HMK Madde 9Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan davalılar hakkında genel yetkili mahkemeyi ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda ek bir özel yetki hâlini düzenler. Kişinin Türkiye'de yerleşim yeri olmadığı, buna karşılık Türkiye'de mutad meskeninin bulunduğu hallerde uygulanır. Maddenin genel yetki kuralı, yerleşim yeri olan davalılar için öngörülen kuraldan ayrıdır ve yalnız yerleşim yeri bulunmayanlara uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar hakkında genel yetkili mahkeme, davalının Türkiye’deki mutad meskeninin bulunduğu yer mahkemesidir. Ancak, diğer özel yetki hâlleri saklı kalmak üzere, malvarlığı haklarına ilişkin dava, uyuşmazlık konusu malvarlığı unsurunun bulunduğu yerde de açılabilir.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

1086 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi ve 16 ncı madde hükümleri birlikte değerlendirilmiştir. Türkiye’de, yerleşim yeri olmayanlar hakkında açılacak davalar için, mutad meskenlerinin bulunduğu yer mahkemesi, genel yetkili mahkeme olarak kabul edilmiştir. Ancak, diğer özel yetki kurallarına göre yetkili olabilen mahkeme varsa, onların yetkisi devam etmek kaydıyla, belirli bir malvarlığına ilişkin dava, o malvarlığı unsurunun bulunduğu yerde de açılabilecektir. Bu maddede, davalının Türkiye’de son oturduğu yer ve Türkiye’de herhangi bir malı veya teminatı bulunuyorsa, dava konusu olmayan o malın veya teminatın bulunduğu yerin de yetkili olması kabul edilmemiştir. Böylelikle, Türk mahkemelerinin vermiş oldukları kararların, yabancı ülkelerde tanınması veya tenfizi gerektiğinde, “aşkın yetki” gerekçesiyle tanıma veya tenfiz talebinin reddi engellenmek istenmiştir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

75 karar arasından seçildi
  1. 2. Hukuk Dairesi · E. 2024/2230 · K. 2024/2431 · T. 04.04.2024
    Daire kararıOnama
    2. İlk Derece Mahkemesinin yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi uyarınca Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayanlar hakkında genel yetkili mahkemenin davalının Türkiye'deki mutad meskeninin bulunduğu yer mahkemesi olduğu, dava dilekçesinde davalının adresi mernis adresi olarak gösterildiği ve mernis adresinin de "...
  2. 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/7434 · K. 2025/1539 · T. 10.02.2025
    Daire kararı
    4721 sayılı Kanun'un 576 ncı maddesine göre murisin yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğu, somut olayda ise tarafların murisi...nın yerleşim yerinin Almanya olduğu, murisin Türkiye'deki son mutad meskeninin ise Urla adresi olduğu, dava konusu taşınmazında Urla'da bulunduğu, bu itibarla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 9 uncu maddesine göre Urla Mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmakla davalı tarafın süresi içerisinde bildirdiği yetki itirazında haklı olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
  3. 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/2133 · K. 2023/3314 · T. 03.04.2023
    Daire kararı
    Müdürlüğünde bulunduğu, mernis, güncel yerleşim yeri adresinin bulunmadığı, ceza infaz kurumuna girmeden önceki son yerleşim yeri adresinin ise bilinmediği ve hükümlünün yabancı uyruklu olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi gereğince yetkisizlik kararı verilmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

İzmir'de ticari işletmesi bulunan satıcı (S), Ankara'da ikamet eden alıcı (A) ile Antalya'da katıldıkları bir fuar sırasında, özel tasarım endüstriyel mutfak ekipmanlarının satışı konusunda bir sözleşme akdetmiştir. Sözleşmeye göre ekipmanlar, alıcı (A)'nın Ankara'daki restoranına teslim edilecek, ancak satış bedelinin ifa yerine ilişkin özel bir hüküm konulmamıştır. (A)'nın edimini yerine getirmemesi, yani satış bedelini ödememesi üzerine (S), alacağı için bir alacak davası açmayı planlamaktadır. Bu durumda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kuralları çerçevesinde davacı (S)'nin sahip olduğu haklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Dava, genel yetki kuralı uyarınca yalnızca davalının yerleşim yeri olan Ankara'daki mahkemelerde açılabilir.
  2. B) Sözleşmenin ifa yeri ekipmanların teslim edildiği yer olan Ankara olduğundan, dava hem genel hem de özel yetki gereği yalnızca Ankara mahkemelerinde görülebilir.
  3. C) Davacı, seçimlik hakkını kullanarak davayı ya genel yetkili mahkeme olan Ankara'da ya da para borcunun ifa yeri olan kendi yerleşim yeri İzmir'de açabilir.
  4. D) Sözleşme Antalya'da imzalandığı için, bu durum özel bir yetki hali oluşturur ve davacı dilerse davayı Antalya mahkemelerinde de açabilir.
  5. E) Para borçlarında yetki kuralı kamu düzeninden sayıldığından, davacı sadece kendi yerleşim yeri olan İzmir mahkemelerinde dava açmak zorundadır.

Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl