---
title: "Usul hükümleri ve çeşitli hükümler — Vergi ve Vergi Usul Hukuku konu anlatımı"
course: "Vergi ve Vergi Usul Hukuku"
law: "Katma Değer Vergisi Kanunu"
articles: "KDV Kanunu m.53–63"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/usul-hukumleri-cesitli-hukumler-ve-kaldirilan-hukumler"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Usul hükümleri ve çeşitli hükümler

Vergi ve Vergi Usul Hukuku › KDV Kanunu — [Vergi ve Vergi Usul Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku)

## Kısaca

KDV Kanunu m.53, 3065 sayılı Kanun'da geçen "fatura ve benzeri vesikalar" tabirinin neyi ifade edeceğini belirleyen bir tanım hükmüdür. KDV Kanunu m.54, katma değer vergisi mükelleflerinin tutmakla yükümlü oldukları defter kayıtlarının nasıl düzenleneceğini ve bu kayıtlarda asgari olarak hangi hususların gösterileceğini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Katma Değer Vergisi Kanunu m.53–63 hükümlerini kapsar: fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi, kayıt düzeni, vergi teminatı, asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri, verginin etikette gösterilme mecburiyeti, verginin gider kaydedilemeyeceği, kanunların uygulama alanı, kaldırılan hükümler, yürürlük, yürütme.

- [KDV Kanunu m.53 — Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-53)
- [KDV Kanunu m.54 — Kayıt düzeni](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-54)
- [KDV Kanunu m.55 — Vergi teminatı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-55)
- [KDV Kanunu m.56 — Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-56)
- [KDV Kanunu m.57 — Verginin etikette gösterilme mecburiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-57)
- [KDV Kanunu m.58 — Verginin gider kaydedilemeyeceği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-58)
- [KDV Kanunu m.59 — Kanunların uygulama alanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-59)
- [KDV Kanunu m.61 — Kaldırılan hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-61)
- [KDV Kanunu m.62 — Yürürlük](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-62)
- [KDV Kanunu m.63 — Yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-63)

Yürürlükten kaldırılmış: m.60.

## [KDV Kanunu m.53 — Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-53)

Madde, 3065 sayılı Kanun'da geçen "fatura ve benzeri vesikalar" tabirinin neyi ifade edeceğini belirleyen bir tanım hükmüdür. Bu tanımın kapsamı, Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen vesikalardır. Madde, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun uygulanmasında vesika kavramının hangi mevzuata göre belirleneceğini gösterir ve kendi içinde bir yükümlülük, süre veya yaptırım kurmaz. Maddenin kapsamına, katma değer vergisi bakımından fatura düzenleme yükümlülüğünün kimlere ve hangi hallerde doğacağı girmez; bu konuda VUK hükümleri uygulanır. Ticaret hukukundaki fatura itirazı (TTK m.21) ile vergi cezaları (VUK ve VUK m.353 gibi) ve fatura düzenleme usulü (VUK m.229 vd.) bu maddede düzenlenmemiştir.

### Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Fatura ve benzeri vesikalar**: 3065 sayılı Kanun'un metninde kullanılan ve Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen vesikaları kapsayan üst kavramdır. Kanun, bu tabirin anlamını kendi içinde tanımlamak yerine VUK'a bağlamıştır.
- **Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen vesikalar**: VUK'un vesika düzenlenmesine ilişkin hükümlerinde tanımlanan belgelerdir. Madde, bu belgelerin hangileri olduğunu VUK'a bırakır; vesika türlerinin tek tek sayımı madde metninde yer almaz.

### Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi: hangi şartlar aranır?

- Kanunun uygulanmasında bir belgenin "fatura ve benzeri vesika" sayılabilmesi için VUK'da vesika olarak düzenlenmiş olması gerekir.
- Belgenin VUK'un vesika tanımına uymaması hâlinde, yalnızca 3065 sayılı Kanun'da geçmesi bu belgeyi fatura ve benzeri vesika yapmaz.

### Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Bir belge VUK'da düzenlenen vesika niteliğinde ise, 3065 sayılı Kanun'da geçen fatura ve benzeri vesika hükümleri bu belge bakımından uygulanır.
- Bir belge VUK'da düzenlenen vesika değilse, 3065 sayılı Kanun'daki fatura ve benzeri vesika hükümleri o belgeye uygulanmaz.
- Madde yalnızca bir tanım hükmü olduğundan, kendi başına vergi, ceza ya da hak doğurmaz.

### VUK'da düzenlenen vesika ile 3065 sayılı Kanun'un kendi içinde düzenlediği belge arasındaki fark nedir?

- VUK'da vesika olarak düzenlenmiş belgeler, bu madde uyarınca 3065 sayılı Kanun'un fatura ve benzeri vesika tabiri kapsamına girer.
- 3065 sayılı Kanun'da adı geçmekle birlikte VUK'da vesika olarak düzenlenmemiş bir belge, bu tabirin kapsamında değildir.

Sonuç: Kanunun fatura ve benzeri vesikalara bağladığı hükümler yalnızca VUK'da vesika sayılan belgeler bakımından uygulanır.

### Fatura ve benzeri vesika düzenlenmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bu maddeyi bir vergi yükümlülüğü ya da süre kuran hüküm gibi okumak; madde yalnızca bir tanımdır.
- 3065 sayılı Kanun'da geçen her belgeyi fatura olarak kabul etmek; kapsamın VUK'daki vesikalarla sınırlı olduğu göz ardı edilir.
- Fatura ve benzeri vesika tabirini Türk Ticaret Kanunu'ndaki fatura kavramıyla karıştırmak; TTK m.21 ile bu madde farklı alanları düzenler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, 3065 sayılı Kanun'un vesikaya ilişkin hükümlerini, belgenin VUK'da düzenlenen vesika olup olmadığına bakarak uygulamaktadır. (11. Daire, 1996/2238 E., 1996/3256 K., 01.10.1996)

### Nasıl ispat edilir?

- Bir belgenin fatura ve benzeri vesika sayılması iddiasını ileri süren taraf, belgenin VUK'da düzenlenen bir vesika olduğunu ortaya koymakla yükümlüdür.
- Belgenin VUK kapsamındaki niteliği, ilgili VUK hükmü gösterilerek ve belgenin şekil ve içeriğinin bu hükme uygunluğu karşılaştırılarak ortaya konur.
- Belgenin VUK'a göre vesika olmadığını ileri süren taraf bu savunmasını, belgenin ilgili VUK düzenlemesinde yer almadığını göstererek ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 3065 sayılı Kanun: Madde, bu Kanun'da geçen fatura ve benzeri vesika tabirinin anlamını belirler. Kanunun diğer hükümleri bu tanıma dayanarak uygulanır.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu: Fatura ve benzeri vesikaların hangi belgeler olduğu bu Kanun'da düzenlenmiştir. Madde bu Kanun'a açık bir atıfla bağlanmıştır.

## [KDV Kanunu m.54 — Kayıt düzeni](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-54)

Madde, katma değer vergisi mükelleflerinin tutmakla yükümlü oldukları defter kayıtlarının nasıl düzenleneceğini ve bu kayıtlarda asgari olarak hangi hususların gösterileceğini düzenler. Vergi konusu işlemler, istisnalar, indirim konusu yapılamayacak işlemler ile matrah ve indirim değişiklikleri ayrıntılarıyla sayılır. Ayrıca emtia ile uğraşanların dönem sonu emtia envanterinde Katma Değer Vergisine tabi ve tabi olmayan malları ayırmalarını öngörür. Madde, KDV mükelleflerine uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: defterlerin türü ve tutulma zorunluluğu (Vergi Usul Kanunu m.172 ve devamı), indirim hakkının şartları ve belgeye bağlılığı (3065 sayılı Kanun m.29), indirimin reddi ve bunun sonuçları (3065 sayılı Kanun m.34), defter ve belgelerin ibraz edilmemesine bağlanan usul sonuçları ile yaptırımları (Vergi Usul Kanunu ve 213 sayılı Kanun ilgili hükümleri).

### Kayıt düzeni: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tutulması mecburi defter kayıtları**: Vergi mevzuatı ya da ticari mevzuat uyarınca mükellefin tutmakla yükümlü olduğu defterlere işlenen kayıtlardır. Madde, bu kayıtların KDV hesabına ve denetime elverişli biçimde düzenlenmesini ister.
- **Vergi konusu işlem**: Kanunda KDV'ye tabi tutulan mal teslimi ve hizmet ifası gibi işlemlerdir. Kayıtlarda bu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarı, hesaplanan ve indirilebilir vergi ayrı ayrı gösterilir.
- **İndirim konusu yapılamayacak işlem**: Mükellefin yüklendiği verginin indirimine kanunen izin verilmeyen işlemlerdir. Bu işlemlerin niteliği ve ilgili vergi tutarları ayrıca kayda geçirilir.
- **Vergiden istisna edilen işlem**: Kanunda vergi dışında bırakılan işlemlerdir. Kayıtlarda indirim hakkı tanınanlar ile tanınmayanlara göre ayrılır ve hesaplanan indirilebilir vergi miktarı belirtilir.
- **Emtia envanteri**: Hesap dönemi sonunda mükellefin elinde bulunan emtianın döküldüğü envanter ya da envanter defteridir. Emtia KDV'ye tabi olan ve olmayanlar itibarıyla ayrılarak gösterilir.

### Kayıt düzeni: hangi şartlar aranır?

- Mükellefin KDV'ye tabi olduğu, yani 3065 sayılı Kanun kapsamında vergi mükellefi bulunduğu saptanmalıdır.
- Tutulması zorunlu defter kayıtları, bu verginin hesaplanmasına ve kontrolüne imkan verecek biçimde düzenlenmelidir.
- Vergi konusu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarları, hesaplanan vergi ve indirilebilir vergi miktarları kayıtlarda açıkça gösterilmelidir.
- Vergiden istisna edilen işlemlerin, indirim hakkı tanınan ve tanınmayanlara göre mahiyeti ile ayrımı ve hesaplanan indirilebilir vergi miktarı kayıtlarda yer almalıdır.
- İndirim konusu yapılamayacak işlemlerin niteliği ve bu işlemlere ilişkin vergi miktarları kayıtlarda gösterilmelidir.
- Matrah ve indirim miktarlarındaki değişmeler ile ödenen, terkin edilen ve iade olunan vergiler kayıtlarda belirtilmelidir.
- Emtia ile iş yapan mükellef, hesap dönemi sonunda mevcut emtiayı KDV'ye tabi olan ve olmayanlar itibarıyla ayırarak envanterde veya envanter defterinde göstermelidir.

### Kayıt düzeni: hangi sonuçları doğurur?

- Kayıtların madde şartlarına uygun düzenlenmesi, mükellefin KDV hesabının dayanağını oluşturur.
- Kayıtlarda asgari unsurların eksik olması, hesabın kontrol edilmesini güçleştirir ve kayıtlara güvenilmesini engeller.
- Emtia ile iş yapan mükellef dönem sonu emtiayı KDV'ye tabi olan ve olmayan olarak tefrik etmezse, bu ayrım eksikliği denetimde ortaya çıkar.
- Kayıt yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, indirim hakkının kullanılmasını doğrudan düzenlemez; indirim hakkının koşulları 3065 sayılı Kanun m.29 ve m.34 ile belirlenir. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022)
- Madde kayıt tutma yükümlülüğünü düzenler; yaptırımı kendisi belirlemez.

### Vergi konusu işlem ile istisna edilen işlem arasındaki fark nedir?

- Vergi konusu işlemde vergisiz tutar, hesaplanan ve indirilebilir vergi kayda geçirilir.
- İstisna edilen işlemde kayıt, indirim hakkı tanınıp tanınmadığına göre ayrılır ve indirilebilir vergi hesaplanır.

Sonuç: İki işlem türü aynı sütunda değil, ayrı kayıt grubu olarak izlenir; karışması denetimi güçleştirir.

### İndirim hakkı tanınan işlem ile indirim konusu yapılamayacak işlem arasındaki fark nedir?

- İndirim hakkı tanınan işlemde indirilebilir vergi kayda alınır.
- İndirim konusu yapılamayacak işlemde niteliği ve ilgili vergi miktarı ayrıca gösterilir.

Sonuç: Yüklenilen verginin indirilip indirilemeyeceği kayıttan ayrı izlenebilmelidir.

### Emtia envanteri: KDV'ye tabi ile KDV'ye tabi olmayan emtia arasındaki fark nedir?

- KDV'ye tabi emtia, envanterde ayrı bir bölümde gösterilir.
- KDV'ye tabi olmayan emtia da envanterde ayrı tefrik edilir.

Sonuç: Dönem sonu emtia tutarı iki grup halinde gösterilmek zorundadır; tefrik yapılmaması kayıt yükümlülüğünün ihlalidir.

### Kayıt düzeni: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddenin 1. fıkrasındaki dört kalemi tek bir sütunda toplamak; oysa her kalem ayrı gösterilmelidir.
- İstisna edilen işlem ile vergi konusu işlemi aynı kayıt grubunda izlemek; ayrım madde gereği açık olmalıdır.
- Emtia envanterinde KDV'ye tabi ve tabi olmayan emtiayı tefrik etmeden toplam tutar yazmak.
- Kayıt yükümlülüğünün ihlalini doğrudan indirim hakkının kaybı saymak; kayıt eksikliği ile indirim reddi arasındaki bağlantı 3065 sayılı Kanun m.29 ve m.34 üzerinden kurulur. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022)

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kayıtların incelemeye ibraz edilmemesi hâlinde, mükellefin yüklendiği ve indirim konusu yaptığı katma değer vergisinin reddedilebileceği kabul edilmektedir. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022; Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/165 E., 2022/1504 K., 07.12.2022; Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/163 E., 2022/1502 K., 07.12.2022; Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/148 E., 2022/1501 K., 07.12.2022)
- Dönemdeki defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, 3065 sayılı Kanun'un 29, 34 ve 54. maddeleri birlikte uygulanarak indirimin reddine dayanak yapılmaktadır. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022; Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/165 E., 2022/1504 K., 07.12.2022)
- Bu kararlar 2011 yılı defter ve belgelerinin incelemeye sunulmadığı olaya ilişkindir; ibraz edilmeyen dönemin indirimleri bakımından uygulanmıştır. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Asıl talebi ileri süren taraf, yani indirim hakkını kullanan mükellef, indirimin dayanağı olan kayıt ve belgeleri ibraz ederek yüklendiği vergiyi ispatlamalıdır.
- Kayıtlar defter ve belgelerle ispat edilir; defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi, yüklenilen verginin indirimine karşı idarenin reddini destekler. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022)
- Mükellef, indirim konusu verginin gerçek olduğunu ve kayıtların düzenli tutulduğunu defterlerle göstermelidir.
- Emtia envanteri ile KDV tefriki, dönem sonu envanter belgesi ve envanter defteri ile ispat edilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Kanun m.29](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-29): İndirim hakkının doğum koşullarını ve belge şartını düzenler; m.54'teki kayıtların indirim hakkıyla bağlantısını kurar.
- [3065 sayılı Kanun m.34](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-34): İndirim hakkının kullanılamayacağı hallerde indirimin reddi sonucunu düzenler; kayıt eksikliğinin uygulamadaki sonucu bu hükümle bağlantılıdır. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022)
- Vergi Usul Kanunu: Mükelleflerin tutmakla yükümlü olduğu genel defter ve belge düzenini kapsar; m.54'te anılan 'tutulması mecburi defter' kavramının dayanağıdır.

## [KDV Kanunu m.55 — Vergi teminatı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-55)

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 55. maddesi, mükelleflerin işletmelerinde bulunan ilk madde, yarı mamul ve mamul madde stoklarının, KDV ile zam ve cezalarının teminatı olduğunu ve bu stokların bedelinden Hazine alacağının diğer alacaklılardan önce tahsil edileceğini düzenler. Hüküm, stokların üçüncü kişilere satılmış veya rehnedilmiş olmasına rağmen bu niteliğini koruduğunu öngörür. Madde mükelleflerin fabrika, imalathane, ticarethane, şube, satış mağazası ve depolarındaki stoklar bakımından uygulanır. Maddenin kapsamına girmeyen konular ise şöyledir: demirbaş ve makine gibi stok niteliğinde olmayan malların rüçhanı (madde metninde yer almaz, uygulamada ayrı değerlendirilir), iflas ve icra sıra cetveline ilişkin usul kuralları (İcra ve İflas Kanunu), KDV'nin doğumu ve tarh edilmesi (3065 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri) ile rehinli alacaklının ayrıca korunması (Türk Medeni Kanunu ve İcra ve İflas Kanunu hükümleri).

### Vergi teminatı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Stok teminatı (rüçhan)**: Mükellefin işletmesindeki ilk madde, yarı mamul ve mamul maddelerin, ödenmemiş KDV ile zam ve cezalar için Hazine lehine ayrılmış teminat niteliğindeki kısmıdır. Bu stoklar üzerinde Hazine alacağına öncelik tanır.
- **İlk madde, yarı mamul ve mamul madde**: Üretim sürecinde kullanılacak hammadde, işlem görmekte olan ara ürün ve bitmiş ürün stoklarıdır. Maddenin metninde sayılan bu üç stok türü dışındaki varlıklar bu teminatın konusu değildir.
- **Üçüncü şahıs satışı veya rehni**: Stokların mükellef tarafından başkasına devredilmesi ya da bunlar üzerinde rehin kurulmasıdır. Bu işlemler teminat niteliğini ortadan kaldırmaz; teminat stokun üçüncü kişiye geçmiş olmasına karşın sürer.
- **Bedelden öncelikli tahsil**: Stokların satış bedeli üzerinden Hazine alacağının diğer alacaklılardan önce karşılanmasıdır. Öncelik, bedelin elde edildiği andaki sıra üzerinden değerlendirilir.

### Vergi teminatı: hangi şartlar aranır?

- Alacağın KDV ile zam ve cezalar kapsamında bulunması gerekir: teminat yalnız vergi, zam ve cezalar için doğar.
- Stokların mükellefin fabrika, imalathane, ticarethane, şube, satış mağazası veya depolarında bulunması gerekir.
- Teminat konusunun ilk madde, yarı mamul veya mamul madde stoku olması gerekir; makine, demirbaş ve benzeri duran varlıklar bu kapsamda değildir.
- Stokların üçüncü şahıslara satılmış veya rehnedilmiş olması teminatı ortadan kaldırmaz; bu hal teminatın varlığını etkilemez.
- Teminat yalnız stokun bedeli üzerinden paraya çevrilerek tahsil edilebilir; bedelin varlığı ve tahsil imkânı gerekir.

### Vergi teminatı: hangi sonuçları doğurur?

- Stokun bedeli üzerinden KDV, zam ve cezalar Hazine lehine öncelikle tahsil edilir.
- Stok üçüncü kişiye satılmış veya rehnedilmiş olsa bile teminat sona ermez ve bedel üzerinde öncelik devam eder.
- Stokun bulunmaması veya bedelinin yetersiz kalması halinde bu öncelik yalnız mevcut bedel üzerinden işler; alacağın tamamının karşılanacağı garanti edilmez.
- Stok niteliğinde olmayan mallar bu maddenin kapsamına girmez; bunların bedeli üzerinde madde 55'e dayanarak öncelik talep edilemez.
- Maddenin hükmü, mükellefin bu stokları elinde tutup tutmadığından bağımsız olarak, stokların bulunduğu yerlerde geçerlidir.

### Hazine alacağı ile diğer rehinli alacaklılar arasındaki fark nedir?

- KDV, zam ve cezalar için Hazine alacağı, stok bedeli üzerinde madde 55 gereğince öncelikle tahsil edilir.
- Stok üzerinde rehin veya başka bir ayni hakla alacaklı olan diğer alacaklılar, bu teminatın kapsamındaki bedel üzerinde Hazine'nin ardından gelir.

Sonuç: Stok bedeli önce Hazine alacağına ayrılır; kalan tutar diğer alacaklılara dağıtılır. Hazine alacağı ile rehin hakkı çakışırsa Hazine öncelikli kabul edilir.

### Stok teminatı ile demirbaş ve makine arasındaki fark nedir?

- İlk madde, yarı mamul ve mamul madde stokları maddenin kapsamındadır.
- Makine, alet-edevat ve demirbaş gibi duran varlıklar maddenin metninde yer almaz.

Sonuç: Duran varlıkların bedeli üzerinde madde 55 uyarınca öncelik doğmaz; uygulamada bu malların rüçhanlı sayılıp sayılmayacağı tartışılmaktadır.

### Satılmış veya rehnedilmiş stok ile stokun mükellefin elinde kalması arasındaki fark nedir?

- Stok üçüncü kişiye satılmış veya rehnedilmişse bile teminat niteliğini korur.
- Stok mükellefin elinde ise teminat doğal olarak bu stok üzerindedir.

Sonuç: Üçüncü kişiye geçen stokun bedeli de teminat kapsamında kalır; bu nedenle Hazine öncelikli tahsili bedelden yapar.

### Vergi teminatı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Makine, alet-edevat veya demirbaşları stok gibi değerlendirip madde 55 kapsamında rüçhan tanımak; madde yalnız ilk madde, yarı mamul ve mamul madde stoklarını kapsar.
- Stokun üçüncü kişiye satılmış veya rehnedilmiş olmasını teminatın sona erdiği sanmak; madde açıkça bu hâlde de teminatın sürdüğünü öngörür.
- Hazine alacağının öncelik kazanması için stok bedelinin fiilen mevcut olması gerektiğini gözden kaçırmak; teminat bedel üzerinde işler.
- Teminatın KDV dışındaki vergi alacaklarına da uygulanacağını varsaymak; madde KDV ile zam ve cezaları kapsar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Madde 55'in konusunu oluşturan stokların niteliği uygulamada tartışılmakta; makine, alet-edevat ve demirbaş malların bu teminat kapsamında sayılıp sayılmayacağı yerel mahkemelerce farklı değerlendirilmiştir. (23. Hukuk Dairesi, 2013/5472 E., 2013/8190 K., 19.12.2013)
- Rüçhan iddiasının kabulü için satışa konu malların stok niteliğinde olup olmadığının somut olarak belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (23. Hukuk Dairesi, 2013/1425 E., 2013/2034 K., 01.04.2013)
- Madde 55 kapsamındaki KDV alacağının, rehinli alacaklardan önce ödenmek üzere imtiyazlı sırada işlemlendirilmesi gerektiği ileri sürülmüş; uygulamada bu talep iflas sıra cetveline itiraz yoluyla gündeme gelmektedir. (23. Hukuk Dairesi, 2012/3962 E., 2012/6941 K., 26.11.2012)
- Madde 55 kapsamındaki stoklar üzerindeki rüçhan hakkının iflas masasında bulunan stoklar bakımından değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (23. Hukuk Dairesi, 2016/4292 E., 2019/1702 K., 06.05.2019)

### Nasıl ispat edilir?

- Rüçhan hakkını ileri süren Hazine veya vergi dairesi, stokun madde 55 kapsamında ilk madde, yarı mamul veya mamul madde niteliğinde olduğunu ve KDV alacağının varlığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat yazılı vergi kaydı ve stok dökümü ile yapılabilir.
- Stokların mükellefin fabrika, imalathane, ticarethane, şube, satış mağazası veya depolarında bulunduğunun ispatı da talep eden tarafa aittir; yerinde inceleme, envanter ve muhasebe kayıtları bu amaçla kullanılır.
- Satışa konu malların stok niteliğinde olmadığını (örneğin makine veya demirbaş olduğunu) ileri süren karşı taraf, bu iddiasını bilirkişi raporu ve envanter kayıtlarıyla ispatlamalıdır.
- Stokların üçüncü kişiye satıldığı veya rehnedildiği iddiası, bu işlemin belgesi ile ispatlanır; ancak bu hal teminatın varlığını ortadan kaldırmaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Kanun m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-17): KDV'nin tarh ve doğum koşulları ile istisnalar bu maddede düzenlenir; madde 55 teminatı bu vergi alacağına bağlar.

## [KDV Kanunu m.56 — Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-56)

Madde, Maliye ve Gümrük Bakanlığına imal ve inşa işlerinde asgari randıman oranları ile alım-satım ve hizmet işlerinde asgari birim satış bedellerini belirleme yetkisi verir ve bu tespitlerin vergi matrahına etkisini düzenler. Asgari randıman oranlarının hangi iş ve sanat kolları için belirleneceği, bu oranların ve birim satış bedellerinin usul ve esasları maddede gösterilmemiştir. Maddenin düzenlemediği konular: vergi matrahının genel tespit yöntemleri (6183 sayılı Kanun ve VUK m.30 ile m.31 ve benzeri takdir yöntemleri), resen tarhiyat ve takdir komisyonu usulü, ceza hükümleri ile maddenin ihlaline bağlanan cezai yaptırım (3065 sayılı Kanun m.usul ceza hükmü, bu kanunun ceza hükmü ayrı bir maddede yer almaktadır), ve tarh zamanaşımı ile itiraz ve dava usulleri. Kişi bakımından kanun, imal, inşa, alım-satım ve hizmet işi yapan mükellefler için geçerlidir.

### Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Asgari randıman oranı**: İmal ve inşa işlerinde, belirli bir üretim veya yapım birimi başına elde edilmesi gereken asgari çıktı ölçüsüdür. Hammadde, yardımcı madde, enerji, işçilik ve benzeri ölçüler esas alınarak iş ve sanat kolları itibarıyla belirlenir.
- **Asgari birim satış bedeli**: Alım-satım ve hizmet işlerinde, birim başına kabul edilecek en düşük satış bedelidir. Gerçek satış bedeli bu tutarın altında kalsa bile vergi hesabında bu tutar esas alınır.
- **Asgari randıman ve birim satış bedeli tespiti**: Maliye ve Gümrük Bakanlığının, madde uyarınca yaptığı idari düzenleme niteliğindeki belirlemedir. Madde bu tespitlerin usul ve esaslarını ayrıntılı göstermez.

### Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri: hangi şartlar aranır?

- Mükellefin imal veya inşa işi ya da alım-satım veya hizmet işi yapıyor olması gerekir; madde bu iş türleriyle sınırlıdır.
- Maliye ve Gümrük Bakanlığınca ilgili iş veya sanat kolu için asgari randıman oranı ya da asgari birim satış bedeli tespit edilmiş olmalıdır.
- Mükellefin hesaplanan katma değer vergisi, tespit edilen oran ve birim satış bedellerine göre hesaplanacak vergiden aşağı olmamalıdır.

### Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri: hangi sonuçları doğurur?

- Mükellefin katma değer vergisi, asgari randıman oranı ve asgari birim satış bedeline göre hesaplanacak vergiden aşağı olamaz; bu bir alt sınır niteliğindedir.
- Gerçek randıman veya satış bedeli tespit edilen orandan ya da bedelden düşükse, vergi tespit edilen oran ve bedele göre hesaplanır.
- Gerçek randıman veya satış bedeli tespit edilen sınırın üzerindeyse, mükellefin vergisi kendi gerçek durumuna göre hesaplanır.

### İmal-inşa ile alım-satım-hizmet arasındaki fark nedir?

- İmal ve inşa işlerinde tespit konusu asgari randıman oranıdır; hammadde, yardımcı madde, enerji ve işçilik gibi üretim ölçüleri esas alınır.
- Alım-satım ve hizmet işlerinde tespit konusu asgari birim satış bedelidir.

Sonuç: Aynı mükellef için iki tür iş bulunuyorsa, her iş türü kendi tespitine göre ayrı değerlendirilir.

### Tespit edilmiş kol ile tespit edilmemiş kol arasındaki fark nedir?

- Bakanlıkça iş veya sanat kolu için oran ya da birim bedel belirlenmişse, vergi bu tespite göre alt sınıra bağlanır.
- Tespit yapılmamış bir iş kolunda madde uygulanamaz; vergi genel hükümlere göre hesaplanır.

Sonuç: Alt sınır yalnız tespit yapılan kollarda işler.

### Asgari randıman oranları ve birim satış bedelleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi tüm iş türlerine doğrudan uygulamak; oysa madde yalnız imal, inşa, alım-satım ve hizmet işlerini kapsar ve tespit yapılmamış kollarda uygulanamaz.
- İmal-inşa ile alım-satım-hizmet tespitlerini karıştırmak; birinde randıman oranı, ötekinde birim satış bedeli esas alınır.
- Maddeyi bir üst sınır olarak okumak; madde alt sınır koyar, mükellefin vergisini yukarı çekmez, yalnız alt sınırın altına inilmesini engeller.
- Tespit edilen oran ve bedelin hangi döneme ait olduğunu ve iş koluna uygunluğunu kontrol etmeden uygulamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Asgari randıman veya birim satış bedeli tespiti idare tarafından yapıldığından, tespitin varlığını ve ilgili iş koluna uygulanabilirliğini ortaya koymak idarenin yükümlülüğüdür.
- Mükellef, gerçek randımanını veya satış bedelini belgelerle (üretim kayıtları, fatura ve benzeri belgeler) ortaya koyarak tespitin kendi işine uymadığını ileri sürebilir; bu savunmayı ispat etmesi gerekir.
- Belgelere dayanan gerçek durumun ispatı, vergi hesabının tespit edilen alt sınırın altında kalmasını sağlayacak yeterli delil olmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.56](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-56): Maddenin kendisidir; asgari randıman ve birim satış bedeli tespitinin dayanağıdır.

## [KDV Kanunu m.57 — Verginin etikette gösterilme mecburiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-57)

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 57. maddesi, perakende satışı yapılan mallara ait etiketlerde KDV'nin satış fiyatına dahil olup olmadığının belirtilmesini ve vergi fiyata dahil değilse bu verginin miktarının ayrıca gösterilmesini düzenler. Hüküm, perakende satış yapan işletmeler ile satılan mallar bakımından uygulanır. Madde, fatura ve benzeri belgelerde KDV'nin ayrıca gösterilmesi zorunlu olmayan işlemleri kapsam dışında bırakır. Maddenin düzenlemediği konular: KDV'nin oranları ve istisnaları (m.17 ve m.28 vd.), vergilendirme dönemi ve beyan (m.41 vd.), fatura düzenleme yükümlülüğü ile belgelerde KDV gösterimi (m.29 ve VUK düzenlemeleri), sözleşmede KDV'nin kimin tarafından ödeneceği (Borçlar Hukuku ve m.57'nin yorumu üzerinden uygulanan sözleşme serbestisi).

### Verginin etikette gösterilme mecburiyeti: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Perakende satış**: Malın son tüketiciye, yani ticari amaç taşımayan alıcıya, doğrudan satılmasıdır. Toptan satış veya ticari ilişkilerdeki satışlar bu hükmün çekirdeğinde yer almaz.
- **Etiket**: Malın üzerinde ya da malla birlikte yer alan, fiyat ve vergi bilgisini alıcıya gösteren işaret veya yazılı bildirimdir. Madde, bu bilginin etikette yer almasını şart koşar.
- **Satış fiyatına dahil KDV**: Malın etiketinde yazılı fiyatın içinde KDV'nin de bulunduğu, yani alıcının bu fiyatı ödemekle vergiyi de karşıladığı durumdur. Fiyatın dahil olup olmadığı etikette açıkça belirtilmelidir.
- **Satış fiyatından hariç KDV**: Etiketteki fiyatın dışında kalan ve üzerine eklenerek ödenmesi gereken KDV'dir. Bu durumda vergi tutarı ayrıca gösterilmelidir.
- **Fatura ve benzeri vesika**: Satış işleminin belgelendirildiği ve KDV'nin ayrıca gösterilebildiği belgelerdir. Maddenin ikinci fıkrası, bu belgelerde ayrı gösterim gerekmeyen işlemleri etiket yükümlülüğü dışında tutar.

### Verginin etikette gösterilme mecburiyeti: hangi şartlar aranır?

- Malın perakende satışının yapılmış olması veya satışa konu olacak olması gerekir.
- Mal üzerinde ya da etiketinde yer alan fiyatın KDV dahil olup olmadığının açıkça belirtilmesi gerekir.
- KDV fiyata dahil değilse, bu verginin miktarının etiket üzerinde ayrıca gösterilmesi gerekir.
- İşlemin fatura ve benzeri vesikalarda KDV'nin ayrıca gösterilmesine gerek görülmeyen türden olmaması gerekir; aksi halde birinci fıkra uygulanmaz.

### Verginin etikette gösterilme mecburiyeti: hangi sonuçları doğurur?

- Perakende satışta etiketin fiyatın KDV dahil olup olmadığını açıkça göstermemesi, madde uyarınca eksik bir bilgilendirme anlamına gelir ve idari yaptırıma konu olabilir.
- KDV fiyata dahil değilse etikette yalnız hariç bilgisi yetmez; vergi miktarının da ayrıca gösterilmesi gerekir.
- İkinci fıkra kapsamındaki işlemlerde etiket yükümlülüğü doğmaz.
- Maddenin uygulandığı perakende satışta alıcı, ödeyeceği toplam bedeli etiketten görebilmelidir.
- Madde, sözleşmede KDV'nin kimin ödeyeceğine dair tarafların anlaşmasını engellemez; bu konu ayrı bir değerlendirmedir.

### Fiyata dahil KDV ile fiyat dışı KDV arasındaki fark nedir?

- Etiket fiyatının KDV'yi içerdiği hal. Bu durumda etikette dahil olduğu belirtilir.
- Etiket fiyatına KDV'nin eklenerek ödeneceği hal. Bu durumda etikette hariç olduğu ve vergi miktarı ayrıca gösterilir.

Sonuç: İki halde de etiketin içeriği farklıdır; birinci durumda yalnız dahil bilgisi, ikinci durumda hem hariç bilgisi hem de vergi tutarı yazılır.

### Perakende satış ile toptan veya ticari satış arasındaki fark nedir?

- Son tüketiciye yapılan perakende satış. Etiket yükümlülüğü bu satışlarda doğar.
- Ticari alıcıya yapılan satış. Malın etiket taşıması ve fiyatın bu biçimde gösterilmesi bu hükmün asıl konusu değildir.

Sonuç: Etiket yükümlülüğü perakende satış mallarında uygulanır; diğer satışlarda KDV bilgisi fatura ve benzeri vesikada verilir.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkrada perakende mal etiketinde KDV bilgisi zorunludur.
- İkinci fıkrada fatura ve benzeri vesikalarda KDV'nin ayrıca gösterilmesine gerek görülmeyen işlemler kapsam dışında bırakılır.

Sonuç: İkinci fıkranın kapsamındaki işlemlerde etiket yükümlülüğü uygulanmaz.

### Verginin etikette gösterilme mecburiyeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde metnindeki yükümlülüğü yalnız fatura düzeni ile ilgili sanmak; birinci fıkranın perakende mal etiketine ilişkin olduğunu gözden kaçırmak.
- Etikette yalnızca fiyat yazılmasını yeterli görmek; KDV'nin dahil veya hariç olup olmadığının açıkça belirtilmesi gerektiğini unutmak.
- KDV hariç ise miktarın ayrıca gösterilmesi gerektiğini atlamak.
- İkinci fıkra kapsamındaki işlemleri birinci fıkra kapsamında saymak.
- Maddenin tüm satış sözleşmelerinde KDV'nin alıcıya yüklenmesini yasakladığını sanmak; madde sözleşme serbestisini doğrudan kısıtlamaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, sözleşmede bedelin belirlendiği ancak KDV'nin hariç olduğunun açıkça gösterilmediği hallerde, m.57 uyarınca KDV'nin fiyata dahil sayılacağını kabul etmektedir. (Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2022/242 E., 2023/1340 K., 05.07.2023)
- Sözleşmede tarafların KDV'nin alıcı tarafından ödeneceğini kararlaştırabileceği, m.57 ile bu konuda sözleşme serbestisinin tanındığı kabul edilmektedir. (13. Hukuk Dairesi, 2018/2187 E., 2018/7434 K., 28.06.2018)
- Mahkemeler, perakende satışta etiket üzerinde KDV'nin dahil olup olmadığının açıkça belirtilmesi gerektiğini tekrar eden kararlar vermektedir. (Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/39 E., 2024/718 K., 03.07.2024; İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/1348 E., 2023/275 K., 28.03.2023; 15. Hukuk Dairesi, 2015/944 E., 2015/4911 K., 09.10.2015)

### Nasıl ispat edilir?

- Etikette KDV'nin dahil olup olmadığının belirtilmesi yükümlülüğü, bu bilgiyi yerine getirmesi gereken satıcıya aittir; yükümlülüğün yerine getirildiğini gösterme yükü de satıcıdadır.
- Etiketin içeriği, fiziki etiket, fotoğraf veya satış ortamındaki görsel kayıtlarla ispatlanır.
- Sözleşmede bedelin KDV dahil ya da hariç olduğunun açıkça kararlaştırılmamış olması hâlinde, uyuşmazlık taraflar arasındaki yazılı sözleşme ve fatura metninden çözülür.
- Sözleşmede KDV'nin alıcıya yüklendiğini savunan taraf, bu anlaşmayı yazılı belge veya tanıkla ispat etmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Kanun m.29](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-29): Fatura ve benzeri vesikalarda KDV'nin gösterilmesine ilişkin esasları düzenler; m.57/2'deki istisna bu belgelerle bağlantılıdır.
- 6502 sayılı Kanun m.54: Tüketiciye satılan mallarda fiyat etiketi konulmasını zorunlu kılar; m.57'nin tüketici boyutuyla kesişir ve birlikte değerlendirilir.
- 6502 sayılı Kanun m.55: Malların güvenli kullanımına ilişkin bilgilerin etiket veya kılavuzda yer alması gerektiğini düzenler; m.57'nin fiyat etiketi yükümlülüğüyle paralel bir bilgilendirme yükümlülüğüdür.

## [KDV Kanunu m.58 — Verginin gider kaydedilemeyeceği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-58)

3065 sayılı Kanun m.58, hesaplanan katma değer vergisi ile indirilebilecek katma değer vergisinin gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak dikkate alınmayacağını düzenler. Hüküm, KDV'nin gelir ve kurumlar vergisi açısından gider kaleminden çıkarılmasını konu alır. Kanun, KDV'nin mükellefe yüklenen vergi olmadığını, tahsil edilen ve aktarılan bir vergi olduğunu gözeterek gider yazılmasını engeller. Madde, KDV'nin hangi işlemlerde doğduğunu, indirim koşullarını ve iade usulünü düzenlemez; bunlar KDV Kanunu'nun ilgili maddelerinde yer alır. Gelir ve kurumlar vergisinin matrah tespitinin genel kuralları da bu maddede değil, ilgili vergi kanunlarındadır.

### Verginin gider kaydedilemeyeceği: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Hesaplanan katma değer vergisi**: Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplayıp kestiği veya kesmesi gereken KDV tutarıdır. Madde bu tutarı gider yazılamaz kılar.
- **İndirilecek katma değer vergisi**: Mükellefin satın aldığı mal ve hizmetler üzerinden yüklendiği ve KDV Kanunu'na göre hesaplanan KDV'den indirebildiği tutardır. Yüklenilen ve indirim konusu yapılan KDV bu kapsamda değerlendirilir.
- **Gider olarak kabul edilmeme**: Gelir ve kurumlar vergisi matrahının belirlenirken, bu verginin hesaplanmasında indirim konusu olan KDV'nin gider kalemi olarak düşülemeyeceği anlamına gelir. Hüküm, KDV'nin gider yazılmasını yasaklar; KDV'nin ödenmesini ya da indirilmesini yasaklamaz.
- **Gelir ve kurumlar vergisi matrahı**: Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre tespit edilen, vergiye esas alınan kazanç tutarıdır. Madde, bu matrahın tespitinde KDV'nin gider olarak düşülmesini engeller.

### Verginin gider kaydedilemeyeceği: hangi şartlar aranır?

- Mükellefin bir vergi kanunu bakımından gelir veya kurumlar vergisi matrahı tespit ediyor olması gerekir.
- Hesaplanan KDV veya indirilebilecek KDV tutarının giderler arasında yer alması durumunda bu tutarın gider olarak düşülmesi engellenir.
- Madde, indirim konusu yapılan KDV'nin gider yazılmasını yasaklar; indirim hakkının kullanılıp kullanılmadığı bu sonucu değiştirmez.
- Gider yazımı yasağı, tutarın hesaplanmış olmasına veya indirilebilir olmasına bağlıdır; mükellefin tutarı fiilen indirip indirmediğinden bağımsız olarak uygulanır.

### Verginin gider kaydedilemeyeceği: hangi sonuçları doğurur?

- Hesaplanan KDV, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak düşülemez.
- İndirilebilecek KDV de aynı şekilde gider olarak düşülemez.
- Bu yasak, KDV'nin gelir ve kurumlar vergisi matrahı üzerindeki etkisini sınırlar; KDV'nin kendisi ayrı bir vergi olarak ödenmeye devam eder.
- Mükellef KDV'yi gider yazarak matrahını azaltamaz; bu yönde yapılan beyan vergi incelemesinde düzeltilerek matrah üzerinden vergi tarh edilmesine yol açar.
- Madde KDV'nin hesaplanmasına, indirimine veya iadesine ilişkin bir kural içermez; bu konularda KDV Kanunu uygulanır.
- Madde emredicidir; mükellef ve idare bu yasağa aykırı sözleşme ya da beyan düzenleyemez.

### Hesaplanan KDV ile indirilecek KDV arasındaki fark nedir?

- Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesapladığı ve tahsil ettiği KDV tutarıdır.
- Mükellefin yüklendiği ve KDV Kanunu'na göre indirim konusu yaptığı KDV tutarıdır.

Sonuç: Madde her iki kalemi de gelir ve kurumlar vergisi matrahında gider olarak dikkate almaz. Kalemlerin ayrı ayrı nasıl hesaplanacağı KDV Kanunu'na bağlıdır.

### Gelir vergisi matrahı ile kurumlar vergisi matrahı arasındaki fark nedir?

- Gelir vergisi, gerçek kişi mükelleflerin kazancı üzerinden hesaplanır.
- Kurumlar vergisi, kurumların kurumlar kazancı üzerinden hesaplanır.

Sonuç: Madde iki vergi matrahı bakımından da aynı şekilde işler; KDV'nin gider yazılması her iki vergide de engellenir.

### KDV'nin ödenmesi ile KDV'nin gider yazılması arasındaki fark nedir?

- KDV'nin ödenmesi, vergi kanunlarının öngördüğü beyan ve ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesidir.
- Gider yazılması, KDV'nin kazancın tespitinde indirim kalemi olarak kullanılmasıdır.

Sonuç: Madde yalnız gider yazılmasını engeller; KDV'nin ödenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

### Verginin gider kaydedilemeyeceği: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi KDV'nin hiç gider yazılamayacağı yönünde genişletmek; madde yalnız hesaplanan ve indirilebilecek KDV'yi kapsar, KDV'nin gider niteliğinde olmayan başka kalemleri değil.
- İndirim konusu yapılan KDV'nin gider yazılmasının yasak olmadığını düşünmek; madde açıkça indirilebilecek KDV'yi de kapsar.
- KDV'nin gider olarak düşülmemesinin KDV'nin ödenmediği anlamına geldiğini varsaymak; yasak yalnız matrah hesabını etkiler, ödeme yükümlülüğünü değiştirmez.
- Kurumlar vergisi ile gelir vergisi arasında m.58 bakımından fark olduğunu düşünmek; madde iki vergi matrahı için aynı hükmü taşır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, indirim konusu yapılan KDV'nin maliyet olarak kayda alınmasının madde gereği yasak olduğunu kabul etmektedir. (3. Daire, 2018/2723 E., 2021/2133 K., 21.04.2021)
- Mahkemeler, yüklenilen KDV'nin grup şirketine fatura edilerek maliyet konusu yapılması gerekirken indirim konusu yapılmasının hukuka uygun olmadığını ve m.58 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. (3. Daire, 2023/4939 E., 2024/6072 K., 20.11.2024; 3. Daire, 2023/4933 E., 2024/6068 K., 20.11.2024; 3. Daire, 2023/4927 E., 2024/6070 K., 20.11.2024; 3. Daire, 2023/4928 E., 2024/6066 K., 20.11.2024; 3. Daire, 2023/4929 E., 2024/6067 K., 20.11.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Gider yazımının yasaklandığını ileri süren idare, tarhiyatın dayanağı olan beyanın KDV kalemi içerdiğini ve bu kalemin gider olarak düşüldüğünü belgelerle ortaya koymakla yükümlüdür.
- Mükellef, gider olarak yazdığı kalemin KDV olmadığını veya m.58 kapsamında bulunmadığını ispatlamakla yükümlüdür; fatura ve defter kayıtları bu konuda temel delildir.
- Yüklenilen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığı KDV beyannameleri ve fatura kayıtlarıyla belirlenir; indirim hakkının varlığı belgelerle gösterilmelidir. (3. Daire, 2023/4939 E., 2024/6072 K., 20.11.2024)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Kanun m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-17): KDV'den istisna edilen işlemleri düzenler; istisna kapsamındaki işlemlerde hesaplanan KDV bulunmadığından m.58'in uygulama alanı daralır.

## [KDV Kanunu m.59 — Kanunların uygulama alanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-59)

Madde, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun yürürlükten kaldırdığı vergilerle ilgili olarak uygulanan Vergi Usul Kanunu ile diğer kanunlardaki usul ve genel hükümlerin, bu Kanuna aykırı olmadığı ölçüde Katma Değer Vergisi bakımından da geçerli sayılmasını düzenler. Maddenin etkisi, KDV'nin kendi kanununda ayrıca düzenlenmemiş usul ve genel hükümlere ilişkin boşlukların doldurulmasıdır. Madde, KDV mükelleflerine, vergi sorumlularına ve idareye uygulanır. Madde, KDV'nin matrah, oran, istisna ve indirim gibi esaslarını düzenlemez (ilgili hükümler 3065 sayılı Kanun'un ilgili maddelerindedir). Madde, geçmişe etkili olmama ve zaman bakımından uygulanacak kanun sorununu düzenlemez (bu konu Türk Medeni Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.1 ve 2 ile ilgilidir). Madde, vergi ceza hükümlerini ve vergi usulüne ilişkin özel hükümleri kendisi kurmaz.

### Kanunların uygulama alanı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yürürlükten kaldırılan vergi**: Katma Değer Vergisi Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kalkan eski vergi türlerini ifade eder. Bu vergiler, KDV'nin yerini aldığı önceki dolaylı vergilerdir.
- **Aykırılık ölçütü**: Vergi Usul Kanunu ve diğer kanunlardaki hükümlerin KDV bakımından uygulanabilmesi için 3065 sayılı Kanun'un hükümleriyle çelişmemesi gerekir. Çelişki varsa KDV Kanunu'nun özel hükmü uygulanır, aykırı olmayan genel hüküm boşluğu doldurur.
- **Geçerli sayılma**: Atıf yapılan hükümlerin KDV Kanunu'nda ayrıca yazılmış gibi uygulanması anlamına gelir. Bu atıf, KDV'ye özgü yeni bir kural koymaz, mevcut genel usul hükümlerini KDV'ye taşır.

### Kanunların uygulama alanı: hangi şartlar aranır?

- Uygulanacak hükmün Vergi Usul Kanunu veya başka bir kanunda yer alan bir hüküm olması gerekir.
- Hükmün, yürürlükten kaldırılan vergilerle ilgili olarak düzenlenmiş bulunması veya KDV'nin usulü ve genel esaslarına ilişkin boşluğu doldurabilecek nitelikte olması gerekir.
- Hükmün 3065 sayılı Kanun'un hükümlerine aykırı olmaması gerekir.
- Aykırılık bulunmadığında hüküm, KDV bakımından da geçerli sayılır; aykırılık varsa uygulanmaz.

### Kanunların uygulama alanı: hangi sonuçları doğurur?

- Vergi Usul Kanunu veya diğer kanunlardaki aykırı olmayan hükümler KDV bakımından da uygulanır.
- KDV Kanunu'nda açıkça düzenlenmiş bir konuda, bu maddeye dayanılarak genel hüküm uygulanamaz.
- Aykırı olan hüküm KDV bakımından geçerli sayılmaz.
- Madde, KDV'ye özgü yeni bir yükümlülük veya süre getirmez; sonuç, atıf yapılan genel hükümlerin içeriğinden doğar.

### KDV Kanunu'nun özel hükmü ile vergi Usul Kanunu'nun genel hükmü arasındaki fark nedir?

- 3065 sayılı Kanun'da açıkça düzenlenmiş bir konu, KDV'ye özgü kuralla çözülür.
- KDV Kanunu'nda düzenlenmemiş bir usul konusu, Vergi Usul Kanunu gibi genel hükümlerle doldurulur.

Sonuç: Önce KDV Kanunu'nun özel hükmü uygulanır; boşluk varsa genel usul hükmü devreye girer.

### Aykırı hüküm ile aykırı olmayan hüküm arasındaki fark nedir?

- 3065 sayılı Kanun'un bir hükmüyle çelişen atıf yapılan hüküm, KDV bakımından geçerli sayılmaz.
- KDV Kanunu ile çelişmeyen hüküm, KDV bakımından geçerli sayılır.

Sonuç: Çelişmeyen hüküm uygulanır, çelişen hüküm dışarıda kalır.

### Kanunların uygulama alanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde ile KDV Kanunu'nun açık hükmünü birlikte uygulayarak özel hükmü genel hükümle ortadan kaldırmak.
- Vergi Usul Kanunu'nun her hükmünü KDV'ye otomatik olarak uygulamak; aykırılık ölçütünü atlamak.
- Maddeyi yürürlükten kalkan vergilere ilişkin eski dönem işlemlerine doğrudan uygulamak; madde, KDV'nin kendi usulünü tamamlar, eski vergilerin geçmiş işlemlerini düzenlemez.

### Nasıl ispat edilir?

- Genel usul hükmünün KDV'ye uygulanmasını talep eden taraf, hükmün KDV Kanunu'nda düzenlenmemiş bir konuya ilişkin olduğunu ve 3065 sayılı Kanun ile çelişmediğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Karşı taraf, KDV Kanunu'nda ilgili konunun özel olarak düzenlendiğini ileri sürerek atıf yapılan hükmün uygulanmayacağını savunabilir; bu savunmayı 3065 sayılı Kanun'un ilgili hükmünü göstererek ispatlar.
- Uygulanacak hükmün metni ve yürürlük durumu resmi mevzuat kaynağından belgelenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 3065 sayılı Kanun: Maddenin uygulanabilmesi için atıf yapılan genel hükümlerin 3065 sayılı Kanun'un hükümleriyle çelişmemesi gerekir. KDV'ye özgü esaslar bu Kanun'da düzenlenmiştir.

## [KDV Kanunu m.61 — Kaldırılan hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-61)

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi, kanunun yürürlükten kaldırılan geçiş ve yürürlük hükmüdür. Madde, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu (banka ve sigorta muamele vergilerine ilişkin hükümler hariç), 2456 sayılı İşletme Vergisi Kanunu, 1318 sayılı Finansman Kanunu'nun Spor-Toto Vergisi hükümleri ile 6747 sayılı Kanun'un Şeker İstihlak Vergisi hükümlerini yürürlükten kaldırmıştır. Madde yalnızca bu dört vergi mevzuatının yürürlükten kaldırılmasını düzenler; bu vergilerin hangi tarihte ve hangi dönemler bakımından sona erdiğine ilişkin geçici hükümler bu maddede yer almaz. Maddenin bir hak veya yükümlülük kurduğu, bir süre öngördüğü ya da bir vergi oranı belirlediği söylenemez. Katma değer vergisinin mükellefleri, matrah ve oranları ile istisnaları bu maddenin konusu değildir (m.1, m.2, m.17 gibi maddelerde düzenlenmiştir). Yürürlük ve yürürlükten kaldırma tarihine ilişkin genel düzenleme ise kanunun son maddelerindedir.

### Kaldırılan hükümler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yürürlükten kaldırma**: Bir kanun hükmünün ya da kanunun geçerliliğine son verilmesi işlemidir. Yürürlükten kaldırılan hüküm, bundan sonra uygulanmaz, ancak kaldırılmadan önce doğmuş hukuki durumlar bakımından etkisi ayrıca değerlendirilir.
- **Gider vergisi**: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu kapsamında alınan, belirli harcamalar üzerinden tahsil edilen vergilerdir. Madde, bu kanunun banka ve sigorta muamelelerine ilişkin hükümleri hariç tutulmak suretiyle yürürlükten kaldırılmasını öngörür.
- **Özel tüketim niteliğindeki eski vergiler**: 2456 sayılı İşletme Vergisi, 1318 sayılı Kanun'un Spor-Toto Vergisi hükümleri ve 6747 sayılı Kanun'un Şeker İstihlak Vergisi hükümleri gibi, katma değer vergisinin yürürlüğe girmesiyle yerini alan vergilerdir. Bunlar maddede tek tek sayılarak yürürlükten kaldırılmıştır.

### Kaldırılan hükümler: hangi şartlar aranır?

- Maddenin uygulanabilmesi için, 6802, 2456, 1318 ve 6747 sayılı kanunlardaki ilgili vergi hükümlerinin yürürlükte bulunduğu bir dönem ile bu hükümlerin kaldırılması işleminin yapılmış olması gerekir.
- Yürürlükten kaldırma, maddede açıkça sayılan kanun ve bölümler bakımından yapılmış olmalıdır; sayılmayan hükümler bu madde ile kaldırılmış sayılmaz.
- 6802 sayılı Kanun'un banka ve sigorta muamelelerine ilişkin hükümleri bu kaldırmanın dışında tutulmuştur; bu hükümler yürürlükte kalmıştır.

### Kaldırılan hükümler: hangi sonuçları doğurur?

- Maddede sayılan vergilere ilişkin hükümler yürürlükten kalkmış olur ve bu tarihten sonra bu hükümlere dayanılarak yeni vergi tarhı yapılamaz.
- Banka ve sigorta muamelelerine ilişkin 6802 sayılı Kanun hükümleri yürürlükte kalmaya devam eder.
- Maddede sayılmayan kanun hükümleri bu madde ile yürürlükten kaldırılmamıştır ve geçerliliğini korur.

### 6802 sayılı Kanun'un banka ve sigorta hükümleri ile diğer hükümleri arasındaki fark nedir?

- Banka ve sigorta muamelelerine ilişkin hükümler, maddenin açık ifadesiyle kaldırma kapsamı dışında tutulmuştur.
- Bu istisna dışında kalan 6802 sayılı Kanun hükümleri ise yürürlükten kaldırılmıştır.

Sonuç: Banka ve sigorta muamelelerine ilişkin hükümler yürürlükte kalmaya devam eder; diğer hükümler bu madde ile yürürlükten kalkmıştır.

### 1318 sayılı Kanun'un Spor-Toto hükümleri ile diğer hükümleri arasındaki fark nedir?

- Yalnızca Spor-Toto Vergisi'ne ilişkin hükümler maddede yer almaktadır.
- 1318 sayılı Kanun'un bu vergiye ilişkin olmayan hükümleri maddenin kapsamında değildir.

Sonuç: Yürürlükten kaldırma yalnızca Spor-Toto Vergisi hükümleriyle sınırlıdır; diğer hükümler bu madde ile kaldırılmamıştır.

### 6747 sayılı Kanun'un Şeker İstihlak hükümleri ile diğer hükümleri arasındaki fark nedir?

- Yalnızca Şeker İstihlak Vergisi'ne ilişkin hükümler maddede kaldırılmıştır.
- 6747 sayılı Kanun'un bu vergi dışındaki hükümleri maddenin kapsamında değildir.

Sonuç: Kaldırma kapsamı yalnızca Şeker İstihlak Vergisi hükümleriyle sınırlıdır.

### Kaldırılan hükümler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddede sayılan kanunların tamamının kaldırıldığını sanmak; oysa yalnızca belirtilen vergilere ilişkin hükümler kaldırılmıştır.
- 6802 sayılı Kanun'un banka ve sigorta muamelelerine ilişkin hükümlerini de kaldırılmış saymak; bu hükümler istisna tutulmuştur.
- Maddenin, kaldırılan vergilerin hangi tarihten itibaren geçerliliğini yitirdiğini düzenlediğini varsaymak; bu bilgi madde metninde yoktur.

### Nasıl ispat edilir?

- Madde yürürlükten kaldırma niteliğinde olduğundan, bu hükme dayanan bir talepte ispat yükü, kaldırılan hükmün bugün uygulanamayacağını ileri süren taraftadır; bu taraf maddenin metni ile kaldırılan kanunun kapsamını gösterir.
- Kaldırılmış bir vergiye dayanılarak yapılan işlemin geçerliliği iddiasında bulunan taraf, işlemin kaldırılmadan önceki bir döneme ait olduğunu belgeyle göstermek zorundadır.
- Banka veya sigorta muamelesine ilişkin bir vergi uyuşmazlığında, maddenin istisna tuttuğu hükümlerin yürürlükte olduğunu ileri süren taraf, bu istisnanın kapsamına giren muameleyi ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-17): Katma değer vergisinde istisnaları düzenler; 61. madde ise bu kanunun konusu olmayan eski vergilerin kaldırılmasını düzenlediği için doğrudan bağlı değildir, yalnızca düzenleme alanı bakımından karşılaştırılabilir.

## [KDV Kanunu m.62 — Yürürlük](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-62)

Bu madde, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun yürürlük tarihini düzenler. Kanunun Bakanlar Kurulu'na ve Maliye ile Gümrük Bakanlığı'na yetki veren hükümlerinin yayımlandığı tarihte, diğer hükümlerinin ise 1/1/1985 tarihinde yürürlüğe gireceğini belirtir. Kanunun vergi yükümlülerine, vergi sorumlularına ve ilgili idarelere yönelik maddi hükümleri bakımından uygulanır. Maddenin konusu vergi oranları, istisnalar, mükellefiyet ve beyan yükümlülükleri değildir; bunlar kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmiştir. Kanunun geçici hükümleri ile yürürlükten kaldırma hükümleri bu maddenin kapsamında değildir.

### Yürürlük: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yürürlük**: Kanunun hükümlerinin bağlayıcı olmaya başladığı andır. Bu madde yürürlük tarihini kanunun her hükmü için ayrı belirler.
- **Yetki veren hükümler**: Bakanlar Kurulu ile Maliye ve Gümrük Bakanlığına düzenleme yapma yetkisi tanıyan kanun hükümleridir. Bu hükümler kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
- **Diğer hükümler**: Yetki veren hükümler dışında kalan, vergilemeye ilişkin maddi ve şekli hükümlerdir. Bunlar 1/1/1985 tarihinde yürürlüğe girer.

### Yürürlük: hangi şartlar aranır?

- Kanunun yayımlanmış olması gerekir; yürürlük tarihleri yayım tarihine ve 1/1/1985 tarihine bağlandığı için kanunun yayımlanması ilk şarttır.
- Hükmün yetki veren hüküm mü yoksa diğer bir hüküm mü olduğunun belirlenmesi gerekir; yürürlük tarihi bu ayrıma göre değişir.
- Yetki veren hükümler bakımından yürürlük, kanunun yayımlandığı güne bağlanmıştır.

### Yürürlük: hangi sonuçları doğurur?

- Yetki veren hükümler kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
- Diğer hükümler 1/1/1985 tarihinde yürürlüğe girer; bu tarihten önce bu hükümlere dayanılarak vergi tarhı yapılamaz.
- Bu maddenin hükmü, kanunun yürürlük tarihine ilişkin olup vergi oranı veya istisna konusunda bir değişiklik doğurmaz.

### Yetki veren hükümler ile diğer hükümler arasındaki fark nedir?

- Bakanlar Kurulu ile Maliye ve Gümrük Bakanlığına yetki veren hükümler, kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
- Bunun dışındaki hükümler 1/1/1985 tarihinde yürürlüğe girer.

Sonuç: Yetki hükümlerinin ikincil düzenlemeleri yayımdan itibaren çıkarılabilir, vergilemeye ilişkin asıl hükümler ise 1/1/1985'e kadar uygulanmaz.

### Yürürlük: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yürürlük maddesini bir vergi hükmü gibi okuyup, 1/1/1985 öncesine ilişkin olayda kanunun tümünü uygulamak; yürürlük tarihi bakımından yetki ve diğer hükümlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
- Yetki veren hüküm ile diğer hükmü karıştırarak yayım tarihini 1/1/1985 yerine kullanmak.
- Yürürlük maddesinden oran veya istisna sonucu çıkarmaya çalışmak; bu madde yalnız zaman bakımından uygulanacak tarihleri belirler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Uygulamada 17/4-g ve 17/4-r bentlerindeki istisnaların hangi tarihten uygulanacağı sorusunda, kanunun yürürlük tarihinin 1/1/1985 olduğu gözetilerek değerlendirme yapılmaktadır.
- Taşınmaz satışına ilişkin istisna tartışmalarında, icra satışlarında KDV oranının ilan ve şartnamede yanlış gösterilmesi halinde ihalenin feshine karar verilebileceği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yürürlük tarihinin uygulanacağı bir olayda, olayın tarihinin 1/1/1985 öncesi mi sonrası mı olduğunu gösteren belge (fatura, sözleşme, tebliğ tarihi) ile ilgili kişi ispat yükü altındadır.
- Kanunun yayımlandığı tarih Resmî Gazete kaydıyla kanıtlanır; bu bilgi ilgili tarafın ileri sürdüğü her yürürlük iddiasının başlangıç noktasıdır.
- Bir hükmün yetki veren hüküm mü diğer hüküm mü olduğu iddiası, ileri süren tarafça ispat edilmelidir; karşı taraf aksini gösterebilir.

## [KDV Kanunu m.63 — Yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-63)

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 63. maddesi, kanunun hükümlerinin uygulanmasını Bakanlar Kurulu'na bırakan yürütme yetkisi hükmüdür. Madde, kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik çıkarma yetkisini genel olarak Bakanlar Kurulu'na verir. Maddenin muhatabı Bakanlar Kurulu'dur; vergi mükellefleri, verginin sorumluları ve kanunun diğer uygulayıcıları bakımından doğrudan bir yükümlülük kurmaz. Madde vergi oranlarını, istisnaları, mükellefiyet koşullarını, beyan ve ödeme sürelerini, cezaları veya bu konulardaki ayrıntılı kuralları düzenlemez; bunlar kanunun ilgili maddelerinde yer alır. Ayrıca yürütme yetkisinin sınırları ve yönetmeliğin kanuna uygunluğu gibi konular bu maddenin kapsamında değildir.

### Yürütme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bakanlar Kurulu yürütme yetkisi**: Kanunun uygulanmasını sağlamak için gerekli düzenlemeleri yapma görevinin Bakanlar Kurulu'na verilmesidir. Bu yetki, kanunu yürütmeye yönelik ikincil nitelikte düzenleyici işlemlerle kullanılır. Yetki kanunun yerine geçecek yeni hükümler koymayı kapsamaz.
- **Yönetmelik**: Yürütme organının kanuna dayanarak çıkardığı, genel ve soyut nitelikteki düzenleyici işlemdir. Kanunun uygulanmasını ayrıntılandırabilir, ancak kanuna aykırı olamaz.

### Yürütme: hangi şartlar aranır?

- Kanunun uygulanmasına ilişkin bir düzenleme yapılırken Bakanlar Kurulu'nun bu yetkiye dayanması gerekir.
- Düzenleme 3065 sayılı Kanunun hükümlerine aykırı olmamalıdır.
- Düzenleme, kanunun koyduğu vergi, istisna ve yükümlülükleri değiştiren ya da yeni vergi koyan bir içerik taşımamalıdır.

### Yürütme: hangi sonuçları doğurur?

- Bakanlar Kurulu, bu maddeye dayanarak kanunun uygulanmasına ilişkin düzenleyici işlem yapabilir.
- Bakanlar Kurulu düzenlemesi kanuna aykırı olamaz; aykırılık halinde kanun hükmü üstün gelir.
- Madde tek başına bir vergi, istisna veya ceza doğurmaz; bunlar ancak kanunun ilgili maddelerine dayanılarak sonuç verir.

### Kanun hükmü ile bakanlar Kurulu düzenlemesi arasındaki fark nedir?

- Kanunun kendi maddeleri vergi oranı, istisna, mükellefiyet ve cezayı doğrudan belirler.
- Bakanlar Kurulu'nun düzenlemesi, bu maddeye dayanarak kanunun uygulanmasını ayrıntılandırır.

Sonuç: Kanun hükmü ile yönetmelik çeliştiğinde kanun hükmü uygulanır; yönetmelik kanuna aykırı olduğu ölçüde uygulanamaz.

### Yürütme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde 63'ü bir vergi, istisna veya ceza hükmü gibi okuyup doğrudan bir yükümlülük çıkarmak.
- Yürütme yetkisini kanunun öngördüğü sınırların ötesinde geniş yorumlayarak yeni bir vergi ya da yükümlülük yaratılabileceğini düşünmek.
- Bakanlar Kurulu düzenlemesini kanun hükmünün yerine geçecek bir kaynak saymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Maddenin uygulanması bakımından ayrıca bir ispat konusu doğmaz; ispat yükü, uyuşmazlığa konu olan kanun hükmünü ileri süren tarafa aittir.
- Bakanlar Kurulu düzenlemesinin kanuna dayandığı ve kanuna aykırı olmadığı iddiası, düzenlemeyi ileri süren idarece ortaya konulur.
- Düzenlemenin kanuna aykırılığı iddiasını ileri süren taraf, kanun hükmü ile düzenleme arasındaki çelişkiyi gösterir.

## Konuda geçen kararlar

- 3. Daire, 2023/4939 E., 2024/6072 K., 20.11.2024 (m.58)
- 3. Daire, 2023/4933 E., 2024/6068 K., 20.11.2024 (m.58)
- 3. Daire, 2023/4927 E., 2024/6070 K., 20.11.2024 (m.58)
- 3. Daire, 2023/4928 E., 2024/6066 K., 20.11.2024 (m.58)
- 3. Daire, 2023/4929 E., 2024/6067 K., 20.11.2024 (m.58)
- 4. Daire, 2022/5264 E., 2023/2127 K., 11.04.2023 (m.54)
- 4. Daire, 2022/2708 E., 2023/199 K., 17.01.2023 (m.54)
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/146 E., 2022/1499 K., 07.12.2022 (m.54)
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/165 E., 2022/1504 K., 07.12.2022 (m.54)
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/163 E., 2022/1502 K., 07.12.2022 (m.54)
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/148 E., 2022/1501 K., 07.12.2022 (m.54)
- 3. Daire, 2018/2723 E., 2021/2133 K., 21.04.2021 (m.58)
- 23. Hukuk Dairesi, 2016/4292 E., 2019/1702 K., 06.05.2019 (m.55)
- 13. Hukuk Dairesi, 2018/2187 E., 2018/7434 K., 28.06.2018 (m.57)
- 23. Hukuk Dairesi, 2016/5804 E., 2016/5050 K., 16.11.2016 (m.55)
- 15. Hukuk Dairesi, 2015/944 E., 2015/4911 K., 09.10.2015 (m.57)
- 23. Hukuk Dairesi, 2014/5601 E., 2015/467 K., 02.02.2015 (m.55)
- 23. Hukuk Dairesi, 2013/5472 E., 2013/8190 K., 19.12.2013 (m.55)
- 23. Hukuk Dairesi, 2013/1425 E., 2013/2034 K., 01.04.2013 (m.55)
- 23. Hukuk Dairesi, 2012/3962 E., 2012/6941 K., 26.11.2012 (m.55)
- 11. Daire, 1996/2238 E., 1996/3256 K., 01.10.1996 (m.53)
- 11. Daire, 1995/3983 E., 1996/765 K., 04.03.1996 (m.53)
- Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/39 E., 2024/718 K., 03.07.2024 (m.57)
- Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2022/242 E., 2023/1340 K., 05.07.2023 (m.57)
- İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/1348 E., 2023/275 K., 28.03.2023 (m.57)
- İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/1178 E., 2022/221 K., 08.03.2022 (m.57)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/usul-hukumleri-cesitli-hukumler-ve-kaldirilan-hukumler
