4. Gelir Vergisi Kanunu

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 3. maddesine göre, Türkiye’de yerleşmiş olan gerçek kişiler (tam mükellefler) hem Türkiye içinde hem de Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler. Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler ise (dar mükellefler) sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. GVK'nın 4. maddesi, ikametgâhı Türkiye'de bulunanları veya bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanları Türkiye'de yerleşmiş sayar. Sorudaki olayda, mimar Sofia Türkiye'de bir takvim yılı içinde 5 ay kaldığı için Türkiye'de yerleşmiş sayılmaz ve dar mükellef statüsündedir. GVK'nın 6. maddesi uyarınca dar mükellefler, yalnızca Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. Bu nedenle, Sofia'nın sadece İstanbul'daki faaliyetlerinden elde ettiği ücret geliri Türkiye'de vergiye tabidir. Madrid'deki kira geliri ise Türkiye'deki vergilendirmenin kapsamı dışındadır. Önemli Nokta 2: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 1. maddesi, geliri "bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır" şeklinde tanımlamıştır. Bu tanımdan hareketle gelirin temel nitelikleri şunlardır: 1) Şahsi olması (gerçek kişiye ait olması), 2) Yıllık olması (bir takvim yılı esas alınması), 3) Elde edilmiş olması (mükellefin üzerinde hukuki ve ekonomik tasarrufunun bulunması), 4) Gerçek olması (fiilen elde edilen bir değer olması) ve 5) Safi olması (giderler düşüldükten sonra kalan net tutar olması). Dolayısıyla, gelirin brüt tutarı üzerinden vergilendirilmesi ilkesi değil, safi tutarı üzerinden vergilendirilmesi ilkesi geçerlidir. Bu nedenle "Gelirin brüt tutarı olması" vergiye tabi gelirin özelliklerinden biri değildir.