Anayasa Madde 36A. Hak arama hürriyeti
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
2709 sayılı Anayasa'nın 36. maddesi, herkesin yargı mercileri önünde hak arama hürriyetini ve bu hürriyetin güvencesi olan adil yargılanma hakkını düzenler: meşru vasıta ve yollardan yararlanma, davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkı ile mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davayı görmekten kaçınamaması. Kural, yargı mercileri önünde taraf olan herkese, gerçek ve tüzel kişiye uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.1
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
- 1.(1. fıkra)3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu fıkraya “savunma” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile adil yargılanma” ibaresi eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi(1)
- 03.10.2001bu fıkra 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Görev ve yetki
- Adil yargılanma hakkı
- Hak arama hürriyeti
- İddia ve savunma hakkı
- Meşru vasıta ve yollar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1.647 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2025/221 K.2025/387 T.2025-06-25Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
29. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının (Anayasa) “Hak arama hürriyeti” kenar başlıklı 36. maddesi uyarınca herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/9596 · K. 2026/981 · T. 09.02.2026Daire kararıBozma
Dava hakkı, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 36. maddesi gereğince herkese tanınmış anayasal temel bir haktır.
- Hukuk Genel Kurulu E.2025/255 K.2026/11 T.2026-01-21Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
28. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (Anayasa) 36/1. maddesinde, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Hak Arama HürriyetiAnayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 20:34
Bu maddeye özel soru
Hakkında yürütülen bir ceza soruşturması kapsamında yargılanan "Barlas", davası süresince iddia makamının sahip olduğu imkanlarla eşit koşullarda savunma yapmak istediğini ve suçluluğu kanıtlanana kadar toplum ve mahkeme nezdinde suçlu muamelesi görmemesi gerektiğini ileri sürmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Adil Yargılanma Hakkı) çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Herkes davasının, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.
- B) Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır.
- C) Mahkemede kullanılan dili anlamayan bir sanığa tercüman yardımı sağlanması, ancak sanığın avukat tutacak maddi gücünün bulunmadığını kanıtlaması halinde ücretsizdir.
- D) Sanık, kendi aleyhine olan tanıkları sorgulama veya sorgulatma ve savunma tanıklarının da aynı koşullarda dinlenmesini isteme hakkına sahiptir.
- E) Kararların aleni olarak verilmesi asıldır ancak küçüklerin çıkarları veya özel hayatın gizliliği gibi durumlarda duruşma salonu basına kapatılabilir.
Bu maddeyle ilgili 5 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl