HMK Madde 113Topluluk davası

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, dernek ve diğer tüzel kişilerin topluluk davası açabilmesinin genel koşullarını düzenler: davanın hangi tüzel kişiler tarafından, hangi menfaatleri korumak için ve hangi talep türleriyle (tespit, hukuka aykırılığın giderilmesi, gelecekteki hakların ihlalinin önlenmesi) açılabileceğini belirler. Hüküm, tüzel kişinin kendi adına, statüsü çerçevesinde ve üyelerinin, mensuplarının ya da temsil ettiği kesimin menfaatleri bakımından dava açtığı tüm hallerde uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Dernekler ve diğer tüzel kişiler, statüleri çerçevesinde, üyelerinin veya mensuplarının yahut temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak için, kendi adlarına, ilgililerin haklarının tespiti veya hukuka aykırı durumun giderilmesi yahut ilgililerin gelecekteki haklarının ihlal edilmesinin önüne geçilmesi için dava açabilir.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Maddede yer alan düzenlemeyle, esas itibarıyla Anglo–Sakson menşeli bir kurum olan ve Kıta Avrupası hukuk düzenlerinde de kabul görmeye başlamış bulunan, topluluk davası (grup, sınıf davası) kurumunun, kavramsal çerçevede de mevzuatımıza girmesi sağlanmıştır. Bu çerçevede dernekler ile diğer tüzel kişilerin statüleri çerçevesinde, üyelerinin veya mensuplarının yahut temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak için, kendi adlarına, ilgililerin haklarını tespiti veya hukuka aykırı durumun giderilmesi yahut ilgililerin gelecekteki haklarının ihlâl edilmesinin önüne geçilmesini temin amacıyla açılacak olan davanın, topluluk davası olacağına açıkça işaret edilmiştir. Topluluk davası yoluyla, toplumsal yararın korunması ile dar ve teknik anlamda hukukî yarar kavramında bir açılım yaratılması sağlanmaktadır. Mevzuatımız bağlamında, grup davasına örnek olarak, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 23 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan düzenlemeyle, aynı Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenleme gösterilebilir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

  • Topluluk davası
  • Gelecekteki hakların ihlalinin önlenmesi
  • Hukuka aykırı durumun giderilmesi
  • Kesimin menfaati
  • Statü çerçevesinde
  • Tespit talebi

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

111 karar arasından seçildi
  1. 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/6389 · K. 2025/8095 · T. 20.10.2025
    Daire kararıBozma
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 113. maddesinde düzenlenen topluluk davası ile temsil ettiği topluluğun menfaatlerini korumak amacıyla dava açan tüzel kişi, ilgililerin haklarının tespiti, hukuka aykırı durumun giderilmesi ya da ilgililerin gelecekteki haklarının ihlalinin önüne geçilmesine yönelik tespit ve men davası açma şeklinde hareket edebilir (..., "Sendikaların Dava Ehliyeti Bağlamında Topluluk Davası (Karar incelemesi)", Türkiye Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası Aylık Dergisi Hukuk 104, Nisan 2016, Sayı 420, s.2-5).
  2. Hukuk Genel Kurulu E.2018/678 K.2021/1110 T.2021-09-28
    Hukuk Genel KuruluBozma
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Topluluk Davası” başlıklı 113. maddesine göre de “Dernekler ve diğer tüzel kişiler, statüleri çerçevesinde, üyelerinin veya mensuplarının yahut temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak için, kendi adlarına, ilgililerin haklarının tespiti veya hukuka aykırı durumun giderilmesi yahut ilgililerin gelecekteki haklarının ihlal edilmesinin önüne geçilmesi için dava açabilir.”
  3. 14. Hukuk Dairesi · E. 2013/1000 · K. 2013/4361 · T. 22.03.2013
    Daire kararıBozma
    Mahkemece, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 113. maddesi uyarınca dernekler ve diğer tüzel kişiliklerin statüleri çevresinde üyelerininin veya mensuplarının yahut temsil ettikleri kesiminin haklarını korumak için dava açma hakkını edindikleri ve önceki gerekçelerle bozma ilamına direnilmesine karar verilmiştir.Hükmü davalı ... ve davalı şirket vekili temyiz etmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

I. İlgililerin haklarının tespiti II. İlgililerle ilgili hukuka aykırı durumun giderilmesi III. İlgililer hakkında hukuki durum değişikliği (inşai sonuç) talebi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, topluluk davası yukarıdakilerden hangi amaçla/amaçlarla açılamaz?

  1. A) I ve III
  2. B) II ve III
  3. C) I ve II
  4. D) I, II ve III
  5. E) Yalnız III

Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl