---
title: "Tadilat komisyonları, zirai kazançlar il ve merkez komisyonları ile özel komisyonlar — Vergi ve Vergi Usul Hukuku konu anlatımı"
course: "Vergi ve Vergi Usul Hukuku"
law: "Vergi Usul Kanunu"
articles: "VUK m.80–86"
last_amended: "1982-06-23"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tadilat-komisyonlari-zirai-kazanclar-il-ve-merkez-komisyonlari-ile-ozel"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Tadilat komisyonları, zirai kazançlar il ve merkez komisyonları ile özel komisyonlar

Vergi ve Vergi Usul Hukuku › VUK › Vergilendirme › Takdir, zirai kazançlar ve özel komisyonları — [Vergi ve Vergi Usul Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku)

## Kısaca

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 80. maddesi, binalarda ve arazide yapılacak tadilat işlerini yürütecek tadilat komisyonlarının kuruluşunu düzenler. VUK m.81, tadilat komisyonlarına girecek üyelerin nasıl seçileceğini düzenler: belediye sınırı içindeki yerlerde belediye meclisinin ve belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde köy ihtiyar meclisinin seçeceği üyelerin niteliği, ve seçim yapma ile adları en büyük mülkiye memuruna bildirme yükümlülüğü ile bunun süresi.

## Kapsam

Bu konu, Vergi Usul Kanunu m.80–86 hükümlerini kapsar: görev ve kuruluş, üyelerin seçilmesi, yetki, zirai kazançlar il komisyonu, zirai kazançlar merkez komisyonu, komisyonların yetkileri.

- [VUK m.80 — Görev ve kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-80)
- [VUK m.81 — Üyelerin seçilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-81)
- [VUK m.82 — Yetki](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-82)
- [VUK m.83 — Zirai kazançlar il komisyonu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-83)
- [VUK m.84 — Üyelerin seçilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-84)
- [VUK m.85 — Zirai kazançlar merkez komisyonu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-85)
- [VUK m.86 — Komisyonların yetkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-86)

## [VUK m.80 — Görev ve kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-80)

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 80. maddesi, binalarda ve arazide yapılacak tadilat işlerini yürütecek tadilat komisyonlarının kuruluşunu düzenler. Komisyonların üye sayısını, başkanın nasıl seçileceğini ve birden fazla komisyon kurulabilmesini kapsar. Madde, vergi dairesi memurlarından oluşan bu komisyonlara ilişkin olup diğer kamu görevlilerini veya dış kişileri kapsamaz. Komisyonların görev ve yetkilerini, çalışma usulünü ve kararların niteliğini düzenlemez. Tadilatın hangi hallerde yapılacağı ve kadastro, vergi tespiti gibi komşu işlemler de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Görev ve kuruluş: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tadilat komisyonu**: Binalarda veya arazide tadilat işlerini yapmakla görevlendirilen, üç kişiden oluşan kurul. Maddeye göre komisyon, başkan ve iki üyeden meydana gelir.
- **Mahallin en büyük mülkiye memuru**: Komisyon başkanının seçileceği üst düzey yerel idare amiri. Seçim yetkisi bu memurdadır, komisyon üyelerini kendisi doğrudan atamaz.
- **Gelir memuru**: Komisyon başkanı ve üyelerinin seçileceği memur kadrosu. Vergi dairesi müdürü olmayan gelir memurları arasından seçim yapılır.

### Görev ve kuruluş: hangi şartlar aranır?

- Tadilat işinin binalarda veya arazide yapılacak nitelikte olması gerekir.
- Komisyonun üç kişiden oluşması, yani bir başkan ve iki üyeden meydana gelmesi gerekir.
- Başkanın, mahallin en büyük mülkiye memurunca seçilmesi gerekir.
- Seçilenlerin vergi dairesi müdürü olmayan gelir memurları arasından belirlenmesi gerekir; vergi dairesi müdürü komisyonda görev alamaz.
- Birden fazla tadilat komisyonu kurulacaksa bunun gerekli görülen yerlerde yapılması gerekir.

### Görev ve kuruluş: hangi sonuçları doğurur?

- Komisyon, üç kişiden oluşmadan kurulursa madde hükmüne uygun bir kuruluş olmaz.
- Başkan, mahallin en büyük mülkiye memurunca seçilir; seçim yapılmadan komisyonun başkanı belirlenmiş sayılmaz.
- Vergi dairesi müdürü olan kişiler komisyona alınamaz.
- Birden fazla komisyon kurulması, ihtiyaca bağlı olarak caizdir.

### Vergi dairesi müdürü ile gelir memuru arasındaki fark nedir?

- Vergi dairesi müdürü, bu maddede açıkça dışlanmış olup komisyon üyeliği ve başkanlığına seçilemez.
- Vergi dairesi müdürü olmayan gelir memurları, komisyonda görev alabilecek kişilerdir.

Sonuç: Müdür seçilirse seçim maddeye aykırı olur ve komisyonun kuruluşu tartışmalı hale gelir.

### Tek komisyon ile birden fazla komisyon arasındaki fark nedir?

- Genel kural olarak bir tadilat komisyonu kurulur.
- Lüzum görülen yerlerde birden fazla komisyon kurulabilir.

Sonuç: Birden fazla komisyon kurulması zorunlu değil, takdire bağlıdır; her komisyon da üç kişiden oluşur.

### Binada tadilat ile arazide tadilat arasındaki fark nedir?

- Binalarda yapılan tadilat işleri için komisyon kurulabilir.
- Arazide yapılan tadilat işleri için de aynı komisyon yapısı geçerlidir.

Sonuç: Her iki hal için kuruluş kuralı aynıdır; madde ayrı bir komisyon türü öngörmez.

### Görev ve kuruluş: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vergi dairesi müdürünü gelir memuru yerine komisyona dâhil etmek, maddenin açık dışlamasına aykırıdır.
- Birden fazla komisyonun kurulmasını zorunlu saymak; madde bunu yalnız lüzum görülen yerlerde caiz kılar.
- Komisyonu üç kişiden fazla veya az kişiyle kurmak; madde üç kişilik yapıyı emreder.
- Başkanın seçim yetkisini mahallin en büyük mülkiye memuru dışında bir makama vermek.

### Nasıl ispat edilir?

- Komisyonun usulüne uygun kurulduğunu iddia eden taraf, başkanın mahallin en büyük mülkiye memurunca seçildiğini ve üyelerin gelir memuru olduğunu yazılı kayıtla ispatlamalıdır.
- Seçimin hangi memur tarafından yapıldığı ve üyelerin unvanları, atama veya seçim belgeleriyle gösterilir.
- Birden fazla komisyon kurulduğu iddia ediliyorsa, bunun lüzum görülen yerde yapıldığı ilgili kurul kararı veya idari kayıtla ortaya konulmalıdır.
- Karşı taraf, komisyonun usule aykırı kurulduğunu öne sürerse bunu, üyelerin unvanlarını gösteren belgelerle ispatlamalıdır.

## [VUK m.81 — Üyelerin seçilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-81)

Madde, tadilat komisyonlarına girecek üyelerin nasıl seçileceğini düzenler: belediye sınırı içindeki yerlerde belediye meclisinin ve belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde köy ihtiyar meclisinin seçeceği üyelerin niteliği, ve seçim yapma ile adları en büyük mülkiye memuruna bildirme yükümlülüğü ile bunun süresi. Kime uygulandığı: tadilat yapılacak bina ve arazinin bulunduğu yerdeki belediye meclisleri ile köy ihtiyar meclisleri. Düzenlemediği konular: tadilat komisyonunun kuruluşu, görev ve çalışma usulü ile komisyonun tadilat değerini tespit işlemi (m.79 ve sonrası ilgili hükümler kapsamında ayrıca incelenmelidir), en büyük mülkiye memurunun görev ve yetkileri (m.80 ile ilgili hüküm kapsamındadır) ve komisyon kararlarına karşı başvuru yolları.

### Üyelerin seçilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tadilat komisyonu**: Tadilat yapılacak bina ve arazinin değerinin tespiti için kurulan ve bu maddede belirlenen üyelerle oluşan komisyondur. Komisyonun kuruluşu ve işleyişi bu maddenin değil, ilgili diğer hükümlerin konusudur.
- **En büyük mülkiye memuru**: Bulunduğu yerde en yetkili mülki idare amiri olup, seçim sonuçlarının bildirileceği ve seçimlere ilişkin tebligatın yapılacağı makamdır. Kararda belirtildiği üzere vali ve kaymakamlar bu sıfatla anılmaktadır.
- **Belediye teşkilatı bulunmayan yer**: Belediye kurulmamış köy veya benzeri yerleşim birimidir. Bu yerlerde üye seçimi belediye meclisi yerine köy ihtiyar meclisince yapılır.
- **Bir misli yedek üye**: Asıl üyenin yerine geçecek kişidir. Seçilecek yedek üye sayısı asıl üye sayısının bir katıdır; yani her asıl üye için bir yedek seçilir.

### Üyelerin seçilmesi: hangi şartlar aranır?

- Belediye sınırı içinde bulunan yerlerde belediye meclisinin, tadilat komisyonuna girecek üyelerden birini kendi üyeleri arasından veya dışarıdan seçmesi gerekir.
- Belediye sınırı içinde bulunan yerlerde belediye meclisinin diğer üyeyi, tadilat yapılacak bina ve arazinin bulunduğu şehir veya kasaba halkı arasından seçmesi gerekir.
- Belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde köy ihtiyar meclisinin üyelerden birini kendi üyeleri arasından, diğerini köy halkı arasından seçmesi gerekir.
- Seçimlerin, belediye veya köy ihtiyar meclisi tarafından, mahallin en büyük mülkiye memurunun yapacağı tebliğden başlayarak bir ay içinde yapılması gerekir.
- Asıl üyelerle birlikte her biri için bir yedek üyenin de seçilmesi gerekir.
- Seçilen asıl ve yedek üyelerin adlarının en büyük mülkiye memuruna bildirilmesi gerekir.

### Üyelerin seçilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Belediye veya köy ihtiyar meclisi, tebliğden itibaren bir ay içinde asıl ve yedek üyeleri seçmek ve adlarını en büyük mülkiye memuruna bildirmekle yükümlüdür.
- Yedek üyeler, asıl üye sayısının bir misli kadar seçilir ve asıl üyelerle birlikte bildirilir.
- Seçim ve bildirim yükümlülüğü yerine getirilmezse, madde metninde bu konuda bir yaptırım belirtilmemiştir; yükümlülüğün ihlali sonucu metinden doğrudan çıkmaz.

### Belediye meclisi ile köy ihtiyar meclisi arasındaki fark nedir?

- Belediye sınırı içindeki yerlerde seçimi belediye meclisi yapar; bir üye meclis üyesi arasından veya dışarıdan, diğeri halk arasından seçilir.
- Belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde seçimi köy ihtiyar meclisi yapar; bir üye meclis üyesi arasından, diğeri köy halkı arasından seçilir.

Sonuç: Üye nitelikleri ve seçici organ yerleşim biriminin statüsüne göre değişir. Belediye meclisinde dışarıdan üye seçilebilmesi köy ihtiyar meclisinde öngörülmemiştir.

### Meclis üyesi ile halk arasından üye arasındaki fark nedir?

- Meclis üyeleri arasından seçilen üye, seçen meclisin kendi bünyesinden seçilir.
- Halk arasından seçilen üye, tadilat yapılacak bina ve arazinin bulunduğu şehir, kasaba veya köy halkı arasından seçilir.

Sonuç: Belediye sınırı içinde meclis dışından seçilen üye için yer ve halk bağlantısı aranır; meclis üyesi bu bağlantıya bakılmaksızın seçilebilir görünmektedir.

### Üyelerin seçilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Belediye meclisinin dışarıdan seçilen üyeye ilişkin kuralı köy ihtiyar meclisine de uygulamak; bu maddede köy için dışarıdan üye seçimi öngörülmediğini gözden kaçırmak.
- Bir aylık süreyi komisyonun kuruluş tarihinden değil, en büyük mülkiye memurunun yaptığı tebliğden başlatmamak.
- Yedek üye seçimini isteğe bağlı saymak; metin her asıl üye için bir misli yedek seçilmesini zorunlu kılar.
- Belediye sınırı içindeki yerlerle belediye teşkilatı bulunmayan yerleri aynı usule tabi tutmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, tadilat komisyonuna üye seçen belediye ve köy ihtiyar meclislerinde en büyük mülkiye memuru olarak vali ve kaymakamları esas almaktadır. (9. Daire, 1997/5041 E., 1998/4443 K., 23.11.1998; 9. Daire, 1997/4588 E., 1998/3700 K., 16.10.1998)
- Kararlarda, mahallin en büyük mülkiye memurunun bu maddede tebliğ yapan makam olarak anıldığı kabul edilmektedir. (9. Daire, 1997/5041 E., 1998/4443 K., 23.11.1998; 9. Daire, 1997/4588 E., 1998/3700 K., 16.10.1998)
- Vergi uyuşmazlıklarında, bu maddeye göre yapılan tarhiyatların değerlendirilmesi sırasında, seçilen komisyonun oluşumunun ve tadilat değerinin hukuka uygunluğu incelenmektedir. (3. Daire, 1997/982 E., 1998/2168 K., 04.06.1998)

### Nasıl ispat edilir?

- Tadilat komisyonu üyelerinin usulüne uygun seçildiğini ileri süren idare, seçim kararını ve bu kararın en büyük mülkiye memuruna bildirildiğine ilişkin belgeyi ibraz ile ispat yükü altındadır.
- Üyelerin seçilmediğini ya da bir aylık süreye uyulmadığını ileri süren mükellef, tebliğ tarihi ve seçim kararının tarihine ilişkin belgelerle bu iddiasını ispatlamalıdır.
- Üyelerin nitelik şartlarına (meclis üyesi veya yerleşim yerinde bulunma) uyulup uyulmadığı, meclis kararı ve üyelerin kimlik ve ikamet belgeleriyle ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.80](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-80): Aynı kanunun komşu hükmü olup, tadilat komisyonu kurulmasına ilişkin düzenleme bakımından bu madde ile birlikte okunur ve en büyük mülkiye memurunun rolünü ortaya koyar.

## [VUK m.82 — Yetki](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-82)

Madde, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda yer alan tahrir komisyonlarının yetkilerinin tadilat komisyonlarına da tanınmasını düzenler. Maddenin tek fıkrası, tadilat komisyonlarının yetkilerinin kapsamını tahrir komisyonlarının yetkilerine bağlayan bir yollama içerir. Madde, tahrir ve tadilat komisyonlarının oluşumunu, çalışma usulünü, süreçlerini veya bu komisyonların hangi işlemleri yapacağını ayrıca düzenlemez. Tahrir komisyonlarının yetkilerinin tek tek içeriği (m.81 ve ilgili hükümler) ile tadilat komisyonlarının kuruluşu ve görev alanı bu maddede değil, Kanun'un ilgili maddelerinde bulunur. Maddenin uygulanması bakımından komisyonların itiraz ve dava yolları da ayrıca bu maddenin konusu değildir.

### Yetki: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tahrir komisyonu**: Vergi Usul Kanunu kapsamında vergi tahriri (matrah ve vergi tespiti) amacıyla kurulan komisyondur. Maddede yetkilerinin kaynağı olarak anılır; yetkilerinin tek tek içeriği bu maddede sayılmamıştır.
- **Tadilat komisyonu**: Tahrir işlemlerinin sonucunda yapılan tespitlerin düzeltilmesi veya değiştirilmesi amacıyla çalışan komisyondur. Madde, bu komisyonlara tahrir komisyonlarının yetkilerini tanır; bu yetkinin kapsamı ancak yollama yoluyla belirlenir.
- **Yetkilerin yollama yoluyla aktarılması**: Bir kanun hükmünün, başka bir kurum veya organa tanınan yetkileri, metinde tek tek sayılmadan, doğrudan başka bir organa da tanıması tekniğidir. Yetkinin aynen ve tamamen aktarılması anlamına gelir, ancak tadilat komisyonunun kendi görev alanı dışına çıkmasını sağlamaz.

### Yetki: hangi şartlar aranır?

- Tadilat komisyonunun, kanunda kendisine verilen tadilat görevinin kapsamında hareket etmesi gerekir.
- Tahrir komisyonlarına tanınan yetkinin, tadilat komisyonunun görev alanıyla ilgili olması gerekir; tahrir komisyonlarına özgü yetkiler tadilat komisyonuna kendiliğinden aktarılmaz, yalnızca madde kapsamındaki yetkiler aktarılır.
- Yetkinin kullanımı, tahrir komisyonlarının yetkisini düzenleyen hükümlerdeki şekil ve sınırlara uygun olmalıdır.

### Yetki: hangi sonuçları doğurur?

- Tadilat komisyonları, tahrir komisyonlarının sahip olduğu yetkilerin tamamına, madde yollaması yoluyla sahip olur.
- Tahrir komisyonlarına tanınmamış bir yetki, bu madde ile tadilat komisyonuna tanınmış sayılmaz.
- Tadilat komisyonunun, yetki kapsamı dışında yaptığı işlemler, yollama yoluyla tanınan bir yetkiye dayanmadığından hukuka aykırı olur.

### Tahrir komisyonu ile tadilat komisyonu arasındaki fark nedir?

- Tahrir komisyonu, vergi tahriri işlemini ilk kez yürüten ve yetkilerinin kaynağı Kanun'da bulunan komisyondur.
- Tadilat komisyonu, tahrir sonucu yapılan tespitleri düzeltme ya da değiştirme amacıyla çalışan komisyondur ve yetkileri bu maddedeki yollama ile tahrir komisyonundan alır.

Sonuç: Tadilat komisyonunun yetkileri, tahrir komisyonunun yetkileriyle aynı kapsamda ve aynı ölçüde kabul edilir; ancak kendi görev alanının sınırları korunur.

### Yetki: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi tadilat komisyonuna kendi başına bağımsız bir yetki tanıyan bir hüküm gibi okumak; madde yalnızca tahrir komisyonlarının yetkilerini aktarır.
- Tahrir komisyonlarının yetkilerinin tamamının tadilat komisyonuna geçtiğini varsaymak; yalnızca Kanun'un tahrir komisyonlarına tanıdığı yetkiler aktarılır.
- Maddede süre olmadığı hâlde bir süre öngörülmüş gibi hesap yapmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Tadilat komisyonunun bir yetkiyi kullandığını ileri süren taraf, bu yetkinin tahrir komisyonlarına Kanun'la tanınmış olduğunu ve tadilat komisyonuna bu madde ile aktarıldığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Yetkinin varlığı, Vergi Usul Kanunu'nun ilgili tahrir hükümlerine dayanılarak belgelendirilir.
- Yetki aşımı iddiasında bulunan taraf, işlemin tahrir komisyonu yetkisinin dışında kaldığını gösteren belgelerle ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-81): Maddenin atıf yaptığı tahrir komisyonlarının yetkileri bu hükümde düzenlenmiştir; tadilat komisyonlarına aktarılan yetkinin kaynağı budur.

## [VUK m.83 — Zirai kazançlar il komisyonu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-83)

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 83. maddesi, Zirai Kazançlar İl Komisyonu'nun kuruluşunu ve üyelerini düzenler. Komisyonun il valisinin başkanlığında hangi kamu görevlilerinden ve seçilmiş üyelerden oluştuğu, ormancılığa ilişkin konularda veteriner müdürü yerine hangi temsilcinin katılacağı maddede yer alır. Madde, zirai kazançların takdiri ve komisyonun kararlarına ilişkin usulleri düzenlemez; bu konular ayrı maddelerde yer alır. Komisyonun görev ve yetkileri, toplantı ve karar usulü, itiraz yolları ve üyelerin seçim usulü ile ilgili ayrıntılar bu maddede bulunmaz.

### Zirai kazançlar il komisyonu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zirai Kazançlar İl Komisyonu**: Tarımsal faaliyetten elde edilen kazançların takdirinde görev yapan, il düzeyinde kurulan komisyondur. Maddeye göre valinin başkanlığında oluşur ve kuruluşu bu maddede düzenlenir.
- **Seçilmiş üyeler**: Komisyonda, kamu görevi nedeniyle değil seçimle yer alan üç üyedir. Seçim usulü bu maddede gösterilmez.
- **Ormancılığa ilişkin konular**: Komisyonun gündeminde orman işletmeciliğiyle ilgili işlerin bulunması halidir. Bu hâlde komisyonun kadrosu değişir ve veteriner müdürü yerine orman işletme müdürü veya onun tevkil edeceği temsilci katılır.
- **Tevkil**: Görevli kişinin yetkisini başka bir kişiye devretmesidir. Orman işletme müdürü, komisyonda kendi yerine bir temsilci görevlendirebilir.

### Zirai kazançlar il komisyonu: hangi şartlar aranır?

- Komisyonun, valinin başkanlığında kurulması gerekir.
- Komisyonun üyeleri olarak defterdar, gelir müdürü, ziraat müdürü, veteriner müdürü, il merkezindeki Ziraat Bankası şube müdürü ve seçilmiş üç üye yer almalıdır.
- Ormancılığa ilişkin bir konu görüşülüyorsa veteriner müdürü yerine orman işletme müdürü veya onun tevkil edeceği bir temsilci katılmalıdır.

### Zirai kazançlar il komisyonu: hangi sonuçları doğurur?

- Komisyon, valinin başkanlığında ve belirtilen üyelerle kurulduğunda yasal kompozisyonunu tamamlamış olur.
- Ormancılığa ilişkin konular görüşülürken veteriner müdürünün katılımı yerine orman işletme müdürü veya temsilcisinin katılımı aranır.
- Maddede belirtilen kadro dışında bir kişinin komisyonda üye olarak yer alması, madde metnine göre öngörülmemiştir.

### Genel gündem ile ormancılık gündemi arasındaki fark nedir?

- Komisyonun olağan oturumları; veteriner müdürü komisyonda yer alır.
- Ormancılığa ilişkin konuların görüşüldüğü oturumlar; orman işletme müdürü veya tevkil edilen temsilci katılır.

Sonuç: Aynı komisyonun kadrosu konunun niteliğine göre değişir; veteriner müdürünün yerini orman işletme müdürü ya da temsilcisi alır.

### Asıl üye ile tevkil edilen temsilci arasındaki fark nedir?

- Orman işletme müdürü, komisyonda kendisi bizzat yer alır.
- Orman işletme müdürü, yetkisini bir temsilciye devreder.

Sonuç: Her iki durumda da ormancılık konularında katılım sağlanmış olur; temsilcinin tevkili maddede öngörülmüştür.

### Zirai kazançlar il komisyonu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ormancılık konularında veteriner müdürünün de katılmaya devam ettiğini varsaymak; bu hâlde veteriner müdürü yerine orman işletme müdürü ya da temsilcisi katılır.
- Seçilmiş üyeleri kamu görevlisi üyelerle karıştırmak; maddede seçilmiş üyeler ayrı bir kategoridir ve sayıları üçtür.
- Tevkil edilen temsilcinin yetkisini belgelemeden komisyonda işlem yapılabileceğini düşünmek.

### Nasıl ispat edilir?

- Komisyonun madde metnindeki kadroya uygun kurulduğunu gösteren belge, komisyon kararı ya da atama yazıları ile belirlenir; bu belgelerin eksikliği kompozisyon itirazına yol açabilir.
- Ormancılığa ilişkin bir konu görüşüldüğünü ve orman işletme müdürü ya da temsilcisinin katıldığını gösteren tutanak, ilgili kişinin katılımını ispat eder.
- Tevkil iddiası varsa orman işletme müdürünün temsilciye yetki verdiğini gösteren yazılı belge, temsilcinin yetkisini ispat eder.

## [VUK m.84 — Üyelerin seçilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-84)

Bu madde, Zirai Kazançlar İl Komisyonunun seçilmiş üyelerinin hangi ziraat odası ya da belediye tarafından seçileceğini, ziraat odasının seçim süresini ve bu süre geçerse yetkinin valiye geçmesini düzenler. Ziraat odası bulunmayan yerlerde üyelerin belediyelerce seçilmesi usulünü de kapsar. Komisyonun kuruluşu, görevleri ve kararları ile komisyonun diğer üyelerinin seçimi bu maddenin kapsamında değildir. Maddenin uygulanması, seçimin sonuçlarına ilişkin itiraz ve dava yolları ile vergi takdir işlemlerinin komisyonca yürütülmesi de bu maddede düzenlenmemiştir.

### Üyelerin seçilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zirai Kazançlar İl Komisyonu**: Zirai kazançların takdirinde görev yapan ve üyelerinin bir kısmı ziraat odası veya belediyelerce seçilen komisyondur. Bu maddede yalnız üyelerin seçim usulü düzenlenmiştir.
- **Yedek üye**: Asıl üyenin bulunmaması hâlinde görev yapacak kişidir. Ziraat odası, asıl üye sayısı kadar yedek üye de seçerek valiye bildirir.
- **Vali tarafından seçim**: Ziraat odasının bir ay içinde seçim yapıp bildirmemesi üzerine üyelerin valice seçilmesidir. Bu yetki, ziraat odasının süresini kaçırmasına bağlı ikincil bir yetkidir.

### Üyelerin seçilmesi: hangi şartlar aranır?

- Komisyonun üç seçilmiş üyesinden ikisinin il ziraat odasınca, birinin bu ile bağlı ilçe ziraat odalarınca seçilmesi gerekir.
- Ziraat odasının, valinin yazılı tebliğinden itibaren en geç bir ay içinde üyeleri ve aynı sayıda yedek üyeyi seçmesi ve adlarını valiye bildirmesi gerekir.
- Seçim ve bildirimin bu süre içinde yapılmaması hâlinde üyelerin vali tarafından seçilmesi gerekir.
- Ziraat odası bulunmayan yerlerde üyelerin, aynı esaslara uygun olarak belediyelerce seçilmesi gerekir.

### Üyelerin seçilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Ziraat odası, valinin yazılı tebliğinden itibaren bir ay içinde üyeleri ve aynı sayıda yedek üyeyi seçerek valiye bildirmelidir.
- Oda bu süre içinde seçim yapıp bildirmezse üyeler vali tarafından seçilir.
- Ziraat odası bulunmayan yerlerde üyeler belediyelerce seçilir ve bu seçimde aynı esaslar uygulanır.
- Metinde bu seçimlerin aksine yapılması hâlinde sonucun geçersizliği düzenlenmemiştir; bu konu madde metninden çıkmaz.

### İl ziraat odası ile ilçe ziraat odaları arasındaki fark nedir?

- İl ziraat odası üç üyeden ikisini seçer.
- İlçe ziraat odaları, bağlı oldukları ilde üyelerden birini seçer.

Sonuç: Seçim yetkisi kademeli olarak dağılmıştır; ilçe odaları yalnız bir üyelik için yetkilidir.

### Ziraat odası var ile ziraat odası yok arasındaki fark nedir?

- Yerde ziraat odası bulunduğunda üyeler oda tarafından seçilir.
- Yerde ziraat odası bulunmadığında üyeler belediyelerce seçilir.

Sonuç: Seçici organ değişir; belediyeler aynı esaslara göre seçim yapar.

### Oda seçimi ile vali seçimi arasındaki fark nedir?

- Ziraat odası bir ay içinde seçim yapıp bildirirse seçim odaya aittir.
- Oda süre içinde bildirmezse seçim valiye geçer.

Sonuç: Oda süreyi kaçırırsa seçim yetkisi kendiliğinden vali tarafından kullanılır.

### Üyelerin seçilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bir aylık süreyi valinin tebliğinden değil, komisyonun toplanma tarihinden saymak; başlangıç olay tebliğdir.
- Vali yetkisini, odanın süresinin geçmesi beklenmeden kullanmak; yetki yalnız sürenin geçmesiyle doğar.
- İlçe ziraat odasının bütün üyeleri seçebileceğini varsaymak; ilçe odası yalnız bir üyelik için yetkilidir.
- Ziraat odası bulunmayan yerde yetkiyi valiye vermek; bu hâlde yetki belediyelerdedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Ziraat odasının bir ay içinde seçimi yaptığını ve valiye bildirdiğini gösteren yazı ve tutanak, sürenin korunduğunu gösteren belge niteliğindedir; bu belgenin varlığı ilgili idarece ortaya konulmalıdır.
- Valinin yazılı tebliğinin tarihi, bir aylık sürenin başlangıcını belirlediğinden tebliğ belgesiyle ispatlanır.
- Odanın süre içinde bildirimde bulunmadığını ileri süren taraf bu iddiasını, valiye ulaşan yazının tarih kaydıyla ispat eder.

## [VUK m.85 — Zirai kazançlar merkez komisyonu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-85)

Madde, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonunun kuruluşunu düzenlemektedir: komisyonda hangi kurum ve kuruluşlardan kaç temsilci bulunacağı, komisyonun başkanlığı ve başkanın mazeretinde bu görevi kimin yürüteceği. Madde, komisyonun çalışma usulünü, karar yeter sayısını ve kararların nasıl alınacağını düzenlemez; zirai kazanç tespitinin kendisi ve komisyonun görevleri başka maddelerde yer alır. Madde yalnızca komisyonun oluşumuna ilişkin olup mükellefler bakımından doğrudan bir yükümlülük kurmaz.

### Zirai kazançlar merkez komisyonu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu**: Zirai kazanç esaslarının belirlenmesinde görev yapan, Maliye Bakanlığı müsteşarının başkanlığında kurulan merkezi komisyondur. Kuruluşu bu maddeye göre belirlenir.
- **Başkanın mazereti**: Başkanın görevini fiilen yapamaması halidir. Bu halde komisyona, başkanın belirleyeceği üyelerden veya dışarıdan bir kişi başkanlık eder. Maddede mazeret tanımlanmamıştır; başkanın yerine geçen kişi, başkan tarafından tevkil yoluyla belirlenir.

### Zirai kazançlar merkez komisyonu: hangi şartlar aranır?

- Komisyonun Maliye Bakanlığı müsteşarının başkanlığında kurulmuş olması gerekir.
- Komisyonda Gelirler Genel Müdürü ile Gelirler Genel Müdürlüğünün iki temsilcisinin bulunması gerekir.
- Komisyonda Tarım ve Orman Bakanlığının üç temsilcisinin bulunması gerekir.
- Komisyonda Ziraat Odaları Birliğinin üç temsilcisinin bulunması gerekir.
- Komisyonda Devlet Üretme Çiftlikleri Genel Müdürlüğünün bir temsilcisinin bulunması gerekir.
- Başkanın mazeretinde komisyona başkanlık edecek kişinin başkan tarafından, üyelerden veya dışarıdan tevkil edilmiş olması gerekir.

### Zirai kazançlar merkez komisyonu: hangi sonuçları doğurur?

- Komisyon, maddede sayılan kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşur ve başkanın Maliye Bakanlığı müsteşarı olması kuruluşun temel yapısıdır.
- Başkanın mazereti halinde komisyona başkanlık, başkanın tevkil edeceği kişi tarafından yapılır.
- Maddede sayılmayan bir kurumdan temsilci alınması, madde metnine göre kuruluşa uygun değildir.
- Madde metninde komisyonun karar yeter sayısı, toplantı usulü ve karar çoğunluğu düzenlenmemiştir; bu konular madde metninden çıkarılamaz.

### Asıl başkan ile mazeret halinde başkanlık eden arasındaki fark nedir?

- Komisyonun asıl başkanı Maliye Bakanlığı müsteşarıdır.
- Başkanın mazeret halinde yerine geçen kişi, başkanın tevkil ettiği üyelerden veya hariçten bir kimsedir.

Sonuç: Mazeret halinde başkanlık eden kişinin yetkisi tevkile dayanır; kendiliğinden bir yetki doğmaz.

### Maliye temsilcileri ile tarım ve Orman temsilcileri arasındaki fark nedir?

- Gelirler Genel Müdürlüğü cephesinde iki temsilci bulunur.
- Tarım ve Orman Bakanlığı cephesinde üç temsilci bulunur.

Sonuç: Tarım ve Orman Bakanlığı temsil sayısı Maliye cephesinden fazladır; Madde bu sayıları sabitler.

### Kamu kurumu temsilcileri ile ziraat Odaları Birliği temsilcileri arasındaki fark nedir?

- Gelirler Genel Müdürlüğü, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Devlet Üretme Çiftlikleri Genel Müdürlüğü resmi kurumlardır.
- Ziraat Odaları Birliği, çiftçilerin mesleki kuruluşu niteliğindedir ve üç temsilci gönderir.

Sonuç: Meslek kuruluşunun temsili, komisyonda üç temsilciyle sağlanır; maddede bu temsilcilerin atanma usulü belirtilmemiştir.

### Zirai kazançlar merkez komisyonu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Başkanın mazeret halinde kendiliğinden yerine geçen bir kişinin bulunduğunu varsaymak; maddede yerine geçme yetkisi tevkile bağlanmıştır.
- Ziraat Odaları Birliği temsilcisi sayısını Tarım ve Orman Bakanlığı temsilcisi sayısıyla karıştırmak; madde her kurum için ayrı sayı belirler.
- Komisyonun başkanının Maliye Bakanlığı müsteşarı olduğunu, Gelirler Genel Müdürünün başkanlık edeceğini varsaymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Komisyonun usulüne uygun kurulduğunu iddia eden taraf, komisyon kararına dayanan işlemin dayanağı olan kuruluş belgelerini ortaya koymalıdır.
- Komisyonda temsilcilerin hangi kurumun adına görev yaptığı, atama yazıları veya ilgili kurumun resmi yazısı ile belgelenir.
- Başkanın mazeret halinde başkanlık eden kişinin tevkil yetkisine sahip olduğu, başkanın tevkil yazısı ile ispatlanır.

## [VUK m.86 — Komisyonların yetkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-86)

Madde, zirai kazanç komisyonlarının görevleri için gereken bilgi ve incelemeyi düzenler. Komisyonların kamu idare ve müesseselerinden, Devlet ekonomi kurumlarından ve görevlerinin gerektirdiği diğer gerçek ve tüzel kişilerden bilgi isteme yetkisini; bilgi istemede 148. maddenin ikinci fıkrasının uygulanmasını; bilirkişi incelemesi yaptırma imkânını ve bu yükümlülüklere uymayanlar hakkında Mükerrer 355. maddenin uygulanmasını kapsar. Madde yalnızca zirai kazanç komisyonlarının bu yetkilerine ilişkindir; bilgi istemenin tarafı olan mükellefin defter ve belge yükümlülüklerini düzenlemez (m.148, m.149, m.150), mükerrer 86. maddenin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle ayrı bir hüküm içermez, ve cezai yaptırımın ayrıntılı usulünü ve bu fiillere ilişkin ceza hükmünü de düzenlemez (m.355 ve Mükerrer 355).

### Komisyonların yetkileri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zirai kazanç komisyonları**: Zirai kazancın tespiti için görevlendirilen il ve merkez komisyonlarıdır. Madde, bu komisyonların bilgi isteme ve bilirkişi inceleme yetkisini düzenler.
- **Bilgi isteme yetkisi**: Komisyonların kamu idare ve müesseseleri, Devlet ekonomi kurumları ile görevlerinin gerektirdiği diğer gerçek ve tüzel kişilerden bilgi talep edebilmesidir. Yetki, belirli bir konuyla sınırlı olmayan geniş bir kapsam taşır; ancak kullanılması 148. maddenin ikinci fıkrasındaki usule bağlıdır.
- **Bilirkişi incelemesi**: Komisyonun gerekli gördüğü hallerde bilirkişilere inceleme yaptırabilmesidir. Bu imkân, komisyonun kendi kararıyla kullanılır.

### Komisyonların yetkileri: hangi şartlar aranır?

- Zirai kazancın tespiti için görevli il veya merkez komisyonu bulunmalıdır.
- Bilgi istenen kişi veya kurum, kamu idare ve müesseseleri, Devlet ekonomi kurumları ya da görevlerinin gerektirdiği gerçek veya tüzel kişiler arasında yer almalıdır.
- Bilgi isteme, 148. maddenin ikinci fıkrasında öngörülen usule uygun yapılmalıdır.
- Bilirkişi incelemesi yaptırılacaksa komisyonun bu yönde gerekli gördüğü bir hal bulunmalıdır.
- Bilgi isteme ve bilirkişi incelemesi, komisyonun görevini yerine getirmesi için gerekli olan ölçüde kullanılmalıdır.

### Komisyonların yetkileri: hangi sonuçları doğurur?

- Komisyonun 148. maddenin ikinci fıkrasına göre istediği bilgileri vermeyen kişi hakkında Mükerrer 355. madde hükmü uygulanır.
- Bilirkişiliği kabul ettiği halde gerekli incelemeyi yapmayan kişi hakkında Mükerrer 355. madde hükmü uygulanır.
- Komisyonun bilgi isteme yetkisine uyulduğunda bilgi, zirai kazancın tespitinde kullanılır.
- Bilgi istenen kişi görevinin gerektirdiği ölçü dışında bilgi vermekle yükümlü tutulmaz.

### Bilgi isteme ile bilirkişi incelemesi arasındaki fark nedir?

- Bilgi istemede komisyon, ilgili kişi ve kurumlardan veri talep eder; bu yetki madde metninde belirli bir kişi grubuyla sınırlı değildir.
- Bilirkişi incelemesi ise bilgi değil, uzman değerlendirmesi ister ve yalnız komisyonun gerekli görmesi halinde yaptırılır.

Sonuç: Bilirkişi incelemesi için ayrıca bir gerekli görme kararı aranır; bilgi istemenin ise bu koşulu yoktur. Bilirkişiliği kabul edip incelemeyi yapmayan kişi de Mükerrer 355. madde kapsamına girer.

### Kamu kurumu ile özel gerçek veya tüzel kişi arasındaki fark nedir?

- Kamu idare ve müesseseleri ile Devlet ekonomi kurumları, kamusal görevleri gereği bilgi vermekle yükümlüdür.
- Görevlerinin gerektirdiği diğer gerçek ve tüzel kişiler, yalnızca görevleri bakımından bilgi vermekle yükümlüdür.

Sonuç: Bilgi istenen kişinin görevi ile istenen bilgi arasında bağlantı bulunmalıdır; ilişkisi olmayan kişiye yönelik bilgi isteme bu madde kapsamında değerlendirilmez.

### Komisyonların yetkileri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mükerrer 86. maddeyi yürürlükte olan bir hüküm gibi uygulamak; bu madde 2686 sayılı Kanunla mülga edilmiştir, metinde yer alan Mükerrer 86 yalnız mülga olduğunu gösteren bir kayıttır.
- 148. maddenin ikinci fıkrasındaki usulü atlayarak doğrudan bilgi istemek ya da bu usule uymadan bilgi vermeyeni cezalandırmak.
- Bilirkişi incelemesini komisyonun gerekli görme koşulu olmadan yaptırmak ya da bilirkişiliği kabul eden kişinin incelemeyi yapmamasını bilgi vermemeyle aynı hükme bağlamak.
- Bu maddeyi bilgi isteme yetkisini kamu kurumlarıyla sınırlı sanarak özel kişilerden bilgi istemenin yetki dışı olduğunu düşünmek; madde görevinin gerektirdiği gerçek ve tüzel kişileri de kapsar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, bilgi isteme yetkisinin kullanılmasında komisyonun istediği bilginin zirai kazancın tespiti ile ilgili olması gerektiğini değerlendirmektedir. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/98 E., 2022/1676 K., 28.12.2022)
- Mükellefin ve üçüncü kişilerin bilgi verme yükümlülüğü, 148. maddeye yapılan atıf üzerinden değerlendirilmektedir. (2009/21 E., 2011/16 K., 13.01.2011)

### Nasıl ispat edilir?

- Bilgi isteme yetkisinin kullanıldığını ve isteğin 148. maddenin ikinci fıkrasına uygun yapıldığını ileri süren komisyon, bunu yazılı bilgi isteme belgesiyle ispatlamalıdır.
- Bilgi vermeyen kişi, bilgi isteğini almadığını ya da isteğin usulüne uygun olmadığını savunursa bu savunmayı ileri süren kişi ispatlamalıdır.
- Bilirkişi incelemesinin yaptırıldığı iddiasında, incelemeyi yapmayan kişi bunu kabul ettiğini gösteren belge veya tutanakla karşılaşacağından, kabul ve incelemenin yapılmadığı hususunda ispat yükü ilgili komisyon ve yaptırım isteyen tarafa düşer.
- Karar metinlerinde yer alan atıflar, 86. maddenin yürürlükteki halini değil eski metni yorumlamaktadır; uygulamada kanunun güncel metni esas alınmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [213 sayılı Kanun m.148](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-148): Maddenin ikinci fıkrası, bilgi istemede uygulanacak usul ve sınırları belirler; bu madde ise bilgi isteme yetkisinin kullanılma biçimini tamamlar.
- [213 sayılı Kanun m.355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-355): Bilgi vermeyen ya da bilirkişi incelemesini yapmayan kişilere uygulanacak cezai hükmün kaynağıdır; madde bu yaptırımı Mükerrer 355. madde üzerinden bağlar.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir ay | [m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-81) | Belediyeler ve belediye teşkilatı bulunmıyan köy ihtiyar meclisleri mahallin en büyük mülkiye memurunun yapacağı tebliğden başlıyarak en geç bir ay içinde tadilat komisyonuna girecek üyeleri ve onların bir misli yedek üyeleri seçmeye ve… |
| bir ay | [m.84](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-84) | Ziraat odası, valinin yazılı tebliği üzerine en geç bir ay içinde komisyon üyelerini ve aynı sayıda yedek üyeyi seçerek adlarını valiye bildirir. |

## Konuda geçen kararlar

- 2009/21 E., 2011/16 K., 13.01.2011 (m.86)
- 9. Daire, 2022/2553 E., 2024/596 K., 15.02.2024 (m.83)
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/98 E., 2022/1676 K., 28.12.2022 (m.86)
- 11. Ceza Dairesi, 2012/6499 E., 2012/14498 K., 10.09.2012 (m.80)
- 11. Ceza Dairesi, 2012/9894 E., 2012/12385 K., 25.06.2012 (m.80)
- 11. Ceza Dairesi, 2012/5996 E., 2012/10885 K., 06.06.2012 (m.80)
- 11. Ceza Dairesi, 2012/3617 E., 2012/10218 K., 30.05.2012 (m.80)
- 11. Ceza Dairesi, 2011/7443 E., 2011/20413 K., 29.09.2011 (m.80)
- 11. Ceza Dairesi, 2010/13230 E., 2011/20109 K., 19.09.2011 (m.80)
- 9. Daire, 1997/5041 E., 1998/4443 K., 23.11.1998 (m.81)
- 9. Daire, 1997/4588 E., 1998/3700 K., 16.10.1998 (m.81)
- 3. Daire, 1997/982 E., 1998/2168 K., 04.06.1998 (m.81)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 23.06.1982 (m.84).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tadilat-komisyonlari-zirai-kazanclar-il-ve-merkez-komisyonlari-ile-ozel