---
title: "Ödeme — Ticaret Hukuku konu anlatımı"
course: "Ticaret Hukuku"
law: "Türk Ticaret Kanunu"
articles: "TTK m.703–712"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/odeme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Ödeme

Ticaret Hukuku › TTK › Kıymetli evrak › Kambiyo senetleri › Poliçe — [Ticaret Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku)

## Kısaca

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 703. maddesi, poliçenin hangi vade türlerinden biriyle ödenmek üzere düzenlenebileceğini ve vadesi belirsiz ya da birden fazla vade gösteren poliçelerin akıbetini düzenler. TTK m.704, görüldüğünde ödenecek poliçenin ibraz zamanını ve düzenleyenin bu ibraz zamanına ilişkin şart koyma yetkisini düzenler. TTK m.705, görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede vadenin nasıl belirleneceğini düzenler. TTK m.706, poliçede vadenin nasıl hesaplanacağını düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Ticaret Kanunu m.703–712 hükümlerini kapsar: genel olarak, görüldüğünde ödenecek poliçe, görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe, takvimlerin çatışması, ibraz, makbuz istemek hakkı, vadeden önce ve vadesinde ödeme, yabancı ülke parası ile ödeme, tevdi.

- [TTK m.703 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703)
- [TTK m.704 — Görüldüğünde ödenecek poliçe](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704)
- [TTK m.705 — Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-705)
- [TTK m.706 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706)
- [TTK m.707 — Takvimlerin çatışması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-707)
- [TTK m.708 — İbraz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708)
- [TTK m.709 — Makbuz istemek hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-709)
- [TTK m.710 — Vadeden önce ve vadesinde ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-710)
- [TTK m.711 — Yabancı ülke parası ile ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-711)
- [TTK m.712 — Tevdi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-712)

## [TTK m.703 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 703. maddesi, poliçenin hangi vade türlerinden biriyle ödenmek üzere düzenlenebileceğini ve vadesi belirsiz ya da birden fazla vade gösteren poliçelerin akıbetini düzenler. Dört vade türü (görüldüğünde, görüldükten belirli süre sonra, düzenlenmeden belirli süre sonra, belirli bir günde) sayılmıştır. Madde, poliçeyi düzenleyen, ciro eden ve muhatap konumundaki tüm kişiler bakımından poliçe vadesine ilişkin olarak uygulanır. Madde, vadenin hesaplanma yöntemini (ay sonu, tatil günü, ayın karşılığı gün olmaması gibi hallerin hesabını), kabul ibrazı ve kabul süresini, ödeme yerini ve ibraz sürelerini düzenlemez; bunlar TTK'nın 704-706 maddelerinde ve ilgili hükümlerinde yer alır. Poliçenin şekil unsurları ve geçerlilik koşulları da bu maddenin kapsamı dışındadır (m.692 ve devamı). Bonoya ilişkin vade kuralları ile borçlar hukukundaki genel vade ve süre hesaplama kuralları (TBK m.91-93) da bu maddenin doğrudan konusu değildir.

### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Poliçe vadesi**: Poliçedeki bedelin ödenmesi gereken gündür. Madde, vadenin dört türden birine uygun olarak belirlenmesini şart koşar; vadenin hangi türde gösterildiği poliçenin geçerliliğini doğrudan belirler.
- **Görüldüğünde vade**: Poliçenin ibraz edildiği anda ödenmesi gereken vade türüdür. Vadesi boş bırakılmış ya da 'görüldüğünde' ifadesiyle düzenlenmiş poliçe bu türdendir; ibrazla birlikte vade gelmiş sayılır.
- **Görüldükten belirli süre sonra vade**: Poliçenin muhatap tarafından görüldükten, yani kabul edildikten ya da kabul için ibraz edildikten belirli bir süre geçince ödenecek vade türüdür. Bu sürenin başlangıcı kabul tarihine bağlanır.
- **Düzenlenme gününden belirli süre sonra vade**: Poliçenin düzenlendiği tarihten itibaren belirli bir süre geçince ödenecek vade türüdür. Süre, düzenleme tarihine göre hesaplanır.
- **Belirli bir günde vade**: Poliçenin takvimde tek bir gün olarak gösterilen vade türüdür. Tatil denk gelen tarihler de bu türde geçerli sayılır.
- **Batıl poliçe**: Maddenin ikinci fıkrasına göre vadesi başka şekilde yazılmış ya da birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçedir. Batıl poliçe hiç doğmuş sayılmaz; bu nedenle düzeltme ile kurtarılması mümkün değildir.

### Genel olarak: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin vadesi, maddenin birinci fıkrasındaki dört vade türünden yalnızca birine uygun olarak belirlenmiş olmalıdır.
- Poliçede gösterilen vade, görüldüğünde, görüldükten belirli süre sonra, düzenlenmeden belirli süre sonra ya da belirli bir günde ödeme şeklinde açıkça yazılmış ya da bu türlerden birine ait ifadelerle anlaşılır olmalıdır.
- Vadesi başka şekilde yazılmış poliçe, yani dört türün dışında bir vade ifadesi içeren poliçe geçerli sayılmamalıdır.
- Birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçe düzenlenmemiş olmalıdır; birden fazla vade içeren poliçe de geçerli değildir.
- Vadenin geçerli sayılması için vadeyi gösteren ifadenin poliçe metninde yer alması gerekir; ayrı bir belgeye ya da sözleşmeye atıf yeterli değildir.

### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Poliçe, dört vade türünden birinde düzenlenmişse geçerli bir poliçe olarak hüküm doğurur.
- Vadesi dört türden birine uymayan poliçe batıldır ve ikinci fıkra uyarınca geçerli bir poliçe sayılmaz.
- Birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçe de batıl olur; birden fazla vade öngörülmesi ayrı taksitler halinde ödeme yapılmasına olanak tanımaz.
- Batıl poliçenin vade belirlemesi düzeltilerek poliçe kurtarılamaz; yeni bir poliçe düzenlenmesi gerekir.
- Vadesi geçerli biçimde gösterilmemiş bir senet, poliçe sıfatını yitirdiği için poliçe hükümlerine göre ödeme ve takip yolu açılamaz.

### Görüldüğünde vade ile görüldükten belirli süre sonra vade arasındaki fark nedir?

- Görüldüğünde vadede poliçe ibrazla birlikte ödenmeye hazır hale gelir; ek bir süre gerekmez.
- Görüldükten belirli süre sonra vadede önce muhataba kabul için ibraz edilir, kabul tarihinden itibaren süre işlemeye başlar.

Sonuç: Görüldükten sonra vadede kabul işlemi ve kabul tarihi vadenin başlangıcını belirler; kabulden kaçınılması vadenin başlamamasına yol açar. Kabul tarihi ayrıca tarih atılmazsa protestoyla belirlenir.

### Düzenlenmeden belirli süre sonra vade ile görüldükten belirli süre sonra vade arasındaki fark nedir?

- Düzenlenmeden sonra vadede süre, poliçenin düzenlenme tarihinden başlar ve kabul gerekmez.
- Görüldükten sonra vadede süre, muhatabın kabul işlemine bağlanır.

Sonuç: Düzenlenme tarihi sabit olduğu için vade peşinen hesaplanabilir; görüldükten sonra vadede ise muhatabın kabul tarihi vadeyi belirler.

### Belirli bir günde vade ile belirli süre sonra vade arasındaki fark nedir?

- Belirli bir günde vadede takvim üzerinde tek ve kesin bir gün gösterilir.
- Belirli süre sonra vadede vade bir süre hesabıyla ortaya çıkar.

Sonuç: Belirli bir gün vadesi tatil gününe denk gelirse hesaplama gerekir ve ödeme ileri bir iş gününe kaydırılır; hesaplama ile belirlenen vadelerde ise ayın karşılığı gün ve ay sonu kuralları uygulanır.

### Geçerli vade türü ile vadesi başka şekilde yazılan poliçe arasındaki fark nedir?

- Dört vade türünden birine uygun yazılmış poliçe geçerlidir.
- Dört türün dışında yazılmış ya da birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçe batıldır.

Sonuç: Birinci fıkraya uygun poliçe hukuki sonuç doğurur; ikinci fıkra kapsamındaki poliçe baştan hükümsüzdür ve senet vasfını taşımaz.

### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vadesi birden fazla ifadeyle yazılmış poliçeyi taksitli ödeme belgesi gibi değerlendirmek; ikinci fıkra gereği bu poliçe batıldır, taksitlendirme yapılamaz.
- Batıl poliçeyi düzeltme ile kurtarmaya çalışmak; madde düzeltmeye izin vermez, yeni poliçe gerekir.
- Görüldükten belirli süre sonra vadeyi düzenleme tarihinden saymak; bu vade türünde süre kabul ya da kabul için ibraz tarihinden işler.
- Belirli bir günde vadeyi, düzenleme günü ile karıştırmak; belirli bir günde vade takvimdeki o günü gösterir ve düzenleme tarihine bağlı değildir.
- Vadesi dört türden biri olmayan ifadeyi 'görüldüğünde' ile eşdeğer saymak; her iki durum da farklı hüküm doğurur ve ifadenin türü açıkça belirlenmelidir.
- Vadesi boş bırakılan poliçeyi batıl saymak; boş vade görüldüğünde vadesi sayılır ve poliçe geçerlidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, vadesi düzenlenme tarihinden önceki bir tarihi taşıyan bononun 703. maddeye aykırılığı nedeniyle senet vasfını yitireceğini kabul etmektedir. (12. Hukuk Dairesi, 2015/21188 E., 2015/32094 K., 17.12.2015)
- Yargıtay, bononun vade tarihinin keşide gününden belirli bir süre sonraya ait olmasının zorunlu olduğunu, bu şartın bulunmadığı durumda senetin geçerliliğini kaybedeceğini kabul etmektedir. (12. Hukuk Dairesi, 2015/8397 E., 2015/18404 K., 30.06.2015)
- Mahkemeler, vadesi başka şekilde yazılan ya da birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçeleri 703/2 uyarınca batıl sayarak poliçe hükümlerine dayalı talepleri reddetmektedir. (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2022/2889 E., 2026/493 K., 06.03.2026)
- Uygulamada, birden fazla vade içeren belgelerin hangi hukuki statüde değerlendirileceğinde ve ödeme iddiasında hangi vadeye ilişkin olduğunun belirlenmesinde 703. madde değerlendirme ölçütü olarak kullanılmaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2799 E., 2024/5215 K., 26.06.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Poliçe hükümlerine dayanan talepte alacaklı, poliçenin 703. maddeye uygun bir vade içerdiğini ispatla yükümlüdür; vade ifadesi poliçe metninden okunur ve bu ispat için poliçenin kendisi temel delildir.
- Vadesi düzenleme tarihinden önce gösterilmiş ya da birden fazla vade içeren bir poliçenin batıl olduğunu ileri süren taraf, bunu poliçe metni üzerinden ispatlar; ayrı bir delile ihtiyaç yoktur.
- Görüldükten belirli süre sonra vadeli poliçede kabul tarihinin ispatı için kabul şerhi ya da protesto belgesi kullanılır; tarih atılmamışsa vade protesto tarihine göre belirlenir.
- Vadenin belirsiz ya da birden fazla olduğunu iddia eden karşı taraf, poliçe metnindeki ifadenin bu niteliği taşıdığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Ödemenin hangi vadeye ilişkin olduğu tartışmalıysa, makbuz ya da dekont gibi ödeme belgeleri ile vade bağlantısı ispat edilir; belgede açıklama yoksa muaccel borç esas alınır. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2799 E., 2024/5215 K., 26.06.2024)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.704](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704): Görüldükten belirli süre sonra vadeli poliçelerde kabul için ibraz süresi ve düzenleyenin ibraz yasağı koyabilmesini düzenler; 703. maddedeki vade türünün işlemesini tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.705](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-705): Görüldükten belirli süre sonra vadeli poliçede tarihsiz kabulün sonucunu düzenler; kabul tarihinin belirlenmesi vadenin başlangıcını etkiler.
- [6102 sayılı Kanun m.706](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706): Vadenin belirlenmesine ilişkin ek kuralları düzenler; 703. maddede gösterilen vade türlerinin hesabında uygulanır.
- [6102 sayılı Kanun m.692](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-692): Poliçenin şekil unsurlarını ve geçerlilik koşullarını düzenler; vadenin yazılması da bu şekil unsurları arasında değerlendirilir.

## [TTK m.704 — Görüldüğünde ödenecek poliçe](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704)

Madde, görüldüğünde ödenecek poliçenin ibraz zamanını ve düzenleyenin bu ibraz zamanına ilişkin şart koyma yetkisini düzenler. Düzenleyen ile cirantaların ibraz süresini kısaltma ya da uzatma yetkisi bu maddede yer alır. Madde, poliçeyi düzenleyen, ciro eden ve muhatap kabul etmiş kişiler bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: vade türlerinin tanımı ve görüldüğünde vadenin belirlenmesi (m.703), vadeli poliçelerde ödeme günü ve diğer vadelerde ibraz süresi (m.708), ibraz süresinin kabul ve protesto işlemleriyle ilişkisi (m.705), bononun görüldüğünde vadesine uygulanması (m.778).

### Görüldüğünde ödenecek poliçe: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Görüldüğünde ödenecek poliçe**: Poliçede vade açıkça gösterilmemiş ya da vade yerine görüldüğünde ifadesi yazılmış poliçedir. Bu poliçe, muhataba ibraz edildiği anda vadesi gelmiş sayılır ve ödenir.
- **İbraz süresi**: Hamilin poliçeyi ödeme için muhataba götürmek zorunda olduğu süredir. Görüldüğünde ödenecek poliçede kanun bu süreyi düzenleme tarihinden itibaren bir yıl olarak belirler.
- **Ödeme için ibraz**: Poliçenin muhataba sunularak bedelinin istenmesidir. Kabul için ibrazdan farklıdır; kabul için ibrazda muhatap poliçeyi kabul eder, ödeme için ibrazda ise bedel ödenir.
- **Şart koyma (ibraz yasağı)**: Düzenleyenin, poliçenin belirli bir günden önce ibraz edilmeyeceğini yazmasıdır. Bu şart bulunduğunda ibraz süresi o tarihten başlar; kanunda bu şartın tutarı ya da oranı yoktur.

### Görüldüğünde ödenecek poliçe: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin görüldüğünde ödenecek vadeli poliçe olması gerekir; vade boş bırakılmış ya da görüldüğünde yazılmış olmalıdır.
- Ödeme için ibraz, düzenleme tarihinden itibaren bir yıl içinde muhataba yapılmalıdır.
- Düzenleyen süreyi kısaltabilir ya da daha uzun bir süre belirleyebilir; bu yetki düzenleyenin tek yanlı işlemidir.
- Cirantalar ibraz süresini yalnızca kısaltabilir, uzatamaz.
- Düzenleyen, poliçede belirli bir günden önce ibraz edilmeyeceğini şart koymuşsa, ibraz süresi bu tarihten başlar.
- Ödeme için ibraz, iş günü kuralları ve ödeme yerine ilişkin yükümlülükler de dikkate alınarak yapılmalıdır; bu konular ilgili maddelerde düzenlenmiştir.

### Görüldüğünde ödenecek poliçe: hangi sonuçları doğurur?

- Düzenleyen süreyi kısaltırsa ibraz süresi, belirlediği kısa süreyle sınırlanır.
- Düzenleyen daha uzun bir süre belirlerse ibraz süresi o uzun süre olur.
- Ciranta ibraz süresini kısaltabilir; kısaltma, poliçenin devredildiği hamile ve ciro zincirindeki diğer kişilere karşı etkilidir.
- Düzenleyenin şartı varsa ve belirli bir günden önce ibraz yapılmışsa, bu ibraz süreye ve ödemeye uygun sayılmaz.
- Ibraz süresi içinde ibraz yapılmazsa poliçenin ödeme hakkı, bu maddenin kendisinde açıkça düşmüş denmez; hakkın kaybı ve ciro sorumluluğu ayrı hükümlerle değerlendirilir.
- Ciranta ibraz süresini uzatmaya yetkili değildir; uzatma girişimi hukuken etkisizdir.

### Düzenleyen ile ciranta arasındaki fark nedir?

- Düzenleyen, ibraz süresini hem kısaltabilir hem uzatabilir.
- Ciranta, ibraz süresini yalnızca kısaltabilir.

Sonuç: Ciranta uzun bir süre belirleyemez; süre uzatımı yalnız düzenleyene özgüdür.

### Görüldüğünde ödenecek poliçe ile görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçe arasındaki fark nedir?

- Görüldüğünde ödenecek poliçede ibraz süresi düzenleme tarihinden bir yıldır.
- Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede kabul için ibraz süresi aynı bir yıldır ve vade kabul tarihinden işler.

Sonuç: Madde 704 yalnız görüldüğünde ödenecek poliçe için ödeme ibrazını düzenler; görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede süre kabul için ibrazdır.

### Şart konulmamış poliçe ile şart konulmuş poliçe arasındaki fark nedir?

- Şart yoksa ibraz süresi düzenleme tarihinden başlar.
- Düzenleyen belirli bir günden önce ibraz edilmeyeceğini yazmışsa süre o tarihten başlar.

Sonuç: İlk tarih, son ibraz gününü belirler; şartlı poliçede son gün, düzenleme tarihinden bir yıl değil, şart tarihinden bir yıl sonradır.

### Görüldüğünde ödenecek poliçe: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Görüldüğünde ödenecek poliçede ibraz süresini kabul için ibraz süresi gibi değerlendirmek; bu poliçede süre ödeme için ibrazdır.
- Cirantanın ibraz süresini uzatabileceğini sanmak; ciranta yalnız kısaltabilir.
- Düzenleyenin ibraz şartı koyduğu durumda süreyi düzenleme tarihinden saymak; süre şart tarihinden başlar.
- Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede 704'teki bir yıllık süreyi ödeme ibrazı gibi uygulamak; bu poliçede süre kabul için ibrazdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Görüldüğünde ödenecek poliçede vade kaydının boş bırakılması ya da görüldüğünde yazılması, poliçenin geçersizliğini değil, görüldüğünde vadeli olmasını sonuçlar. (11. Hukuk Dairesi, 2022/2870 E., 2023/6475 K., 07.11.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Ödeme için ibrazın süresinde yapıldığını ileri süren hamil, ibraz tarihini ispatlamakla yükümlüdür; bunun için ibraz belgesi ya da muhatabın kayıtları kullanılabilir.
- Düzenleyenin ibraz süresini kısaltması ya da uzatması, poliçedeki yazılı kayda dayanır; bu kaydın yazılı olması gerekir.
- Düzenleyenin ibraz şartı koyduğunu ileri süren hamil, şartın poliçe üzerinde yazılı olduğunu ispatlamalıdır; yazılı kayıt yoksa şart ileri sürülemez.
- Ciranta tarafından süre kısaltmasını ileri süren taraf, bu kaydın ciro sırasında yapıldığını yazılı belgeyle göstermek zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.703](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703): Vade türlerini sayar ve görüldüğünde ödenecek poliçenin vade niteliğini belirler; m.704 bu vade türünün ibraz süresini düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.672](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-672): Vadenin açıkça yazılmadığı hallerde poliçenin görüldüğünde ödenecek sayılacağını düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.705](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-705): Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçelerde kabul ve tarihsiz kabul işlemlerini düzenler; m.704 ile ibraz sürelerinin ayrımı burada yapılır.
- [6102 sayılı Kanun m.708](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708): Diğer vadelerde ibraz süresini ödeme günü ve sonraki iki iş günü olarak belirler.
- [6102 sayılı Kanun m.778](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-778): Bononun niteliğine aykırı düşmedikçe poliçeye ilişkin vade hükümlerinin bonoda da uygulanacağını belirtir; 704, bono için de geçerli olabilir.

## [TTK m.705 — Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-705)

Madde, görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede vadenin nasıl belirleneceğini düzenler. Kabul şerhinde tarih bulunmadığında ve protesto çekilmediğinde vadenin hangi güne bağlanacağını da kapsar. Poliçenin vade türlerini (m.703) ve ibraz sürelerini düzenlemez. Kabul ve ibraz süreleri ile ilgili kuralları (m.704) ve tatil günlerine ilişkin ayrıntıları da içermez. Bu konular ilgili maddelerde yer alır.

### Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçe**: Poliçeyi muhatabın kabul için gördüğü tarihten itibaren belirli bir süre sonra ödenmek üzere düzenlenen vadeli poliçe türüdür. Vadenin başlangıcı kabul tarihine bağlıdır.
- **Kabul şerhi**: Muhatabın poliçe üzerine kabulünü belirten yazılı işlemdir. Vadeli poliçede kabul tarihini gösteren yer, bu maddede vadenin başlangıç tarihini belirler.
- **Protesto tarihi**: Muhatabın kabul etmediğinin noter aracılığıyla tespit edildiği tarihtir. Kabul şerhinde tarih yoksa protesto tarihi kabul tarihi yerine geçer.
- **Kabule ibraz süresi**: Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçenin, muhataba kabul için sunulması gereken süredir. Bu sürenin son günü, tarihsiz kabulde kabul tarihi olarak kabul edilir.

### Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin görüldükten belirli süre sonra ödenmek üzere düzenlenmiş olması gerekir.
- Kabul şerhinde kabul tarihi yazılı olmalıdır; bu tarih vadenin başlangıcını oluşturur.
- Kabul şerhinde tarih gösterilmemişse, poliçenin noter aracılığıyla protesto edilmiş olması gerekir; protesto tarihi kabul tarihi sayılır.
- Kabul şerhinde tarih gösterilmemiş ve protesto da çekilmemişse, poliçenin kabule ibraz için öngörülen sürenin son gününde kabul edilmiş sayılması gerekir.
- Kabul eden muhatap hakkında bu kural uygulanır; muhatabın kabul yükümlülüğünün ortadan kalkmasına ilişkin ek bir koşul aranmaz.

### Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe: hangi sonuçları doğurur?

- Kabul şerhinde tarih varsa vade bu tarihten itibaren, görüldükten belirli süre hesaplanarak belirlenir.
- Kabul şerhinde tarih yoksa fakat protesto çekilmişse vade protesto tarihine göre belirlenir.
- Kabul şerhinde tarih yok ve protesto da çekilmemişse poliçe, kabul eden hakkında kabule ibraz süresinin son gününde kabul edilmiş sayılır.
- Bu kurallar yalnızca görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçeye uygulanır; düzenlenmeden belirli süre sonra ödenecek poliçede vade düzenleme tarihine göre belirlenir.

### Görüldükten belirli süre sonra ile düzenlenmeden belirli süre sonra vade arasındaki fark nedir?

- Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçede vade, kabul şerhindeki tarihe veya protesto tarihine göre belirlenir.
- Düzenlenmeden belirli süre sonra ödenecek poliçede vade, düzenleme tarihine göre belirlenir ve kabul şerhine bağlı değildir.

Sonuç: Kabul şerhi ve protesto tarihi yalnızca görüldükten sonra vadeli poliçede vadeyi belirler; düzenlemeden sonra vadeli poliçede kabul tarihi vadeyi değiştirmez.

### Kabul şerhinde tarih var ile tarih yok ve protesto yok arasındaki fark nedir?

- Kabul şerhinde tarih gösterilmişse vade bu tarihe göre belirlenir.
- Kabul şerhinde tarih gösterilmemiş ve protesto da çekilmemişse vade, kabule ibraz süresinin son gününe göre kabul edilmiş sayılır.

Sonuç: Tarihsiz kabulde vade, ibraz süresinin son günüdür; tarih bulunmaması kabulü geçersiz kılmaz.

### Kabul şerhinde tarih yok ile protesto tarihi var arasındaki fark nedir?

- Tarih atılmamış olsa da noter aracılığıyla protesto düzenlenmişse protesto tarihi kabul tarihi sayılır.
- Protesto da çekilmemişse ibraz süresinin son günü kabul tarihi kabul edilir.

Sonuç: Protesto varsa vade protesto tarihine göre, yoksa ibraz süresinin son gününe göre belirlenir.

### Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçe: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tarihsiz kabulde vadeyi poliçe düzenleme tarihine göre hesaplamak; vade kabul şerhindeki veya protesto tarihine göre belirlenir.
- Protesto varken yine ibraz süresinin son gününü esas almak; protesto tarihi öncelikli olarak kabul tarihi sayılır.
- Düzenlenmeden belirli süre sonra ödenecek poliçeye bu maddeyi uygulamak; madde yalnızca görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçeye ilişkindir.
- Kabul şerhinde tarih yoksa poliçenin geçersiz olduğunu düşünmek; madde poliçeyi geçersiz kılmaz, yalnızca vadeyi belirler.

### Nasıl ispat edilir?

- Kabul şerhinde tarih bulunduğunu ya da bulunmadığını gösteren poliçenin kendisi temel delildir; vadenin kabul tarihine göre belirlenmesini isteyen taraf bu belgeyle ispat yapar.
- Protesto tarihi, noter tarafından düzenlenen protesto belgesiyle ispatlanır; kabul tarihi yerine protesto tarihinin kullanılmasını isteyen taraf protestonun varlığını ve tarihini bu belgeyle kanıtlamak zorundadır.
- Kabul şerhinde tarih yok ve protesto da yoksa, ibraz süresinin son gününün tespiti için poliçenin ibraz tarihi ve ibraz süresine ilişkin kayıtlar kullanılır; bu süreyi hesaplayan taraf ibraz tarihini ispatlamalıdır.
- Muhatabın kabul yükümlülüğünün yerine getirildiği iddiası, kabul şerhinin varlığıyla ispatlanır; kabulün yokluğunu ileri süren taraf bu yokluğu belgelerle ortaya koymalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.703](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703): Vade türlerini sayar; görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçenin vade türü olarak bu maddede tanımlandığını gösterir.
- [6102 sayılı Kanun m.704](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704): Görüldüğünde ve görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçelerde kabule ve ödemeye ibraz sürelerini düzenler; bu maddedeki kabul süresinin son gününü belirler.
- [6102 sayılı Kanun m.778](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-778): Bonolar hakkında poliçe hükümlerinin uygulanacağını belirtir; vadeye dair 703-707 maddelerinin bonolara uygulanmasını sağlar.

## [TTK m.706 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706)

Bu madde, poliçede vadenin nasıl hesaplanacağını düzenler. Düzenlenme gününden veya görülmesinden belirli sayıda ay sonra ödenecek poliçelerin vadesinin belirlenmesi, ay sonu ve ay başı gibi vade ifadelerinin karşılığı, ay ve buçuk ay ile yarım ay ibarelerinin hesabı ve "sekiz gün", "onbeş gün" ibarelerinin anlamı bakımından uygulanır. Kambiyo senedi vadesine ilişkindir ve poliçe dışındaki sözleşmelerde vade ve süre hesabı bu maddeye göre yapılmaz. Madde, süre hesabının genel kurallarını (tebliğ gününün hesaba katılmaması, ay ve yıl sürelerinin bitişi, resmi tatilin süreye dahil olması, tatile rastlayan son günün uzatılması) düzenlemez; bu konular 6102 sayılı Kanunun süre hesabına ilişkin genel hükümlerinde (m.92, m.93) yer alır. Poliçenin ödenmemesi halinde başvuru hakkının kullanılması ve bunların zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri de bu maddenin konusu değildir.

### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vade**: Poliçedeki borcun muaccel olduğu, ödemenin yapılması gereken gündür. Bu madde, vadenin hangi takvim gününe düştüğünü belirlemek için kullanılır.
- **Düzenlenme veya görülme gününden sonra ödenecek poliçe**: Vadenin düzenleme tarihinden ya da poliçenin görüldüğü tarihten itibaren belirli sayıda ay sonra gelmek üzere yazıldığı poliçe türüdür. Hesap bu tarihten başlar.
- **Karşılığı olan gün**: Başlangıç gününün sayı itibarıyla aynısı sayılan, vadenin ait olduğu aydaki takvim günüdür. Ayın o günü yoksa vade ayın son günü olarak belirlenir.
- **Tam aylar**: Kesirli süre içeren vadede önce hesaba katılan tam ay sayısıdır. Bir buçuk ay veya yarım ay ibareleri bu şekilde ayrılarak hesaplanır.
- **Yarım ay**: Maddenin beşinci fıkrasına göre onbeş günlük süre anlamına gelir. Ay sayısı ile değil gün sayısı ile hesaplanır.
- **Gerçek gün süresi**: "Sekiz gün" veya "onbeş gün" ibarelerinin hafta olarak değil, takvim günü olarak anlaşılmasını ifade eder. Bu ibareler bir veya iki haftaya çevrilmez.

### Genel olarak: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin düzenlenme gününden ya da görülmesinden belirli sayıda ay sonra ödenmek üzere yazılmış olması gerekir; vade bu tarihten hesaplanır.
- Vade ayının, başlangıç gününün karşılığı olan günde gerçekleşmesi aranır; karşılığı olan gün yoksa vade o ayın son gününe düşer.
- Kesirli bir süre (bir buçuk ay, yarım ay gibi) söz konusuysa önce tam aylar hesaplanmalıdır.
- Vade ayın başı, ortası veya sonu olarak gösterilmişse bunlar ayın birinci, onbeşinci ve son günü olarak anlaşılmalıdır.
- "Sekiz gün" veya "onbeş gün" ibaresi kullanılmışsa bu sürenin gerçek takvim günü olduğu kabul edilmelidir; hafta olarak yorumlanamaz.
- "Yarım ay" ibaresi onbeş günlük süre olarak uygulanmalıdır.

### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Vade, ödemenin yapılması gereken ayın, düzenlenme veya görülme gününün karşılığı olan gününde gelmiş olur.
- Karşılığı olan gün o ayda bulunmuyorsa vade o ayın son gününde gelmiş olur.
- Bir buçuk ay, birkaç ay veya yarım ay sonra ödenecek poliçede önce tam aylar hesaplanır, sonra kalan süre eklenir.
- Vade ayın başı, ortası veya sonu olarak gösterilmişse, sırasıyla ayın birinci, onbeşinci veya son günü vade sayılır.
- "Sekiz gün" veya "onbeş gün" ibareleri hafta olarak değil, gerçek sekiz veya onbeş günlük süre olarak uygulanır.
- "Yarım ay" ibaresi onbeş günlük süre olarak hesaplanır.
- Madde kambiyo senedi vadesine ilişkin olduğundan, poliçe dışındaki sözleşmelerde vade hesabı bu madde ile belirlenmez.

### Ay olarak belirlenen vade ile gün olarak belirlenen vade arasındaki fark nedir?

- Ay ile ifade edilen vadede vade, başlangıç gününün karşılığı olan gündür ve ay sonu dışında takvim ayına göre belirlenir.
- Gün ile ifade edilen vadede ("sekiz gün", "onbeş gün") süre gerçek gün olarak sayılır ve hafta sayımına girmez.

Sonuç: Aynı süre ayla ya da günle ifade edildiğinde vade farklı takvim gününe düşebilir; ibarenin hangisi olduğu tespit edilmelidir.

### Tam ay ile kesirli ay ile yarım ay ibaresi arasındaki fark nedir?

- Bir buçuk ay ya da birkaç ay gibi kesirli vadede önce tam aylar hesaplanır.
- Yarım ay ibaresi ay olarak değil, onbeş günlük süre olarak anlaşılır.

Sonuç: Yarım aylık vade ile bir ay sonra gelen vade farklı günlere düşer; yarım ay onbeş gün sayılarak hesaplanır.

### Ayın başı, ortası, sonu ile belirli gün arasındaki fark nedir?

- Ayın başı, ortası veya sonu gösterilen vadede bu ifadeler ayın birinci, onbeşinci ve son günü olarak anlaşılır.
- Açıkça gün sayısı belirtilen vadede vade o günün kendisine göre belirlenir.

Sonuç: Ortası ifadesi ayın uzunluğundan bağımsız olarak onbeşinci günü gösterir.

### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- "Sekiz gün" veya "onbeş gün" ibaresini bir veya iki hafta olarak yorumlamak; madde bu ibareleri gerçek gün sayısı olarak anlar.
- Bir buçuk ay gibi kesirli vadede tam ayları hesaplamadan doğrudan toplam günü almak; önce tam aylar hesaplanmalıdır.
- "Ayın ortası" ifadesini ayın uzunluğuna göre belirlemek; madde ayın onbeşinci gününü esas alır.
- Karşılığı olmayan günü (örneğin 31 gün bulunmayan ayda) bir sonraki aya kaydırmak; vade o ayın son gününe düşer.
- "Yarım ay" ibaresini on beş gün yerine on dört veya on altı gün olarak hesaplamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Vadenin hangi günde gelmiş olduğunu iddia eden taraf, poliçede yazılı düzenlenme veya görülme tarihini ve vade ibaresini ispatlamalıdır; bu bilgiler poliçenin kendisinden çıkar.
- Poliçede "ayın başı", "ortası", "sonu", "yarım ay" veya "sekiz gün" gibi bir ibare varsa, bu ibarenin anlamını belirleyen taraf madde hükmüne dayanır; ibarenin kullanılmadığını ileri süren taraf bunu yazılı belgeyle göstermelidir.
- Vadeyi değiştiren bir ödeme, ibra veya sonradan yapılan anlaşma iddiası karşı tarafça ileri sürülürse, bu iddiayı ileri süren taraf yazılı belge ile ispat yükü altındadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.92](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-92): Süre hesabının genel kuralıdır: gün, hafta, ay ve yıl olarak belirlenen süreler ile sürenin bittiği ayda karşılık günün bulunmaması halinde son günün esas alınması bu maddede düzenlenir; bu madde ise poliçe vadesine özgü hesap kurallarını koyar.
- [6102 sayılı Kanun m.93](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-93): Son günün tatile rastlaması halinde sürenin uzaması kuralını düzenler; poliçe vadesinin tatile rastlaması halinde ise ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

## [TTK m.707 — Takvimlerin çatışması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-707)

TTK m.707, poliçede vadenin ve ibraz süresinin takvim farkı olan iki yer arasında nasıl hesaplanacağını düzenler. Birinci fıkra, belirli bir günde ödenecek poliçede vadenin ödeme yerinin takvimine göre belirlenmiş sayılmasını; ikinci fıkra, düzenlenme gününden belirli bir süre sonra ödenecek poliçede düzenlenme gününün ödeme yerindeki takvim gününe dönüştürülmesini; üçüncü fıkra, aynı yöntemin ibraz sürelerinde de uygulanmasını; dördüncü fıkra ise bu yöntemin uygulanmayacağı istisnai hâli öngörür. Madde kambiyo senetlerinin genel şekil ve ödeme kurallarını, poliçe dışındaki senetlerin (bono, çek) vade hesabını ve takvim farkı bulunmayan hâllerdeki vade hesabını düzenlemez; bu konular kambiyo hukukunun ilgili maddelerinde yer alır. Ayrıca poliçenin zamanaşımı ve müracaat hakkının kullanılmasına ilişkin usul süreleri bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Takvimlerin çatışması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Takvim farkı**: Poliçenin düzenlendiği yer ile ödeme yerinin farklı takvim sistemlerine tabi olması durumudur. Madde, iki yer arasında tarih farkı doğuran bu ayrılığı hesaba katar. Takvimleri aynı olan yerler arasında madde uygulanmaz.
- **Ödeme yerinin takvimi**: Poliçenin ödeneceği yerde geçerli olan takvim düzenidir. Vade hesabında düzenleme yeri tarihi bu takvime dönüştürülür; hesaplamanın ölçütü düzenleme yeri değil ödeme yeridir.
- **İbraz süresi**: Poliçe hamilinin poliçeyi muhataba ödeme için sunması gereken süredir. Bu sürenin hesabında da vade hesabındaki takvim dönüşümü kuralları uygulanır.
- **Amacın başka olduğu hâl**: Poliçedeki bir kayıttan ya da poliçenin içeriğinden, tarafların takvim farkına dayalı hesabı istemediklerinin anlaşılmasıdır. Bu hâlde birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.

### Takvimlerin çatışması: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin düzenlenme yeri ile ödeme yerinin takvimlerinin farklı olması bulunmalıdır.
- Vade belirli bir günde ödenecek ise vadenin ödeme yerinin takvimine göre belirlenmiş sayılması gerekir (birinci fıkra).
- Vade düzenlenme gününden belirli bir süre sonra ödenecek ise düzenlenme gününün ödeme yerindeki takvim gününe dönüştürülmesi ve vadenin buna göre hesaplanması gerekir (ikinci fıkra).
- İbraz süresinin hesabında da aynı dönüşüm yöntemi uygulanır (üçüncü fıkra).
- Poliçedeki bir kayıttan veya poliçenin içeriğinden amacın başka olduğu anlaşılmamalıdır; aksi hâlde madde hükümleri devre dışı kalır (dördüncü fıkra).

### Takvimlerin çatışması: hangi sonuçları doğurur?

- Takvim farkı bulunan iki yer arasında düzenlenen poliçenin vadesi, ödeme yerinin takvimine göre belirlenir.
- Düzenlenme gününden belirli süre sonra ödenecek poliçede vade, düzenlenme gününün ödeme yeri takvimindeki karşılığına göre hesaplanır.
- İbraz süresi de aynı takvim dönüşümüyle hesaplanır; böylece ibraz süresinin başlangıç ve bitiş günleri ödeme yeri takvimine göre tespit edilir.
- Poliçedeki bir kayıt veya poliçenin içeriği amacın başka olduğunu gösteriyorsa takvim dönüşümü yapılmaz ve vade ile ibraz süresi poliçede yazılı tarihe göre belirlenir.
- Takvimleri aynı olan yerler arasındaki poliçelerde madde bir değişiklik doğurmaz; genel vade hesap kuralları geçerlidir.

### Belirli günde ödenecek poliçe ile düzenlenme gününden belirli süre sonra ödenecek poliçe arasındaki fark nedir?

- Vadesi belirli bir takvim gününe bağlı poliçede vade doğrudan o günün ödeme yeri takvimine göre belirlenmiş sayılır.
- Vadesi düzenlenme gününden itibaren belirli bir süreye bağlı poliçede önce düzenlenme gününün ödeme yerindeki takvim gününe çevrilmesi gerekir.

Sonuç: İlk hâlde doğrudan takvim dönüşümü, ikinci hâlde önce gün tespiti ve sonra süre hesabı yapılır.

### Vade hesabı ile ibraz süresi hesabı arasındaki fark nedir?

- Vadenin belirlenmesinde takvim dönüşümü, poliçenin ödeme vadesini saptar.
- İbraz süresinde aynı dönüşüm, hamilin poliçeyi ne zaman sunacağını belirler.

Sonuç: Her iki hesap aynı yöntemle yapılır; ibraz süresinin son gününün tespiti vade hesabına bağlı olur.

### Genel kural (birinci ve ikinci fıkra) ile amacın başka olduğu hâl (dördüncü fıkra) arasındaki fark nedir?

- Poliçede takvim farkına göre hesap yapılmasına aykırı bir kayıt veya içerik yoksa madde kendiliğinden uygulanır.
- Poliçedeki kayıt veya içerikten amacın takvim farkını dikkate almamak olduğu anlaşılıyorsa madde uygulanmaz.

Sonuç: İstisna hâlinde vade, poliçede yazılı tarihe göre belirlenir ve takvim dönüşümü yapılmaz.

### Takvimlerin çatışması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Düzenlenme yerinin takvimine göre vade hesaplamak; madde ödeme yerinin takvimini esas alır.
- Takvimleri aynı olan yerler arasında da dönüşüm yapmaya çalışmak; madde yalnızca takvim farkı bulunduğunda uygulanır.
- İbraz süresini vade hesabından bağımsız saymak; üçüncü fıkra aynı dönüşümü ibraz süresi için de öngörür.
- Dördüncü fıkradaki istisnayı gözden kaçırıp her poliçede otomatik dönüşüm yapmak; poliçede amacın başka olduğu anlaşılıyorsa dönüşüm yapılmaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, karşılığın ibraz tarihinden önce kısmen veya tamamen ödenmemiş olması hâlinde çekle ilgili hukuki takibin yapılamayacağı yönünde m.707 atfıyla karar vermektedir.
- Çek bedelinin karşılığı hesapta bulunmasına rağmen ödenmediğinde, ibraz ve ödeme ilişkisinin m.707 ve ilgili özel yasa hükmü kapsamında haksız fiil sorumluluğu doğurabileceği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Vade veya ibraz süresinin takvim dönüşümü ile hesaplandığını ileri süren taraf, poliçenin düzenlenme yerini ve ödeme yerini gösteren poliçe metni ile bu yerlerin takvim farkını ispatlamakla yükümlüdür.
- Poliçedeki bir kaydın veya içeriğin amacın başka olduğunu gösterdiğini ileri süren taraf, bu iddiayı poliçe metninden çıkan açık ifade ile ispatlamalıdır.
- Poliçenin ibrazının zamanına ilişkin iddialar, ibraz belgesi veya muhatap bankanın ibraz kaydı gibi yazılı delillerle ispatlanır; karşı taraf ibrazın yapılmadığını ileri sürüyorsa bu savunmayı ibraz kaydının yokluğu ile ispatlamak zorundadır.
- Takvim farkının varlığı, ödeme yerinin resmi takvim bilgisiyle ortaya konabilir; bu hususta tanık beyanı tek başına yeterli kabul edilmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: Madde, kambiyo senetlerine ilişkin genel düzenlemenin bir parçasıdır; poliçe vade ve ibraz kurallarının genel çerçevesini bu Kanunun ilgili bölümünde bulur.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1): Ticari hükümlerin uygulanma sırası bakımından, kambiyo hukukuna ilişkin özel hüküm olarak m.707'nin genel hükümlere göre öncelik taşıdığını belirler.

## [TTK m.708 — İbraz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708)

TTK m.708, poliçenin ödeme için ibrazına ilişkin süreyi düzenler. Görülünde ödenecek poliçe için ibraz süresi (m.704) bu maddenin konusu değildir; madde, belirli bir günde veya düzenleme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçelerde ibrazın hangi süre içinde yapılacağını ve takas odasına ibrazın ödeme için ibraz yerine geçtiğini belirtir. Kanun, poliçe hamilini bu ibraz yükümlülüğü bakımından bağlar. Poliçenin ibrazı için ödeme yeri, ibraz yeri ve ibraz şekli (m.704 ve ilgili hükümler) ile ibrazın yapılmamasının hukuki sonuçları (müracaat hakkının kaybı, m.732 vd. ve m.708 kapsamı dışında) bu maddede düzenlenmez. Poliçenin kabulü ve protestosu, muhatabın ödeme anındaki incelemesi, kısmi ödeme ve tevdi gibi konular da bu maddenin kapsamı dışındadır; bunlar ayrı hükümlerde yer alır.

### İbraz: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İbraz**: Poliçe hamilinin poliçeyi muhataba gösterip ödenmesini istemesi işlemidir. Ödeme için ibraz, poliçenin vadesinde veya vadeyi izleyen süre içinde yapılmalıdır.
- **Ödeme için ibraz**: Ödemenin talep edilmesi amacıyla yapılan ibrazdır. Takas odasına ibraz, bu amaçla yapılmış sayılır.
- **İş günü**: Tatil günleri dışındaki günlerdir. Madde bakımından ibraz süresi iş günü olarak sayılır; ibraza ilişkin işlemlerin iş gününde yapılması gerekir.
- **Takas odası**: Bankaların karşılıklı alacak ve borçlarını takas ettikleri kurumdur. Poliçenin takas odasına ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer; bu, işlemin yapılma yerinin değil, ibrazın etkisinin sonucudur.

### İbraz: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin belirli bir günde ödenecek ya da düzenleme gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek nitelikte olması gerekir.
- Hamilin poliçeyi ödeme gününde veya ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde ibraz etmesi gerekir.
- Poliçenin takas odasına ibrazı yapılmışsa, bu ibraz ödeme için ibraz yerine geçer ve ayrıca muhataba ibraz gerekmez.
- İbraz süresinin son günü tatile rastlamamalıdır; bu hâlde süre izleyen ilk iş gününe kadar uzatılır; süre içinde ibraz yapılmazsa bu sonuç doğmaz.

### İbraz: hangi sonuçları doğurur?

- Poliçe ödeme gününde veya izleyen iki iş günü içinde ibraz edilirse ödeme için ibraz yapılmış olur.
- Poliçenin takas odasına süresi içinde ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer.
- Süre içinde ibraz yapılmazsa bu maddeye göre ödeme için ibraz gerçekleşmemiş olur; sonuçları ilgili hükümlerde (m.732 vd.) aranır.
- Son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününe uzar; bu uzatma madde metninde değil uygulamada tatil gününe ilişkin kuraldan çıkar.

### Görüldüğünde ödenecek poliçe ile belirli vadeli poliçe arasındaki fark nedir?

- Görüldüğünde ödenecek poliçede ibraz süresi m.704 uyarınca düzenleme tarihinden itibaren bir yıldır.
- Belirli bir günde veya düzenleme ya da görüldükten sonra belirli süre sonra ödenecek poliçelerde ibraz süresi m.708'de düzenlenen ödeme gününü veya izleyen iki iş günüdür.

Sonuç: İki poliçe türünde farklı ibraz süreleri uygulanır; görüldüğünde ödenecek poliçede m.708 değil m.704 esas alınır.

### Ödeme günü ile izleyen iki iş günü arasındaki fark nedir?

- Hamil, poliçeyi ödeme gününde ibraz ederse süre içinde kalmış olur.
- Hamil ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde ibraz ederse yine süre içindedir.

Sonuç: İki iş günlük ek süre hamile tanınmış bir seçenektir; ödeme gününden sonraki üçüncü iş gününde yapılan ibraz süre dışı kalır.

### Takas odasına ibraz ile muhataba ibraz arasındaki fark nedir?

- Poliçenin takas odasına ibrazı, muhataba ibrazın yerine geçer.
- Takas odası dışında muhataba doğrudan ibraz, ödeme için ibrazın genel yoludur.

Sonuç: Takas odasına süresinde yapılan ibraz, ödeme için ibraz sayılır ve ayrıca muhataba ibraz gerekmez.

### İbraz: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Görüldüğünde ödenecek poliçe için m.708 süresini uygulamak; bu poliçede süre m.704 uyarınca bir yıldır.
- İki iş gününü ödeme gününden önce başlatmak ya da ödeme gününü süreye dahil etmemek; süre ödeme gününden başlayıp izleyen iki iş günü ile tamamlanır.
- Takas odasına ibrazı yalnızca bir ön işlem saymak ve ayrıca muhataba ibraz yapmak; takas odasına ibraz, ödeme için ibraz yerine geçer.
- Tatile rastlayan son günü değiştirmemek; süre tatili izleyen ilk iş gününe kadar uzar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ödeme günü tatile rastlayan poliçede ibraz süresinin tatili izleyen ilk iş gününe kadar uzadığı kabul edilmektedir. Ayrıca poliçe ile ilgili işlemlerin iş gününde yapılması gerektiği belirtilmektedir. (Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/912 E., 2022/1195 K., 30.06.2022)
- Madde metninde iki iş günü süresinin ödeme gününden başlayarak işlediği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/43 E., 2021/240 K., 11.03.2021; Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/639 E., 2023/461 K., 19.06.2023)
- İbraz yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, somut olaydaki tarih ve ibraz belgelerine göre değerlendirilmektedir. (19. Ceza Dairesi, 2021/3107 E., 2021/2771 K., 10.03.2021)

### Nasıl ispat edilir?

- Müracaat hakkını ileri süren hamil, poliçeyi süresi içinde ibraz ettiğini ispatlamakla yükümlüdür; ibrazın tarihi ve yeri ispat konusudur.
- İbrazın yapıldığı, poliçenin muhataba veya takas odasına gösterildiği yazılı belgeyle (takas odası kaydı, ibraz tutanağı, protesto ya da muhatabın işlem kaydı) ispatlanır.
- Takas odasına ibrazla ödeme için ibrazın yerine geçtiğini iddia eden taraf, takas odasına ibrazın yapıldığını ve tarihini belgeyle ispatlamalıdır.
- Muhatap veya borçlu, ibrazın süre dışında yapıldığını savunursa bu savunmayı ibraz tarihini gösteren belgelerle ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.704](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704): Görüldüğünde ödenecek poliçenin ibraz süresini düzenler; m.708 bu süreyi değil, belirli vadeli poliçeyi kapsar.
- [6102 sayılı Kanun m.709](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-709): Ödeme ibrazı sonrasındaki kısmi ödeme ve muhatabın ödeme yapma yükümlülüğünü düzenler; m.708'deki ibraz süresinin hukuki etkisini tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.710](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-710): Muhatabın ibraz sırasındaki incelemesini düzenler; ibrazın nasıl yapılacağının değil, ödeme sürecinin bir parçasıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.732](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-732): Süresinde ibraz edilmeyen poliçede müracaat hakkının kaybına ya da geriye sebepsiz zenginleşme gibi yollara ilişkin sonucu düzenler.

## [TTK m.709 — Makbuz istemek hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-709)

Bu madde, muhatabın poliçe bedelini öderken hamilden ibra şerhi ile poliçenin kendisine verilmesini isteme hakkını, kısmi ödemede hamilin ödemeyi reddedememesini ve kısmi ödemenin poliçe üzerine yazılmasını ve makbuz verilmesini düzenler. Maddenin uygulanması muhatabın ödeme yapmasına ve hamilin poliçeyi elinde tutmasına bağlıdır. Poliçenin kambiyo senedi olarak geçerliliği, poliçe bedelinin ödenmesine ilişkin diğer koşullar, senet üzerindeki kayıtların şekli veya poliçenin ödenmemesi halinde başvurulacak yollar bu maddenin kapsamında değildir. Ödeme yapılmadan önce başvurulacak tedbirler, geçerlilik ve zamanaşımı gibi konular ayrı maddelerde düzenlenmiştir ve bu maddede aranmamalıdır.

### Makbuz istemek hakkı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Muhatap**: Poliçede ödeme yapması istenen kişidir. Maddede bu kişinin ödeme sırasında poliçe üzerinde talepte bulunma hakkı düzenlenmiştir.
- **Hamil**: Poliçeyi elinde bulunduran ve bedelini talep eden kişidir. Hamil, kısmi ödemeyi kabul etmek zorunda olmadığı gibi, ibra şerhi yazılmasına ilişkin talebi karşılamakla yükümlüdür.
- **İbra şerhi**: Muhatabın poliçe bedelini ödediğini ve hamilin poliçe üzerindeki hakkının sona erdiğini gösteren poliçe üzerindeki kayıttır. Tam ödemede muhatabın talep edebileceği bir kayıttır.
- **Kısmi ödeme**: Poliçe bedelinin bir bölümünün ödenmesidir. Ödenen kısım poliçe üzerine yazılır ve kalan bedel için poliçe hamilde kalmaya devam eder.

### Makbuz istemek hakkı: hangi şartlar aranır?

- Muhatabın poliçe bedelini hamile ödemesi gerekir.
- Ödeme sırasında muhatap, hamilden ibra şerhi yazılarak poliçenin kendisine verilmesini talep edebilir; bu talep tam ödeme halinde kullanılır.
- Ödemenin kısmi olması halinde hamil bu ödemeyi reddedemez.
- Kısmi ödeme yapılmışsa muhatap, ödemenin poliçe üzerine yazılmasını ve kendisine bir makbuz verilmesini talep edebilir.

### Makbuz istemek hakkı: hangi sonuçları doğurur?

- Muhatap tam ödeme yaptığında hamilden ibra şerhi yazmasını ve poliçeyi kendisine vermesini isteyebilir; hamil bu talebi yerine getirmelidir.
- Hamil kısmi ödemeyi reddedemez; kısmi ödeme yapıldığında poliçe hamilde kalmaya devam eder.
- Kısmi ödeme yapıldığında muhatap, ödemenin poliçe üzerine yazılmasını ve makbuz verilmesini isteyebilir.
- Muhatap yalnızca kısmi ödeme yapmak istediğinde, hamilin reddetmesi hukuken mümkün değildir; kısmi ödeme kabul edilmek zorundadır.
- Ödemenin poliçe üzerine yazılmaması halinde muhatabın ödeme kanıtı olarak elinde yalnızca makbuz kalır.

### Makbuz istemek hakkı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kısmi ödemeyi hamilin reddedebileceğini düşünmek; madde açıkça reddi yasaklamaktadır.
- Kısmi ödeme sırasında ibra şerhi yazılmasını istemek; ibra şerhi tam ödeme halinde talep edilir, kısmi ödemede ödemenin poliçeye yazılması ve makbuz istenir.
- Makbuz talebini tam ödeme için de geçerli saymak; maddenin üçüncü fıkrası yalnızca kısmi ödeme halini düzenler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kısmi ödemenin poliçe üzerine yazılması ve makbuz verilmesi, ödemenin ispatı bakımından muhatabın korunmasına yönelik bir araç olarak değerlendirilmektedir. (İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/910 E., 2022/64 K., 25.01.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Muhatap, poliçe bedelini ödediğini ve ibra şerhi ya da kısmi ödeme kaydı talep ettiğini ispatlamakla yükümlüdür; ödeme makbuzu ve poliçenin kendisi bu ispatın temel araçlarıdır.
- Hamil, kısmi ödemeyi reddettiğini veya poliçenin tam olarak ödenmediğini ileri sürerse, bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Ödemenin poliçe üzerine yazılması bulunmuyorsa, muhatap ödemeyi makbuz ya da tanık gibi diğer delillerle kanıtlamak zorunda kalabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.709](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-709): Maddenin kendi düzenlemesidir; ibra şerhi, kısmi ödeme ve makbuz hükümlerini içerir.

## [TTK m.710 — Vadeden önce ve vadesinde ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-710)

6102 sayılı Kanun'un 710. maddesi, poliçede vadenin gelmesinden önce ve vadesinde yapılan ödemenin hukuki sonuçlarını düzenler. Düzenlediği konular; hamilin vadeden önce ödemeyi kabul etme yükümlülüğünün bulunmaması, vadeden önce ödeyen muhatabın üstlendiği tehlike ve vadesinde ödeyen kişinin borçtan kurtulma koşullarıdır. Hüküm, poliçenin muhatabı ile hamili arasındaki ödeme ilişkisine ve ödeyen kişinin sorumluluğuna uygulanır. Hüküm, poliçenin vadesinin nasıl belirleneceğini düzenlemez (m.703-706). Ödeyenin kendi müracaat hakkını ve ödemeyi araya giren kişi eliyle yapmasını düzenlemez (m.734-742). Zamanaşımı ve müracaat sürelerini de düzenlemez (m.780 ve sonrası).

### Vadeden önce ve vadesinde ödeme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vadeden önce ödeme**: Poliçenin vade tarihi gelmeden muhatap tarafından yapılan ödemedir. Hamil bu ödemeyi kabul etmek zorunda değildir.
- **Vadesinde ödeme**: Poliçenin vade gününde ya da o güne kadar yapılan ödemedir. Bu ödeme, hile ya da ağır kusur bulunmadıkça ödeyeni borçtan kurtarır.
- **Düzenli teselsül**: Cirolar arasında ciro zincirinin kesintisiz ve birbirine bağlı olarak sürmesidir. Ödeyen kişi bu zincirin düzenli olup olmadığını incelemekle yükümlüdür.
- **Ağır kusur**: Ödeyen kişinin gösterilmesi gereken özeni büyük ölçüde göstermemesidir. Bu hal, vadesinde yapılan ödemeyle kurtulmayı engeller.

### Vadeden önce ve vadesinde ödeme: hangi şartlar aranır?

- Ödemenin poliçe vadesinde ya da vadesinden önce yapılmış olması gerekir.
- Vadeden önce ödeme yapılacaksa, ödeyen muhatabın bunu yapma yetkisinin bulunması ve hamilin ödemeyi kabul etmek zorunda olmadığının bilinmesi gerekir.
- Vadesinde ödeme yapılacaksa, ödeyen kişinin hile veya ağır kusurunun bulunmaması gerekir.
- Vadesinde ödeyen kişinin cirolar arasında düzenli bir teselsülün bulunup bulunmadığını incelemesi gerekir.
- Vadesinde ödeyenin cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırma zorunluluğu bulunmamalıdır.

### Vadeden önce ve vadesinde ödeme: hangi sonuçları doğurur?

- Hamil, vadeden önce yapılan ödemeyi kabul etmek zorunda değildir.
- Vadeden önce ödeyen muhatap, bundan doğacak tehlike kendisine ait olacak biçimde hareket etmiş olur.
- Hile veya ağır kusur bulunmadıkça, poliçeyi vadesinde ödeyen kişi borcundan kurtulur.
- Ödeyen kişi cirolar arasında düzenli bir teselsül bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlüdür.
- Ödeyen kişi cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir.
- Ödeyenin hile veya ağır kusuru varsa vadesinde ödeme yapmış olsa bile borçtan kurtulamaz.

### Vadeden önce ödeme ile vadesinde ödeme arasındaki fark nedir?

- Vadeden önce yapılan ödemede hamil, ödemeyi kabul etmek zorunda değildir.
- Vadesinde yapılan ödemede ödeyen, hile veya ağır kusur bulunmadıkça borçtan kurtulur.

Sonuç: Vadeden önce ödeyen muhatap, doğacak tehlikeye katlanır. Vadesinde ödeyen ise kurtuluş koruması alır.

### Ödemenin tehlikesi ile ödemenin mesuliyeti arasındaki fark nedir?

- Kanun gerekçesine göre vadeden önce ödemede asıl konu, mesuliyet değil doğabilecek tehlikedir.
- Eski düzenlemede ödeyen muhatabın bu yüzden doğan mesuliyeti üstlendiği ifade ediliyordu.

Sonuç: Kanun, tehlikenin muhataba ait olduğu biçiminde düzenlemiştir. Bu nedenle muhatap, erken ödemenin riskini taşır.

### Cirolar arasında düzenli teselsül incelemesi ile imza geçerliliği araştırması arasındaki fark nedir?

- Ödeyen, cirolar arasında düzenli bir teselsülün bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlüdür.
- Ödeyen, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir.

Sonuç: Düzenli teselsülde eksiklik varsa ödeyen sorumlu olabilir; imzanın sahteliği ise ödeyeni sorumlu kılmaz.

### Vadeden önce ve vadesinde ödeme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vadeden önce ödemeyi hamile zorla kabul ettirilebilecekmiş gibi değerlendirmek; hamil bu ödemeyi kabul etmek zorunda değildir.
- Vadesinde ödeyen kişinin ağır kusuru yoksa cirantaların imzalarını da incelemesi gerektiğini düşünmek; kanun bu incelemeyi açıkça zorunlu kılmamıştır.
- Düzenli teselsül incelemesini ihmal eden ödeyeni, sadece hile varmış gibi korumak; ağır kusur da kurtulmayı engeller.
- Vadeden önce ödeme yapan muhatabın tehlikeyi hamile yükletebileceğini varsaymak; tehlike kanuna göre muhataba aittir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ödemenin vadesi önce gelen borca ilişkin olduğu, havale veya ödeme makbuzunda açıklama bulunmadığı sürece kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2799 E., 2024/5215 K., 26.06.2024)
- Vadesinde ödeme yapan kişinin 710. maddenin üçüncü fıkrası kapsamında korunup korunmadığı, ödeyenin hile ya da ağır kusurunun bulunup bulunmadığına göre değerlendirilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/4061 E., 2024/6316 K., 12.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Vadeden önce ödemeyi ileri süren taraf, ödemenin vadeden önce yapıldığını ve hamilin kabule zorunlu olmadığını ispatlamalıdır.
- Ödemenin hangi borca ilişkin olduğu, havale veya ödeme makbuzundaki açıklamalarla ispatlanır; açıklama yoksa vadesi önce gelen borca ilişkin kabul edilir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2799 E., 2024/5215 K., 26.06.2024)
- Vadesinde ödeyen kişi kurtulma savunmasını ileri sürdüğünde, hile veya ağır kusurun bulunmadığını ispatlamalıdır. Karşı taraf ise ağır kusuru ispat etmek zorundadır.
- Ödeyenin cirolar arasındaki düzenli teselsülü incelediğini gösteren belgeler, ödeyenin özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.703](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703): Poliçe vadelerinin türlerini belirler; vadenin ne zaman geldiğini anlamak için bu hüküm gerekir.
- [6102 sayılı Kanun m.790](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-790): Karar alıntısında 710. maddenin üçüncü fıkrası ile birlikte anılmaktadır; ödemenin geçerliliği ve ödeyenin korunması bakımından ilişkilidir.

## [TTK m.711 — Yabancı ülke parası ile ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-711)

Bu madde, poliçe bedelinin ödeme yerinde kanuni rayici olmayan bir para ile ödenmesi halinde, bedelin ülke parasına çevrilmesini, bu çevirmede esas alınacak kuru ve aynen ödeme şartının etkisini düzenler. Ayrıca poliçede gösterilen ve düzenlenme ile ödeme yerinde adı aynı olan farklı paraların hangisinin kastedildiğini belirler. Maddenin uygulanması poliçe hukukuna özgüdür ve düzenleyen ile hamil arasındaki ilişkiyi kapsar. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: genel borç hukukunda yabancı para borçlarının ifası ve seçimlik haklar (TBK m.99), poliçe bedelinin ödenmemesi halinde başvurulacak geri başvuru ve takip yolları (6102 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri), poliçedeki vade ve zamanaşımı süreleri.

### Yabancı ülke parası ile ödeme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kanuni rayici olmayan para**: Ödeme yerinde yasal dolaşımda bulunmayan ve resmi kur üzerinden ülke parasına çevrilemeyen para birimidir. Bu tür paranın değeri ticari teamüllere veya düzenleyenin poliçede gösterdiği rayiç ile belirlenir.
- **Aynen ödeme şartı**: Düzenleyenin, poliçe bedelinin belirli bir para ile ödenmesini poliçede açıkça koyduğu şarttır. Bu şart bulunduğunda birinci ve ikinci fıkra uygulanmaz ve ödeme bu para ile yapılır.
- **Vade günündeki rayiç**: Poliçenin vade gününde ilgili para biriminin ülke parası karşısındaki değeridir. Hamil, ödemede gecikilmesi halinde bu değeri ödeme talebinde kullanabilir.
- **Fiili ödeme günündeki rayiç**: Ödemenin gerçekten yapıldığı gündeki para değeridir. Vade günündeki rayicin yanında hamilin seçebileceği ikinci ölçüttür.
- **Ödeme yerindeki para**: Poliçede aynı adı taşıyan birden fazla para gösterildiğinde, ödemenin yapılacağı ülkenin parasıdır. Düzenlenme yerindeki para ile değerleri farklı olabilir.

### Yabancı ülke parası ile ödeme: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin ödeme yerinde kanuni rayici olmayan bir para ile ödenmesi şart koşulmuş olmalıdır; aksi halde madde değil genel hükümler uygulanır.
- Düzenleyen poliçede ödemenin belirli bir para ile yapılmasını (aynen ödeme) şart koşmamış olmalıdır; bu şart varsa birinci ve ikinci fıkra devre dışı kalır.
- Borçlunun ödemede geciktiği saptanmalıdır; hamilin vade günündeki veya fiili ödeme günündeki kur üzerinden dönüştürme talebinde bulunabilmesi için temerrüt gerekir.
- Düzenleyenin poliçede belirli bir rayiç göstermesi halinde, dönüşüm bu rayiç üzerinden yapılmalıdır; böyle bir gösterim yoksa ödeme yerindeki ticari teamüller belirleyici olmalıdır.
- Poliçede aynı adlı farklı para gösterilmişse, ödeme yerindeki paranın kastedildiği kabul edilmelidir.

### Yabancı ülke parası ile ödeme: hangi sonuçları doğurur?

- Ödeme yerinde kanuni rayici olmayan para ile ödeme kuralı varsa, bedel vade günündeki değer üzerinden ülke parasıyla ödenebilir.
- Borçlu geciktiğinde hamil, bedelin vade günü kuru ya da fiili ödeme günü kuru üzerinden ülke parasına çevrilerek ödenmesini isteyebilir.
- Aynen ödeme şartı bulunduğunda ödeme belirtilen para ile yapılır; ülke parasına dönüştürme ve kur seçimi hakkı doğmaz.
- Düzenleyen rayiç göstermemişse kanuni rayici olmayan paranın değeri ödeme yerindeki ticari teamüllere göre belirlenir.
- Poliçede aynı adlı iki para gösterilmişse ödeme yerindeki para esas alınır; düzenlenme yerindeki para ayrıca aranmaz.

### Aynen ödeme şartı ile ülke parasıyla ödeme seçimi arasındaki fark nedir?

- Düzenleyenin poliçede ödemenin belirli bir para ile yapılmasını (aynen ödeme) şart koşması halinde, birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
- Aynen ödeme şartı bulunmadığında, ödeme yerinde rayici olmayan para bakımından vade günündeki değer esas alınır ve ülke parasıyla ödeme yapılabilir.

Sonuç: Aynen ödeme şartı varsa ödeme yalnız belirtilen yabancı parayla yapılır; şart yoksa borçlu, ödeme yerindeki kanuni rayici olmayan parayı vade günündeki değerle ülke parasına çevirerek ödeyebilir.

### Vade günündeki kur ile fiili ödeme günündeki kur (hamil için) arasındaki fark nedir?

- Borçlu ödemede geciktiğinde hamil, poliçe bedelinin vade günündeki kur üzerinden ülke parasına dönüştürülerek ödenmesini isteyebilir.
- Aynı durumda hamil, bedelin fiili ödeme günündeki kur üzerinden ülke parasına dönüştürülmesini de seçebilir.

Sonuç: Hamil iki kur arasında seçim yapar; hangisinin daha uygun olduğu kur hareketine göre değişir.

### Düzenleyenin belirlediği rayic ile ödeme yerindeki ticari teamül arasındaki fark nedir?

- Düzenleyen, ödenecek paranın poliçede yazılı belirli bir rayice göre hesaplanmasını şart edebilir.
- Böyle bir şart yoksa kanuni rayici olmayan paranın değeri ödeme yerindeki ticari teamüllere göre belirlenir.

Sonuç: Poliçede rayic belirtilmişse o rayic, belirtilmemişse ödeme yeri teamülü esas alınır.

### Aynı adlı farklı paralar ile ödeme yerindeki para arasındaki fark nedir?

- Poliçe bedeli düzenlenme ve ödeme yeri olan ülkelerde aynı adı taşıyan ancak değerleri farklı olan para ile gösterilmişse, ödeme yerindeki para kastedilmiş sayılır.
- Aynı adlı paranın düzenlenme yerinde kullanıldığı durum ile ödeme yerinde kullanıldığı durum ayrı değerlendirilir.

Sonuç: Kastedilen para ödeme yerindeki para olarak belirlenir ve ödeme o para ile yapılır.

### Yabancı ülke parası ile ödeme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Aynen ödeme şartını genel borç hukukundaki TBK m.99 ile karıştırmak; poliçede bu şart yoksa birinci fıkranın dönüşüm hakkı uygulanır, ama şart varsa dönüşüm hakkı doğmaz.
- Dönüşüm hakkını temerrüt koşulu olmadan kullanmak; ikinci fıkra yalnız ödemede geciktiği hallerde hamile dönüşüm seçimi tanır.
- Vade günü ile fiili ödeme günü arasındaki farkı göz ardı etmek; hamil bu iki kurdan birini seçer, otomatik olarak vade kuru uygulanmaz.
- Düzenleyenin gösterdiği rayici ihmal ederek ödeme yerindeki teamüle dayanmak; poliçede açık rayiç varsa bu rayiç öncelikli olur.
- Dördüncü fıkradaki aynı adlı paralar kuralını düzenlenme yeri ile ödeme yeri arasında yanlış uygulamak; kastedilen para ödeme yerindeki paradır.

### Nasıl ispat edilir?

- Dönüşüm talebinde bulunan hamil, poliçede ödeme yerindeki para ile ödeme şartının bulunduğunu poliçe metninden göstermelidir.
- Aynen ödeme şartını ileri süren taraf, bu şartın poliçede yazılı olduğunu kanıtlamak zorundadır; şartın yokluğunu iddia eden taraf bunu ispatlar.
- Düzenleyenin poliçede belirli bir rayiç gösterdiğini ileri süren taraf, bu rayicin poliçe metninde yer aldığını belgeyle gösterir.
- Ödemede gecikmenin ve temerrüdün varlığını ileri süren hamil, ödeme talebinin ve vadenin poliçede yazılı olduğunu ispatlar.
- Kur tespiti için vade günündeki veya fiili ödeme günündeki değer, ilgili dönemde yayımlanan resmi kur bilgisi ile ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.711](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-711): Bu maddenin kendisidir; birinci fıkrada dönüşüm, ikinci fıkrada rayiç, üçüncü fıkrada aynen ödeme, dördüncü fıkrada aynı adlı paralar düzenlenmiştir.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.99: Yabancı para borçlarında aynen ödeme, ülke parası ile ödeme ve temerrüt halinde alacaklının seçimlik hakları genel borç hukuku düzeyinde bu hükümle düzenlenmiştir; poliçe bakımından özel kural olan 711 bu hükmün yerini tamamlar.

## [TTK m.712 — Tevdi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-712)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 712. maddesi, poliçe bedelinin ödenmesi için ibraz süresi içinde ibraz edilmeyen poliçede borçlunun bedeli bir bankaya tevdi ederek borcundan kurtulma imkânını düzenler. Tevdinin kapsamı, gider ve riskin kime ait olduğu ile sınırlıdır. Madde yalnızca poliçe bedelinin tevdi edilmesi halini kapsar; alacaklının temerrüdünün genel sonuçlarını, tevdi yerinin belirlenmesini ve tevdi edilen bedelin geri alınmasını düzenlemez (TBK m.107 ve m.109 kapsamındaki genel hükümler). Ödemeye ilişkin ibraz süresi (TTK m.708) ve poliçenin kabulü ile ödenmemesi halindeki başvuru hakları da bu maddenin dışındadır.

### Tevdi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tevdi**: Borcun konusu olan bedelin, borçlunun ödeme yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla bir bankaya bırakılmasıdır. Bu madde bakımından tevdi, poliçe bedeline özgü bir ödeme yöntemidir.
- **Gider ve risk**: Tevdi işlemine ilişkin masraflar ile bedelin tevdi sırasında veya sonrasında kaybolması, zarar görmesi gibi tehlikedir. Bu madde uyarınca gider ve risk borçluya değil, poliçenin hamiline (alacaklıya) aittir; ancak metin burada 'hamile ait' ifadesini kullanır.
- **Banka**: Poliçe bedelinin tevdi edileceği kurumdur. Maddede tevdi yerinin bir banka olması zorunlu kılınmıştır; noter gibi başka bir makam bu madde kapsamında sayılmaz.

### Tevdi: hangi şartlar aranır?

- Poliçenin 708. maddede öngörülen süre içinde ödeme için ibraz edilmemiş olması gerekir.
- Tevdi edilen tutarın poliçenin bedeli olması gerekir.
- Tevdi bir banka nezdinde yapılmalıdır.
- Tevdide bulunan borçlunun gider ve riski üstlenmesi gerekir; bu gider ve risk hamile ait olmak üzere yapılır.
- Tevdi ile borçlu, poliçe bedeli ödemesinden kurtulur; bu sonucun doğması için tevdinin bu maddeye uygun yapılmış olması gerekir.

### Tevdi: hangi sonuçları doğurur?

- Poliçe bedelinin bir bankaya tevdi edilmesi halinde borçlu, poliçe bedelini ödemiş sayılır ve borcundan kurtulur.
- Tevdi giderleri ve tevdi edilen bedelin riski borçluya değil hamile aittir.
- Tevdi yapılmamışsa veya bu maddeye uygun yapılmamışsa borçlu borcundan kurtulmaz ve poliçenin ödenmemesinin hukuki sonuçları devam eder.
- Maddede tevdinin emredici mi yoksa nispi emredici mi olduğu açıkça belirtilmemiştir; metinden kesin bir sonuç çıkarılamaz.

### Hasar ile risk arasındaki fark nedir?

- Madde gerekçesine göre 6762 sayılı Kanun döneminde 'hasar' kavramı kullanılmıştı; yeni düzenlemede bu kavram 'risk' ile değiştirilmiştir.
- Gerekçe, hasarın poliçe bedeli bakımından değil riskin söz konusu olduğunu belirtir.

Sonuç: Bedelin tevdi sırasındaki kayıp ve zarar ihtimali riski, 712. madde uyarınca hamile aittir.

### Noter ile banka arasındaki fark nedir?

- 6762 sayılı Kanunun 624. maddesinde tevdi yeri olarak notere yer verilmişti.
- 6102 sayılı Kanun 712. maddede tevdi yerini bir banka olarak belirlemiştir.

Sonuç: Poliçe bedelinin noter yerine banka nezdinde tevdi edilmesi gerekir; noter tevdi bu madde kapsamında geçerli değildir.

### Tevdi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tevdi yerini noter ile banka arasında karıştırmak; madde metni tevdi yerini banka olarak belirlediğinden noter tevdisi bu madde kapsamında kabul edilmez.
- Gider ve riski borçluya ait saymak; madde gider ve riski hamile yüklemiştir.
- Tevdi yerini ifa yerindeki hakimin belirleyeceğini varsaymak; 712. madde poliçe bedeli için tevdi yeri olarak bankayı öngörür, hakim kararı aranmaz.
- Tevdiyi her türlü borç için uygulanabilir sanmak; madde yalnızca poliçe bedeli için düzenlemedir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Malzemede karar alıntısı bulunmadığından uygulama eğilimi alanı boş bırakılmıştır.

### Nasıl ispat edilir?

- Tevdiden kurtulmayı ileri süren borçlu, poliçenin 708. maddedeki süre içinde ibraz edilmediğini ve bedelin bir bankaya tevdi edildiğini ispatla yükümlüdür.
- Tevdinin banka nezdinde yapıldığını gösteren banka makbuzu veya tevdi belgesi temel delil niteliğindedir.
- Alacaklı, ibrazın yapıldığını veya tevdinin bu maddeye uygun olmadığını iddia ederse, ibraz belgesi ile iddiasını ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.708](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708): Poliçenin ödeme için ibraz edilmesi gereken süreyi düzenler; 712. maddedeki tevdi hakkı bu sürenin geçmiş olması koşuluna bağlıdır.
- 6762 sayılı Kanun m.624: Gerekçeye göre yürürlükten kalkan düzenlemede poliçe bedelinin notere tevdi edilmesi öngörülmüştü; 712. madde bu hükmün karşılığıdır ve banka ile noter farkını ortaya koyar.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.107: Alacaklının temerrüdü halinde tevdi imkânını genel olarak düzenler; poliçe bedeli tevdiinde bu genel hükümlere başvurulabilir.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir günde | [m.703](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-703) | (1) Bir poliçe; a) Görüldüğünde, b) Görüldükten belirli bir süre sonra, c) Düzenlenme gününden belirli bir süre sonra, d) Belirli bir günde, ödenmek üzere düzenlenebilir. |
| bir yıl | [m.704](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704) | Böyle bir poliçenin düzenlenme gününden itibaren bir yıl içinde ödenmesi için ibrazı gerekir. |
| bir günden | [m.704](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-704) | (2) Düzenleyen, görüldüğünde ödenecek bir poliçenin belirli bir günden önce ödenmek üzere ibraz edilmeyeceği hakkında şart koyabilir. |
| bir ayın | [m.706](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706) | (3) Vade olarak bir ayın başı, ortası veya sonu gösterilmişse, bunlardan ayın birinci, onbeşinci ve sonuncu günleri anlaşılır. |
| Sekiz gün | [m.706](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706) | (4) “Sekiz gün” veya “onbeş gün” ibarelerinden bir veya iki hafta değil, gerçek olarak sekiz veya onbeş günlük bir süre anlaşılır. |
| iki hafta | [m.706](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-706) | (4) “Sekiz gün” veya “onbeş gün” ibarelerinden bir veya iki hafta değil, gerçek olarak sekiz veya onbeş günlük bir süre anlaşılır. |
| bir günde | [m.707](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-707) | (1) Belirli bir günde ödenecek bir poliçenin düzenlenme yeri ile ödeme yeri arasında takvim farkı bulunduğu takdirde, vade, ödeme yerinin takvimine göre belirlenmiş sayılır. |
| bir günde | [m.708](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708) | (1) Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek bir poliçenin hamili, poliçeyi ödeme gününde veya onu izleyen iki iş günü içinde ödenmek üzere ibraz etmelidir. |
| iki iş günü | [m.708](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-708) | (1) Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek bir poliçenin hamili, poliçeyi ödeme gününde veya onu izleyen iki iş günü içinde ödenmek üzere ibraz etmelidir. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/346 E., 2025/59 K., 19.02.2025 (m.703)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/43 E., 2021/240 K., 11.03.2021 (m.708)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/4061 E., 2024/6316 K., 12.09.2024 (m.710)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/3871 E., 2024/5836 K., 11.07.2024 (m.711)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/2799 E., 2024/5215 K., 26.06.2024 (m.703, m.710)
- 11. Hukuk Dairesi, 2022/2870 E., 2023/6475 K., 07.11.2023 (m.704)
- 19. Ceza Dairesi, 2021/3107 E., 2021/2771 K., 10.03.2021 (m.708)
- 12. Hukuk Dairesi, 2016/9666 E., 2017/2583 K., 23.02.2017 (m.703)
- 12. Hukuk Dairesi, 2015/21188 E., 2015/32094 K., 17.12.2015 (m.703)
- 12. Hukuk Dairesi, 2015/8397 E., 2015/18404 K., 30.06.2015 (m.703)
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2022/2889 E., 2026/493 K., 06.03.2026 (m.703)
- Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/639 E., 2023/461 K., 19.06.2023 (m.708)
- Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/912 E., 2022/1195 K., 30.06.2022 (m.708)
- İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/910 E., 2022/64 K., 25.01.2022 (m.709)
- Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2017/195 E., 2018/375 K., 20.03.2018 (m.705)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/odeme