebe Standartları**: Karşılığın hangi koşulda ve hangi tutarda ayrılacağını belirleyen, madde metninin atıf yaptığı muhasebe kurallarıdır. Karşılığın ölçümü ve kaydı bu standartlara göre yapılır.

### Karşılıklar: hangi şartlar aranır?

- Ayrılan karşılığın konusu, gerçekleşmesi şüpheli bir yükümlülük veya askıdaki bir işlemden doğan muhtemel bir kayıp olmalıdır.
- Kaybın muhtemel olması, yani gerçekleşme ihtimalinin ölçülebilir düzeyde bulunması gerekir.
- Karşılık, Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen kurallara göre ayrılmalıdır.

### Karşılıklar: hangi sonuçları doğurur?

- Muhtemel kayıp için TMS kurallarına uygun karşılık ayrılırsa, bu karşılık bilançoda yedek akçe niteliğinde kalem olarak yer alır.
- Kayıp muhtemel değilse ya da TMS kurallarının aradığı koşullar oluşmamışsa karşılık ayrılması gerekmez.
- Karşılık ayrılması gerektiği halde ayrılmazsa, bilanço hukuka aykırı olur ve bu durum tacirin defterlerinin ve yıllık bilançosunun değerlendirilmesinde sorun yaratır.
- Karşılığın tutarı ve ayrılma zamanı TMS'ye göre belirlenir; madde kendiliğinden bir oran veya tutar öngörmez.

### Karşılık ile kesinleşmiş borç arasındaki fark nedir?

- Karşılık, gerçekleşmesi şüpheli yükümlülüklere ve muhtemel kayıplara ayrılan yedek akçedir.
- Kesinleşmiş ve tutarı belli borç, bilançoda doğrudan borç kalemi olarak yer alır ve karşılık konusu değildir.

Sonuç: Kesinleşmiş borç için karşılık ayrılmaz; borç doğrudan yükümlülük olarak kaydedilir. Madde yalnız şüpheli yükümlülükleri kapsar.

### Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ile askıdaki işlem arasındaki fark nedir?

- Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük, tacirin üstlendiği bir borcun ödenip ödenmeyeceğinin belirsiz olmasıdır.
- Askıdaki işlem, karşılıklı edimlerin ifa edilmediği ve sonucu belirsiz olan sözleşme ilişkisidir.

Sonuç: Her iki durumda da karşılık ayrılabilir; ancak karşılığın dayanağı ve ölçümü TMS'ye göre farklılaşabilir.

### Karşılıklar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Karşılığı kesinleşmiş borçlar için ayırmak; karşılık yalnız gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemler içindir.
- Maddeyi kendiliğinden bir oran veya tutar öngören bir hüküm gibi okumak; ölçü TMS'dir.
- Kaybın muhtemel olmadığı durumda karşılık ayırıp kârı yapay olarak azaltmak ya da tersine muhtemel kaybı göz ardı etmek.

### Nasıl ispat edilir?

- Karşılık ayrılmasının gerektiğini ileri süren taraf, kaybın muhtemel olduğunu ve TMS koşullarının oluştuğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Ayrılan karşılığın dayanağı olarak sözleşme, borç ilişkisi, dava dosyası ve işlem belgeleri kullanılabilir.
- Karşılığın ayrılmamasını savunan taraf, kaybın muhtemel olmadığını veya TMS koşullarının oluşmadığını gösteren belgeleri sunmakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.64](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-64): Ticari defterlerin ve bilançonun TMS'ye uygun düzenlenmesi gerektiği genel kuralını koyar; karşılık ayrımı bu çerçevede yapılır.
- [6102 sayılı Kanun m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-74): Bilançonun ve gelir tablosunun düzenlenmesine ilişkin genel çerçeveyi verir; karşılıklar bu bilanço kalemleri içinde yer alır.

## [TTK m.76 — Dönem ayırıcı hesaplar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-76)

TTK m.76, bilanço gününden sonraki belirli bir süre içinde giderleşecek harcamalar ile gelir unsuru oluşturacak tahsilatların muhasebeleştirilmesine ilişkin kuralın, geçici hesaplar kavramına bağlı olarak Türkiye Muhasebe Standartlarına yollama yapan bir hükümdür. Madde, geçici hesapların genel tanımını ve bu hesapların hangi ölçütle ayrılacağını düzenler; ayrıntılı muhasebe kurallarını koymaz. Kural tacirlerin yıl sonu finansal tablolarını hazırlayan tüm işletmeleri kapsar. Madde, geçici hesapların sayısal tutarlarını, hesaplama yöntemini ve dönem ayrımının tekniğini düzenlemez (Türkiye Muhasebe Standartları ve TTK m.66-81 finansal tablo ilkeleri bu kapsamdadır). Bilanço, gelir tablosu ve envanterin hazırlanma usulü de bu maddede yer almaz (TTK m.64-81). Kârın dağıtımı ve ortaklara ödenmesi ile bilanço gününden sonra ortaya çıkan olayların düzeltilmesi de bu maddenin konusu değildir.

### Dönem ayırıcı hesaplar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Geçici hesaplar**: Bilanço gününden sonraki belirli bir süre içinde giderleşecek harcamalar ile gelir unsuru oluşturacak tahsilatları gösteren hesaplardır. Maddenin kapsamını belirleyen ana kavramdır ve dönemsellik ölçütüne bağlıdır.
- **Bilanço günü**: Yıl sonu finansal tabloların düzenlendiği tarihtir. Geçici hesapların ayrımı bu tarihe göre yapılır; bilanço gününden önce veya sonra gerçekleşen işlemlerin dönemsel ayrımında ölçüt olur.
- **Türkiye Muhasebe Standartları**: Geçici hesapların tanımı, muhasebeleştirilmesi ve dönemsellik ilkesinin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı kuralları içeren standartlardır. Madde, geçici hesapların uygulanacak kurallarını bu standartlara bırakmıştır.
- **Giderleşecek harcama**: Bilanço gününden sonraki bir dönemde gider niteliği kazanacak, ancak ödemesi bilanço gününden önce yapılmış olan kalemlerdir. Maddeye göre bu kalemler de Türkiye Muhasebe Standartlarına göre izlenir.
- **Gelir unsuru oluşturacak tahsilat**: Bilanço gününden sonraki bir dönemde gelir niteliği kazanacak, tahsilatı bilanço gününden önce yapılmış tutarlardır. Gelir unsuru, dönemsellik ilkesi uyarınca gelirin ait olduğu döneme yazılmasını ifade eder.

### Dönem ayırıcı hesaplar: hangi şartlar aranır?

- Ortada bilanço gününden sonraki belirli bir süre içinde giderleşecek bir harcama ya da gelir unsuru oluşturacak bir tahsilat bulunmalıdır.
- Bu kalemin muhasebeleştirilmesinde Türkiye Muhasebe Standartlarındaki kurallar uygulanmalıdır; kanun kendi başına ayrı bir muhasebe ölçütü koymaz.
- Hesap döneminin son gününde bilanço gününe ait kalemlerin dönemsellik ilkesi uyarınca doğru döneme yazılması için bu standartlara uyulması zorunludur.

### Dönem ayırıcı hesaplar: hangi sonuçları doğurur?

- Bilanço gününden sonraki belirli bir süre içinde giderleşecek harcamalar, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre geçici hesap olarak izlenir ve ilgili dönemin bilançosunda bu esasa göre yer alır.
- Gelir unsuru oluşturacak tahsilatlar da aynı standartlara göre geçici hesap olarak izlenir; tahsil edilmiş tutar gelir olarak ait olduğu döneme bağlanır.
- Standartlara uyulmadan geçici hesapların düzenlenmesi, yıl sonu finansal tablolarının doğruluğunu etkiler ve madde hükmüne aykırılık oluşturur.
- Madde kendi başına bir emredici muhasebe tutarı ya da oranı koymadığı için, bu konudaki tutarlar ve yöntemler standartlarla belirlenir.

### Geçici hesap ile olağan dönem kalemi arasındaki fark nedir?

- Bilanço gününden sonraki belirli bir süre içinde giderleşen ya da gelir olan kalemler geçici hesap kapsamına girer.
- Bilanço gününde bütünüyle o dönemde gerçekleşmiş ve dönemine ilişkin giderleri ya da gelirleri oluşturan kalemler bu maddenin kapsamında değildir.

Sonuç: Yalnızca geçici hesap niteliğindeki kalemler için Türkiye Muhasebe Standartlarındaki özel ayrım kuralı uygulanır; diğerleri olağan muhasebe kayıtlarıyla izlenir.

### Giderleşecek harcama ile gelir unsuru oluşturacak tahsilat arasındaki fark nedir?

- Giderleşecek harcama, ödemesi yapılmış ancak gider niteliği sonraki döneme ait olan tutardır.
- Gelir unsuru oluşturacak tahsilat, bilanço gününden önce tahsil edilmiş ancak gelir niteliği sonraki döneme ait olan tutardır.

Sonuç: Her iki tür de aynı standart çerçevesinde ele alınır; kanun iki halin ayrı kuralını ayrıca düzenlemez, ikisini birlikte standarda bağlar.

### Dönem ayırıcı hesaplar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Geçici hesapları olağan gider ya da gelir kalemi gibi bilanço gününde doğrudan kaydetmek; dönemsellik ilkesi gereğince kalemin sonraki döneme bağlanması gerektiğini gözden kaçırmak.
- Maddenin kendisinde bir tutar ya da oran bulunduğunu varsaymak; madde yalnızca Türkiye Muhasebe Standartlarına yollama yapar, ayrıntılı kuralı standartlarda aramak gerekir.
- Geçici hesap kavramını yalnızca giderlere uygulamak; madde hem giderleşecek harcamaları hem gelir unsuru oluşturacak tahsilatları birlikte kapsar.
- Maddeyi TTK'nın iade davası ya da cari hesap hükümleriyle karıştırmak; m.76 yalnızca muhasebe dönemselliğine ilişkindir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüklenen kararlar bu maddenin geçici hesaplara ilişkin muhasebe uygulamasını ele almamaktadır; malzemede bu konuda somut bir yargı alıntısı bulunmamaktadır.
- Malzemedeki karar alıntıları (K1–K3) bu maddenin kapsamıyla ilgisiz olup, bononun cirosu ve senet unsurlarına ilişkindir; bu nedenle madde hakkında bir uygulama eğilimi çıkarılamamıştır.

### Nasıl ispat edilir?

- Geçici hesap niteliğinin ileri sürülmesinde ispat yükü, bu nitelikten yararlanmak isteyen tacire aittir; kalemin bilanço gününden sonraki döneme ait olduğu muhasebe kayıtları ve belgelerle gösterilmelidir.
- Giderleşecek harcamanın dönemsel ayrımı, ödeme belgesi ile sonraki dönemde gider yazıldığını gösteren kayıtlarla ispatlanır.
- Gelir unsuru oluşturacak tahsilatın dönemsel ayrımı, tahsilat belgesi ile gelirin sonraki döneme ait olduğunu gösteren kayıtlarla ispatlanır.
- Muhasebe kayıtlarının Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun tutulduğu iddiası, standart uygulamasını gösteren defter ve finansal tablolarla ispat edilir; aksini ileri süren taraf bunu yazılı delille karşılamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.66](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-66): Finansal tabloların hazırlanmasında uyulacak genel ilkeleri düzenler; geçici hesapların ayrımı bu genel ilkelerle birlikte okunur.
- [6102 sayılı Kanun m.68](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-68): Yıl sonu finansal tablolarını (bilanço ve gelir tablosu) tanımlar; geçici hesapların yansıdığı tablolardır.
- [6102 sayılı Kanun m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-81): Finansal tabloların hazırlanmasında Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulanmasına ilişkin genel düzenlemeyi içerir; m.76 bu standartlara yollama yapar.

## [TTK m.77 — Sorumluluk ilişkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-77)

TTK m.77, bono, poliçe ve çek düzenlenmesi, devri, poliçenin kabulü, kefalet, aval, garanti sözleşmeleri, akreditif teyitleri, üçüncü kişilerin borçları için verilen teminatlar ve üçüncü kişiler lehine taahhütlerden doğan sorumlulukların ile Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen diğer sorumlulukların, pasifte gösterilmemişlerse bilanço altında veya ekte açıklanmasını düzenler. Rücudan doğan alacak ve borçlara ilişkin sorumluluk ilişkilerinin de ekte belirtilmesini öngörür. Hüküm bilanço ve ekin içeriğine ilişkin bir açıklama yükümlülüğüdür; sorumlulukların esasına, doğuş koşullarına veya ödeme yükümlülüğüne ilişkin değildir. Sorumluluğun ne zaman doğacağı, kefalet ve avalin kurulma şekli ile garanti sözleşmesinin hükümleri bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili kanun ve sözleşme hükümlerine tabidir. Maddenin muhasebe kayıtlarına ya da bilanço kalemlerinin değerlemesine ilişkin ayrıntılı kuralları da bu maddede yer almaz; bunlar Türkiye Muhasebe Standartlarına bırakılmıştır. Rücu alacaklarının ve borçlarının kendi hukuki rejimi ise maddenin konusu değildir.

### Sorumluluk ilişkileri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Nazım hesap niteliğinde sorumluluk**: Bilanço aktifinde veya pasifinde kalem olarak yer almayan, ancak ilerde bir borç doğurabilecek olan yükümlülüklerdir. Maddede sayılan kefalet, aval, garanti ve benzeri ilişkiler bu niteliktedir. Pasifte gösterilmişlerse bu madde kapsamında ayrıca açıklanmazlar.
- **Pasifte gösterilmiş sorumluluk**: Borç olarak bilançonun pasif tarafına kaydedilmiş sorumluluktur. Maddedeki açıklama yükümlülüğü, sorumluluğun pasifte gösterilmediği hallere özgüdür; pasifte kayıtlı olan kalem ayrıca dipnot ya da ek olarak açıklanmaz.
- **Rücu alacağı ve borcu**: Bir sorumlunun asıl borçluya karşı ödediği bedeli geri isteme hakkı (alacak) ile, kendisi de kefil ya da avalist olarak ödemeye karşı başkasının talep edebileceği bedel (borç) ilişkisidir. Maddeye göre bu ilişkilerin de ekte belirtilmesi gerekir.
- **Türkiye Muhasebe Standartları**: Sorumluluk kalemlerinin bilanço altında veya ekte nasıl ve hangi ayrıntıyla açıklanacağını belirleyen muhasebe düzenlemesidir. Maddenin açıklama biçimi bu standartlara gönderme yapar; standartta öngörülen diğer sorumluluklar da kapsama girer.
- **Teyit (akreditif)**: Bir bankanın, düzenleyen bankanın akreditifine kendi taahhüdünü ekleyerek ödeme yükümlülüğü almasıdır. Maddede teminat ve garanti ile ayrı bir sorumluluk türü olarak sayılmıştır.

### Sorumluluk ilişkileri: hangi şartlar aranır?

- Sorumluluğun maddede sayılan türlerden birine girmesi gerekir: bono, poliçe ya da çek düzenlenmesi veya devri, poliçenin kabulü, kefalet, aval, garanti sözleşmesi, akreditif teyidi, üçüncü kişilerin borçları için teminat ya da üçüncü kişiler lehine taahhüt, ya da Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen diğer bir sorumluluk olmalıdır.
- Sorumluluk pasifte gösterilmemiş olmalıdır; pasifte kaydedilmiş sorumluluk bu açıklama yükümlülüğünün dışında kalır.
- Sorumluluk bilançonun altında veya ekte, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre açıklanmalıdır.
- Rücudan doğan alacak ve borçlarla ilgili sorumluluk ilişkileri de ekte belirtilmelidir.

### Sorumluluk ilişkileri: hangi sonuçları doğurur?

- Pasifte gösterilmeyen sorumluluklar bilanço altında veya ekte Türkiye Muhasebe Standartlarına göre açıklanır.
- Pasifte gösterilmiş sorumluluklar bu madde uyarınca ayrıca açıklanmaz.
- Rücudan doğan alacak ve borçlarla ilgili sorumluluk ilişkileri ekte belirtilir.
- Açıklama yapılmaması halinde madde bir açıklama yükümlülüğünü ihlal etmiş olur; ancak bu madde sorumluluğun kendisini ya da ödeme yükümlülüğünü doğurmaz.
- Madde emredici niteliktedir; metinde aksine bir düzenleme ya da yedek hüküm yoktur. Açıklama yükümlülüğünün sözleşmeyle ortadan kaldırılıp kaldırılamayacağı madde metninden çıkmamaktadır.

### Pasifte gösterilen ile pasifte gösterilmeyen sorumluluk arasındaki fark nedir?

- Pasifte borç olarak kaydedilmiş sorumluluk, bilançonun pasif tarafında yer alır ve bu madde gereğince ayrıca açıklanmaz.
- Pasifte kaydedilmemiş sorumluluk, nazım hesap niteliğinde kalır ve bilanço altında veya ekte açıklanması gerekir.

Sonuç: Yalnız pasifte gösterilmeyen sorumluluklar için açıklama yükümlülüğü doğar; pasifte gösterilen kalem ayrıca açıklanmaz.

### Maddede sayılan sorumluluk ile standart gereği diğer sorumluluk arasındaki fark nedir?

- Bono, poliçe, çek, kefalet, aval, garanti, akreditif teyidi gibi maddede açıkça sayılan sorumluluklar.
- Maddede sayılmamakla birlikte Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen diğer sorumluluklar.

Sonuç: Her iki grup da açıklama kapsamındadır; ancak ayrıntılı açıklama biçimi standarda göre belirlenir.

### Sorumluluk ile rücu ilişkisi arasındaki fark nedir?

- Sorumluluğun kendisi, yani asıl ilişkiden doğan ihtimali borç.
- Sorumlunun ödemesi halinde doğan rücu alacağı veya rücu borcu.

Sonuç: Rücudan doğan alacak ve borçlar ayrıca ekte belirtilir; rücu ilişkisinin açıklanması maddenin ayrı bir yükümlülüğüdür.

### Sorumluluk ilişkileri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi sorumluluğun doğuş koşullarını düzenleyen bir hüküm gibi okumak; madde yalnız açıklama yükümlülüğü koyar.
- Pasifte kayıtlı bir kalemi de ayrıca ekte açıklamak; madde pasifte gösterilmeyen sorumlulukları hedefler.
- Rücu ilişkisini sorumluluğun kendisiyle karıştırmak; rücu alacak ve borçları ayrıca ekte belirtilmelidir.
- Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen sorumlulukları yalnız maddede sayılan türlerle sınırlı saymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Açıklama yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, bilanço ve ekinin incelenmesiyle belirlenir; yükümlülüğe uyulmadığını ileri süren taraf bunu bilanço ve ek üzerinden ispatlamalıdır.
- Bir sorumluluğun pasifte gösterilip gösterilmediği, bilanço kalemlerinin incelenmesiyle tespit edilir.
- Maddede sayılan sorumluluk türüne girip girmediği, ilgili belgelerden (bono, poliçe, kefalet sözleşmesi, garanti mektubu, akreditif teyidi vb.) anlaşılır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.77](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-77): Bu maddenin atıf yaptığı Türkiye Muhasebe Standartları, sorumluluk kalemlerinin açıklanma biçimini belirler.

## [TTK m.78 — Genel değerleme ilkeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-78)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 78. maddesi, finansal tablolardaki varlık ve borçların değerlemesinde uyulacak temel ilkeleri düzenler. Bu ilkeler; açılış ve kapanış bilançosu değerlerinin özdeşliği, işletmenin sürekliliği, bilanço günü ve teker teker değerleme, ihtiyat, tahakkuk ve yöntem sürekliliği ilkeleridir. Madde, anonim ve limited şirketler başta olmak üzere finansal tablo düzenleyen tüm ticaret şirketleri bakımından uygulanır. Madde, genel kurulun gündem ve karar yetkisini düzenlemez (m.408). Kâr dağıtımı, yedek akçe ve bilanço onayı kararları ile denetim yükümlülükleri ayrı maddelerde yer alır (m.519 ve m.397 gibi). Değerleme ölçülerinin (maliyet, rayiç bedel vb.) ayrıntısı, Türkiye Muhasebe Standartları ve ilgili düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu madde bu ayrıntıyı düzenlemez.

### Genel değerleme ilkeleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Değerleme ilkeleri**: Finansal tablolarda varlık ve borçların hangi esaslara göre ölçüleceğini belirleyen, değerleme ölçülerinden ayrı, taşıyıcı nitelikteki genel kurallardır. Madde metni bu ilkelerin sınırlı sayıda olmadığını, Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen ilkelerin de dikkate alınacağını belirtir.
- **Açılış ve kapanış bilançosu özdeşliği**: Bir önceki dönemin kapanış bilançosundaki değerlerin, faaliyet döneminin açılış bilançosunda aynen yer almasıdır. Böylece dönemler arası karşılaştırma sağlanır. Gerekçeye göre para biriminin değişmesi bu ilkenin istisnasıdır.
- **İşletmenin sürekliliği**: İşletmenin yakın gelecekte faaliyetini sürdüreceği varsayımıdır. Fiili veya hukuki bir durum bu varsayıma aykırı ise değerleme bu varsayımdan hareket etmez; iflas, tasfiye kararı ya da devamlı ödeme güçlüğü bu durumlara örnektir.
- **Bilanço günü ilkesi**: Değerlemenin bilanço kapanış gününde yapılmasıdır. Bilanço gününden sonra ortaya çıkan olaylar, bilanço gününe kadar doğmuş riskler dışında, değerlemeye alınmaz.
- **Teker teker değerleme**: Varlık ve borçların birbiriyle mahsup edilmeden, her kalemin ayrı ayrı değerlendirilmesidir. Şeffaflığın gereği olarak kalemlerin toplu biçimde değerlenmesi yasaktır.
- **İhtiyat ilkesi**: Değerlemede olası zararların ve risklerin dikkate alınması, kazançların ise yalnızca bilanço günü itibarıyla gerçekleşmişse hesaba katılmasıdır. Bilanço gününden sonra öğrenilen, ancak bilanço gününe kadar doğmuş riskler de dikkate alınır.

### Genel değerleme ilkeleri: hangi şartlar aranır?

- Finansal tabloda yer alan bir varlık veya borç değerlenirken, bu değer madde metninde sayılan ilkeler ve Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen ilkeler dikkate alınarak belirlenmelidir.
- Bir önceki dönemin kapanış bilançosundaki değerler ile faaliyet döneminin açılış bilançosundaki değerler birbirinin aynı olmalıdır.
- Fiili veya hukuki bir durum işletmenin sürekliliği varsayımına aykırı değilse, değerleme bu varsayımdan hareket edilerek yapılmalıdır.
- Değerleme bilanço kapanış gününde ve her kalem teker teker ele alınarak yapılmalıdır.
- Değerleme ihtiyatla yapılmalıdır; bilanço gününe kadar doğmuş riskler ve zararlar, sonradan öğrenilmiş olsa bile dikkate alınmalıdır.
- Kazançların hesaba katılması için bilanço günü itibarıyla gerçekleşmiş olmaları gerekir.
- Önceki yılsonu finansal tablolarında uygulanan yöntemler korunmalıdır; bundan ayrılmak için standartlarda öngörülen hâl veya istisnai bir durum bulunmalıdır.

### Genel değerleme ilkeleri: hangi sonuçları doğurur?

- Açılış bilançosu değerleri kapanış bilançosu değerleriyle aynı değilse, değerleme ilkesine aykırılık oluşur ve bilanço bu bakımdan hatalı sayılır.
- İşletmenin sürekliliğine aykırı bir fiili veya hukuki durum varsa, varlıklar ve borçlar tasfiye ya da devamlı ödeme güçlüğü esasına göre farklı ölçülerle değerlendirilir.
- Bilanço gününden sonra doğan olaylar, bilanço gününde var olan durumu aydınlatmıyorsa değerlemeye alınmaz.
- Standart ya da istisnai durum yoksa önceki dönemde uygulanan değerleme yönteminden ayrılmak mümkün değildir.
- Değerleme ilkelerine aykırı yapılan bilanço, bu maddeye dayalı olarak geçersizlik ya da hatalılık tartışmasına konu olur.

### Zarar ile kazanç arasındaki fark nedir?

- Muhtemel zarar ve riskler, bilanço gününe kadar doğmuşsa bilanço gününden sonra öğrenilmiş olsalar bile değerlemeye alınır.
- Kazanç ise yalnızca bilanço günü itibarıyla gerçekleşmişse hesaba katılır.

Sonuç: Zararda ileriye dönük öğrenme dikkate alınırken, kazançta gerçekleşme şartı aranır. Değerleme tek yönlü bir ihtiyat içerir.

### Gider ve gelir ile ödeme ve tahsilat arasındaki fark nedir?

- Faaliyet yılının gider ve gelirleri, yılsonu finansal tablolarına alınır.
- Bu giderlerin ve gelirlerin ödeme ya da tahsilat tarihi dikkate alınmaz.

Sonuç: Hesap dönemine ilişkin kayıt, nakit hareketinin tarihine değil, tahakkukun dayandığı döneme göre yapılır.

### Genel ilke ile istisnai ayrılma arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkradaki ilkeler temel kuraldır ve değerleme bu ilkelere göre yapılır.
- İkinci fıkra, standartlarda öngörülen hâllerde ve istisnai durumlarda bu ilkelerden ayrılmaya izin verir.

Sonuç: Ayrılma ancak standart veya istisnai durum varsa mümkündür; aksi hâlde birinci fıkra uygulanır.

### Genel değerleme ilkeleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Değerleme ilkelerini sınırlı sayılmış sanmak; madde metni ilkelerin Türkiye Muhasebe Standartlarındaki ilkelerle birlikte dikkate alınacağını açıkça söyler.
- Bilanço gününden sonra öğrenilen zararı, doğum tarihine bakmadan değerlemeye almamak ya da tersine kazancı gerçekleşmeden hesaba katmak.
- Bilanço kalemlerini birbiriyle mahsup ederek tek bir net değer göstermek; madde teker teker değerlemeyi zorunlu kılar.
- İşletmenin sürekliliği varsayımının, fiili veya hukuki bir durum varken de otomatik olarak uygulanacağını sanmak.
- Önceki dönemde uygulanan yöntemi, standart veya istisnai durum olmadan değiştirmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, yönetim kurulunun 78, 79 ve 80. maddelere aykırı biçimde hazırladığı bilanço ve faaliyet raporu üzerinden genel kurul kararlarının iptalini değerlendirmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/6361 E., 2024/7760 K., 06.11.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2023/4182 E., 2024/6429 K., 16.09.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2023/931 E., 2024/4319 K., 27.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Bilanço ve değerleme kararının 78. maddeye aykırılığını iddia eden pay sahibi, aykırılığı ispatla yükümlüdür.
- Aykırılığın kanıtı olarak finansal tablolar, bilanço kalemlerine ilişkin defter ve belgeler, bağımsız denetçi raporu ve genel kurul tutanakları kullanılabilir.
- Şirket, değerlemenin standartlara ya da istisnai bir duruma dayandığını savunuyorsa bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.
- Bilanço gününden sonra öğrenilen riskin bilanço gününe kadar doğmuş olduğunu iddia eden taraf, bu tarihi belgeyle ortaya koymalıdır.
- Önceki dönem bilançosu ile açılış bilançosu karşılaştırılarak değer farkının varlığı belgeye dayalı olarak gösterilebilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-79): Bilançonun ve kâr-zarar hesabının düzenlenmesine ilişkin kurallar; bu madde ilkeleri uygulanırken hangi kalemlerin nasıl gösterileceğini tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.80](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-80): Bilanço ve kâr-zarar hesabına ilişkin ek kurallarla değerleme ilkelerinin finansal tablolara yansıtılmasını tamamlar.

## [TTK m.79 — Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-79)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 79. maddesi, şirketlerin duran ve dönen varlıklarının ile borç ve diğer kalemlerinin değerlemesinde Türkiye Muhasebe Standartları'nın (TMS) esas alınacağını düzenler. Madde, anonim, limited ve diğer sermaye şirketleri bakımından, bilançonun değerleme ölçülerine ilişkindir. Maddenin kendisi, hangi varlığın hangi ölçüyle (örneğin rayiç değer, maliyet, net gerçekleşebilir değer) değerleneceğini tek tek saymaz; bu ayrıntıları TMS'ye bırakır. Değerleme dışındaki konuları düzenlemez: bilanço ve gelir tablosunun düzenlenme usulü ve içeriği (m.75 ve m.79 çevresindeki diğer hükümler kapsamında ayrıca ele alınmalıdır), bilançonun onaylanması ve ilanı, kâr dağıtımı ile yedek akçe ayrılması, borca batıklık tespiti ve iflasın ertelenmesi ile sermaye kaybı halinde birleşme (m.376 ve İİK m.179 vd.).

### Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Duran varlıklar**: İşletmede uzun vadeli kullanılmak üzere tutulan varlıklardır. Maddeyi uygulamak için hangi kalemlerin bu gruba girdiği TMS'ye göre belirlenir.
- **Dönen varlıklar**: Kısa vadede nakde dönüşmesi veya tüketilmesi beklenen varlıklardır. Sınıflandırma ölçütü TMS'dedir, Kanun'da ayrıca tanımlanmamıştır.
- **Türkiye Muhasebe Standartları (TMS)**: Değerleme ölçülerini ve değerlemeye ilişkin diğer konuları belirleyen muhasebe standartlarıdır. Madde, değerleme ölçülerinin bu standartlara göre belirleneceğini öngörür.
- **Değerleme ölçüsü**: Bir varlık veya borcun bilançoda hangi tutarla yer alacağını belirleyen ölçüttür. Kanun maddesi ölçünün kendisini değil, bunun TMS'ye göre belirleneceğini düzenler.

### Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri: hangi şartlar aranır?

- Şirketin bilanço düzenleme yükümlülüğü bulunmalı ve bilanço, Türk Ticaret Kanunu'nun muhasebe hükümlerine tabi olmalıdır.
- Değerlenecek kalemin duran veya dönen varlık ya da borç veya diğer kalem niteliğinde olduğu belirlenmelidir.
- Değerleme, Türkiye Muhasebe Standartları'nda gösterilen ölçülere göre yapılmalıdır.
- Borçlar ve diğer kalemlerin değerlemesinde de aynı standartlar uygulanmalıdır.
- Madde kendi başına bir değerleme tutarı vermediği için, somut ölçünün ilgili TMS hükmünden alınması gerekir.

### Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri: hangi sonuçları doğurur?

- Duran ve dönen varlıklar, TMS'de gösterilen ölçülere göre bilançoya yansıtılır.
- Borçlar ve diğer kalemler de aynı standartlara göre değerlenir.
- Şirket TMS'ye aykırı bir değerleme ölçüsü uygularsa, bilançonun bu kısmı maddeye aykırı olur.
- Madde emredici bir hükümdür; şirket ana sözleşmesi veya genel kurul kararıyla farklı bir değerleme ölçüsü benimseyemez.

### Duran varlık ile dönen varlık arasındaki fark nedir?

- Uzun vadeli kullanım amacıyla tutulan duran varlıklar, TMS'nin bu kalem için öngördüğü değerleme ölçüsüne göre değerlenir.
- Kısa vadede nakde dönüşmesi beklenen dönen varlıklar, TMS'nin kendi ölçütüne göre değerlenir.

Sonuç: Her iki grup için aynı madde uygulanır, ancak uygulanacak ölçü TMS'deki ayrı hükümlerden belirlenir. Madde iki grup için farklı ölçü koymaz.

### Varlık ile borç ve diğer kalemler arasındaki fark nedir?

- Duran ve dönen varlıkların değerlemesinde TMS ölçüleri esas alınır.
- Borçlar ve diğer kalemlerin değerlemesinde de aynı standartlar uygulanır.

Sonuç: Bilançonun aktif ve pasif tarafı aynı standart çerçevesinde değerlenir; ayrı bir değerleme rejimi yoktur.

### Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi tek başına okuyup somut değerleme tutarı çıkarmaya çalışmak; madde ölçüyü TMS'ye bıraktığı için somut ölçü ilgili TMS hükmünden alınmalıdır.
- Borç ve diğer kalemleri varlıklardan ayrı bir rejime tabi saymak; madde aynı standartların her iki taraf için uygulanacağını söyler.
- Borca batıklık tespitinde kullanılan ara bilanço ölçüsünü (m.376 ve İİK m.179) m.79'un genel değerleme kuralıyla karıştırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Değerlemenin TMS'ye uygun yapılmadığını ileri süren taraf, bilanço ile ilgili TMS hükmünü ve buna aykırılığı gösteren belgeleri ortaya koymalıdır.
- Bilançonun düzenlendiği tarihteki kayıtlar, envanter belgeleri ve dayanak belgeler, değerlemenin gerçekliğini ortaya koyan başlıca delillerdir.
- Şirket, değerlemenin TMS'ye uygun yapıldığını ispat etmek için bu kayıtları ve gerekiyorsa bağımsız denetim raporunu sunar.
- Tartışmalı değerlemelerde bilirkişi incelemesi, rayiç veya ölçülen değerin TMS'ye göre doğru belirlenip belirlenmediğini ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-81): Değerleme ölçüleri ve değerlemeye ilişkin diğer konularda TMS'nin geçerliliğini tamamlayan, gerekçede birlikte anılan hükümdür.
- [6102 sayılı Kanun m.376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-376): Borca batıklık halinde ara bilanço ve aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden değerlemeyi düzenler; m.79'un genel değerleme kuralından ayrı, özel bir hâldir.

## [TTK m.80 — İktisap ve üretim değerleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-80)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 80. maddesi, değerleme yapılırken uygulanacak değerlerin belirlenmesini, bu değerlerin tanımlarını ve kapsamlarını, değerlemeye konu kalemlerin gösterilmesini ve bu hususlardaki değişiklikleri düzenler. Bu konuların tümü Türkiye Muhasebe Standartları'na bağlanmıştır. Madde, şirketlerin ve diğer ticari işletmelerin finansal tablolarında kullanılan değerleme esaslarını kapsar. Maddede değerlemenin hangi kalemlere uygulanacağına ve tek tek değerleme yöntemlerinin ayrıntılarına ilişkin bir hüküm bulunmaz. Değerleme yönteminin ve değerin hesaplanmasının ayrıntıları, kanunun değerlemeye ilişkin genel ilkelerini düzenleyen 79. maddede yer alır (m.79). Muhasebe kayıtlarının tutulmasına ve finansal tabloların hazırlanmasına ilişkin yükümlülükler ile bu tabloların kapsamı, ilgili ayrı hükümlerinde düzenlenmiştir (m.64 vd.). Değerleme sonucunun ortaklara ve kamuya açıklanması ile yıllık faaliyet raporundaki yansımaları da bu maddenin dışındadır.

### İktisap ve üretim değerleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Türkiye Muhasebe Standartları**: Değerlemede kullanılacak değerlerin tanımlarını, kapsamlarını ve gösterilme biçimlerini belirleyen, kanun dışında ayrıca düzenlenmiş muhasebe standartları bütünüdür. Maddeye göre değerleme kuralları kanunla değil bu standartlarla belirlenir.
- **Değerleme**: Finansal tablolardaki kalemlerin hangi tutarla yer alacağının belirlenmesi işlemidir. Maddede değerlemede uygulanacak değerlerin belirlenmesi ayrı bir konu olarak sayılmıştır.
- **Uygulanacak kalemlerin gösterilmesi**: Değerlemeye konu olacak varlık ve borç kalemlerinin hangileri olduğunun ve bunların tablolarda hangi biçimde gösterileceğinin belirlenmesidir. Bu konu da Türkiye Muhasebe Standartları'na tabidir.

### İktisap ve üretim değerleri: hangi şartlar aranır?

- Değerlemede uygulanacak değerlerin belirlenmesi Türkiye Muhasebe Standartları'na göre yapılmalıdır.
- Değerlerin tanımları ve kapsamları Türkiye Muhasebe Standartları'nda gösterilmelidir.
- Değerlemeye konu kalemlerin gösterilmesi Türkiye Muhasebe Standartları'na uygun olmalıdır.
- Değerleme esaslarındaki değişikliklerin de Türkiye Muhasebe Standartları'na uygun yapılması gerekir.

### İktisap ve üretim değerleri: hangi sonuçları doğurur?

- Değerleme değerleri, tanımları, kapsamları ve kalemlerin gösterimi Türkiye Muhasebe Standartları'na tabi olduğundan, bu konulardaki kurallar standartlardan okunur.
- Değerleme esaslarında yapılacak değişiklikler de Türkiye Muhasebe Standartları'na tabidir; kanun kendi başına değişiklik için ayrı bir ölçüt koymaz.
- Standartların değerleme kuralları, değerlemenin dayandığı genel ilkeleri düzenleyen 79. maddeyle birlikte okunur (m.79).

### İktisap ve üretim değerleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Değerleme kurallarını doğrudan 6102 sayılı Kanun'un 80. maddesinde aramak; madde değerlerin ayrıntısını standartlara bıraktığı için bu kuralların metinde bulunmadığını gözden kaçırmak.
- Değerleme ilkelerini 79. maddeden, uygulanacak değerleri ise 80. maddeden ayrı ayrı okumamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Değerlemenin Türkiye Muhasebe Standartları'na uygun yapılmadığını ileri süren taraf, hangi kalemde hangi standart kuralına aykırılık bulunduğunu somut olarak göstermekle yükümlüdür.
- Değerleme ve finansal tablo belgeleri, standartlara uygunluğun değerlendirilmesinde temel delil niteliğindedir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.79: Değerleme ilkelerini ve değerlemenin genel çerçevesini düzenler; 80. madde bu ilkelerin uygulanacağı değerlerin ve kalemlerin belirlenmesini Türkiye Muhasebe Standartları'na bırakır.

## [TTK m.81 — Değerlemeyi basitleştirici yöntemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-81)

Madde, Türk Ticaret Kanunu'nda değerlemeyi basitleştirici yöntemlere yollama yapan tek fıkralı bir hükümdür. Madde, şartların gerçekleşmesi hâlinde Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen basitleştirici değerleme yöntemlerinin uygulanabileceğini belirler. Maddenin uygulanması, bu yöntemlerin hangi şartlarda ve hangi ölçüde kullanılacağına bağlıdır. Madde, değerlemenin genel ilkelerini, değerleme yönteminin ayrıntılarını ve TMS'lerin içeriğini düzenlemez. Ayrıca, gerçek değerin mahkemece belirlenmesini (TTK m.597), ayni sermaye değerlemesini (TTK m.343) ve bilanço değerlemesini bu madde düzenlemez; bu konular ilgili maddelerde yer alır.

### Değerlemeyi basitleştirici yöntemler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Değerlemeyi basitleştirici yöntemler**: Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen, değerlemenin daha sade biçimde yapılmasını sağlayan yöntemlerdir. Madde bu yöntemlerin kapsamını kendisi belirlemez, TMS'ye bırakır.
- **Türkiye Muhasebe Standartları (TMS)**: Basitleştirici yöntemlerin ayrıntılarının bulunduğu standartlardır. Maddenin yollama yaptığı kaynak budur; uygulanacak yöntem ve şartlar TMS'de aranır.

### Değerlemeyi basitleştirici yöntemler: hangi şartlar aranır?

- Basitleştirici yöntemin uygulanabilmesi için madde metninde öngörülen şartların gerçekleşmiş olması gerekir.
- Uygulanacak yöntemin Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülmüş olması gerekir.
- Basitleştirici yöntem, TMS'de öngörülen değerleme yöntemlerinin yerine değil, bu yöntemlerden biri olarak uygulanmalıdır.

### Değerlemeyi basitleştirici yöntemler: hangi sonuçları doğurur?

- Şartlar gerçekleşmişse TMS'de öngörülen basitleştirici değerleme yöntemleri uygulanır.
- Şartlar gerçekleşmemişse basitleştirici yöntemlere başvurulamaz ve genel değerleme yöntemleri uygulanır.

### Değerlemeyi basitleştirici yöntemler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Basitleştirici yöntemi, şartlar gerçekleşmeden uygulamak.
- TMS'de öngörülmeyen bir yöntemi basitleştirici yöntem sayarak uygulamak.
- Maddeyi, gerçek değerin mahkemece belirlenmesi gibi ayrı bir kurumla karıştırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Basitleştirici yöntemden yararlanmak isteyen taraf, şartların gerçekleştiğini ispatlamalıdır.
- Şartların varlığı, ilgili şirketin muhasebe kayıtları ve finansal tablolarıyla ispatlanabilir.
- Yöntemin TMS'ye uygun uygulandığı, değerleme raporu ya da bilirkişi incelemesiyle gösterilebilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.79: Maddenin gerekçesi, 79. maddenin gerekçesine yollama yapmaktadır; bu nedenle değerleme ilkelerinin çerçevesi için o maddeye bakılmalıdır.

## Konuda geçen kararlar

- 8. Daire, 2023/1675 E., 2025/9680 K., 10.12.2025 (m.79)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/6361 E., 2024/7760 K., 06.11.2024 (m.78, m.79, m.80)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/4182 E., 2024/6429 K., 16.09.2024 (m.78, m.79, m.80)
- 11. Hukuk Dairesi, 2024/618 E., 2024/6301 K., 11.09.2024 (m.72)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/1796 E., 2024/4859 K., 10.06.2024 (m.74)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/931 E., 2024/4319 K., 27.05.2024 (m.78, m.79, m.80)
- 11. Hukuk Dairesi, 2022/6986 E., 2024/3251 K., 25.04.2024 (m.72)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/1982 E., 2023/2095 K., 05.04.2023 (m.72)
- 11. Hukuk Dairesi, 2021/6369 E., 2023/1322 K., 06.03.2023 (m.81)
- 7. Ceza Dairesi, 2021/17674 E., 2022/14665 K., 24.10.2022 (m.74)
- 11. Hukuk Dairesi, 2017/3176 E., 2019/661 K., 23.01.2019 (m.73)
- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/1468 E., 2025/1490 K., 16.12.2025 (m.76)
- İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/19 E., 2025/674 K., 08.07.2025 (m.76)
- Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/592 E., 2024/640 K., 16.10.2024 (m.74)
- Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/593 E., 2024/641 K., 16.10.2024 (m.74)
- Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/479 E., 2024/641 K., 25.09.2024 (m.72)
- İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/905 E., 2023/9 K., 16.01.2023 (m.77)
- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/51 E., 2022/899 K., 29.11.2022 (m.76)
- İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/342 E., 2022/919 K., 22.11.2022 (m.77)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kalemlere-iliskin-ilkeler-ve-degerleme-ilkeleri