--- title: "6320 sayılı Çavuş ve Uzman Çavuş Kanunu" number: "6320" status: "yürürlükte" official_gazette_date: "1954-03-10" last_amended: "2008-06-11" current_as_of: "2026-10-20" articles: 23 jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # 6320 sayılı Çavuş ve Uzman Çavuş Kanunu Bu metin, 20.10.2026 tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir. Madde sayfası: /mevzuat/{kanun}/madde-{n} · fıkra çapası #f{n} (ör. #f2) · bent çapası #f{n}-{harf} (ör. #f1-b; ç→cc, ğ→gg, ı→ii, ö→oo, ş→ss, ü→uu). ## İçindekiler - [Birinci Bölüm – Çavuş yetiştirileceklerin seçilmesi](#madde-1) - [İkinci Bölüm – Uzman çavuşluk esasları ve şartları](#madde-4) - [Üçüncü Bölüm – Uzman çavuşların aylık ücretleri, sair hakları, terfileri, bakım ve ikramiyeleri, astsubaylığa geçirilmeleri](#madde-8) - [Dördüncü Bölüm – Geçici ve son maddeler](#gecici-madde-1) ## Birinci Bölüm – Çavuş yetiştirileceklerin seçilmesi ##### [Madde 1 – Seçme ve yetiştirme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-1) (Değişik: 11/6/2008-5770/1 md.) Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı birlik ve kurumlarına katılan muvazzaf erlerden, temel eğitimlerinden sonra bölük, tabur veya eşidi komutanlıklarca çavuş olmaya elverişli bulundukları anlaşılanlar, alay veya eşidi komutan veya makamlarca da yeterlikleri onanmak şartı ile Milli Savunma Bakanlığı tarafından tespit edilecek esaslara göre çavuş yetiştirilirler. ##### [Madde 2 – Çavuş olamıyacaklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-2) 1 inci madde gereğince çavuş adaylığına ayrılmamış olan erler onbaşıdan yukarı çıkamazlar. ##### [Madde 3 – Kursta başarı gösteremiyenler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-3) Öğretim ve eğitimleri sonunda çavuş olamıyanlar birlik ve kurumlarına geri gönderilir. ## İkinci Bölüm – Uzman çavuşluk esasları ve şartları ##### [Madde 4 – Uzman çavuşluk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-4) Kıta ve teknisyen çavuşlarından aşağıdaki maddelerde tesbit edilen süre ve esaslar dairesinde ordu hizmetinde kalmaya istekli olup kabul edilenler muvazzaflık hizmetinin bitiminden itibaren "uzman çavuş" olurlar. Bunlardan birlik ve kurumların astsubay kadrolarında görevlendirilenler (Kıta uzman çavuşu), teknik hizmetlerde görevlendirilenler de (Teknik uzman çavuşu) olurlar. ##### [Madde 5 – Uzman çavuşluk şartları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-5) Kıta ve teknik uzman çavuşu olabilmek için en az ilkokul mezunu bulunmak ve muvazzaflık hizmetinden başka 1 ila 5 yıl hizmet taahhüdünde bulunmak şarttır. ##### [Madde 6 – Uzman çavuşluk sürelerinin uzatılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-6) Kıta ve teknik uzman çavuşluğunda taahhüt edilen süreler Milli Savunma Vekaletince tesbit edilecek esaslar dairesinde uzatılabilir. ##### [Madde 7 – Uzman çavuşların astlık, üstlük münasebetleri ve cezai muameleleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-7) Uzman çavuşlar, çavuş rütbesini taşıyan asker sayılırlar ve diğer askerlerle aralarında astlık ve üstlük münasebetleri caridir. Uzman çavuşların cezai muameleleri Askeri Ceza ve Askeri Muhakeme Usulü kanunlarına tabidir ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Uzman çavuşların aylık ücretleri, sair hakları, terfileri, bakım ve ikramiyeleri, ## Üçüncü Bölüm – Uzman çavuşların aylık ücretleri, sair hakları, terfileri, bakım ve ikramiyeleri, astsubaylığa geçirilmeleri ##### [Madde 8 – Uzman çavuşların aylık ücretleri ve bununla ilgili diğer hususlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-8) Uzman çavuşların aylık ücretleri aşağıda gösterilmiştir: Lira 1 inci senede 125 2 nci senede 150 3 üncü senede 175 4 üncü senede 200 5 inci ve mütaakıp senelerde de 225 Ortaokul öğretimini tamamladıktan sonra en az iki yıllık meslek öğretimini veren sanat okullarından mezun uzman çavuşların ücretleri (175) liradan başlar. ##### [Madde 9 – Tank, denizaltıcılık ve dalgıçlık tazminatı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-9) Tank sınıfı uzman çavuşlarına tank hizmetlerinde çalıştıkları müddetçe aylık ücretlerinden başka maaşlarının % 15, denizaltıcı ve dalgıçlara ise % 25 i nispetinde tazminat verilir.[^madde-9-1] **Dipnotlar** [^madde-9-1]: (1. fıkra) Bu maddenin denizaltıcı ve dalgıç tazminatına ait hükmü, 18/4/1963 tarih ve 223 sayılı Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Tazminat Kanununun 12 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. ##### [Madde 10 – Terfi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-10) Bir ücret kademesinde fiilen bir seneyi tamamlıyan uzman çavuşlar yetkili sicil amirlerinin verecekleri sicile göre terfi ederler. ##### [Madde 11 – Uzman çavuşların yiyim, giyim, bakım işleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-11) Uzman çavuşların yiyim, giyim, bakım, tayin, tahvil ve nakilleri halinde sevk işleri erat gibi Devlet tarafından sağlanır ##### [Madde 12 – Tedavi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-12) Uzman çavuşlardan hastalananların tedavileri askeri hastanelerde parasız yapılır. Sağlık durumları hava tebdilini icabettirenler hava tebdiline yollanır. Ancak tedavi ve hava tebdili süresinin toplamı iki ayı geçemez. Bu süre zarfında ücretlerini tam olarak alırlar. Tedavi ve hava tebdili süresi daha fazla devam edenlerin ordu ile ilişkileri kesilir. ##### [Madde 13 – İzin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-13) Her uzman çavuşun senede bir ay izin hakkı vardır. İzin esnasında ücretine ve sair hukukuna halel gelmez. Bu süreye, gidiş ve geliş müddeti dahil değildir. ##### [Madde 14 – Başarı gösteremiyenlerin terhisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-14) Sicillerine göre uzman çavuşlukta kalmaları caiz olmadığı anlaşılanların barışta taahhüt sürelerine bakılmaksızın vazifelerine son verilir. ##### [Madde 15 – İkramiye](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-15) Kendi kusurları olmaksızın müddetlerinin temdit edilmemesi sebebiyle terhis edilenlere her hizmet yılı için bir aylık ücretleri miktarında ikramiye verilir. Bu ikramiye hiç bir suretle beş aylık ücret toplamını geçemez. ##### [Madde 16 – Kıyafet](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-16) Uzman çavuşların kıyafetleri kıyafet kararnamesine göre düzenlenir ##### [Madde 17 – Astsubay sınıfına geçirilme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-17) Kıta uzman çavuşlarından orta veya muadili okullar mezunu olanlarla teknisyen uzman çavuşlardan, istekliler gerekli şartları haiz oldukları takdirde kurslara tabi tutularak muvaffak olmaları halinde astsubay sınıflarına ücretlerinin tekabül ettiği rütbe ile naklolunabilirler. Bunların uzman çavuşlukta geçen hizmetleri astsubaylık mecburi hizmetlerine ve nakil sırasında almakta oldukları ücret kademesinde geçen müddetleri de nakledildikleri astsubaylık rütbelerindeki terfi sürelerine eklenir. ## Dördüncü Bölüm – Geçici ve son maddeler ##### [Geçici Madde 1 – Geçici ve son maddeler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/gecici-madde-1) I-Bu kanunun neşri tarihinden evvel ve 5430 sayılı kanun hükümlerine göre uzman çavuş olanların almakta bulundukları maaş dereceleriyle kıdemleri mahfuzdur. Bunlardan dört yıl uzman çavuşluk yaptıktan sonra daha dört yıl hizmeti taahhüt eden ve kabul olunanlar bulundukları derecelerin bir üst derece maaşına yükselirler. Sekiz yıl fazla görevden sonra ayrılanlara hiç bir vergi kesilmeksizin 300 lira ikramiye verilir. Sair hususlarda bu kanuna tabidirler. II - Bu kanunun neşri tarihinden evvel ve 5430 sayılı kanuna göre uzman çavuş olanlardan birinci fıkra hükmüne tabi bulunmak istemiyenlerin talepleri üzerine hizmet müddetleri nazara alınarak bu kanun hükümlerine göre intibakları yapılır ve haklarında bu kanun hükümleri uygulanır. ##### [Geçici Madde 2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/gecici-madde-2) Bu kanuna göre alınacak olan uzman çavuşlar 1954 yılı temditli uzman çavuş kadrolarında bu namla istihdam olunurlar. ##### [Geçici Madde 3](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/gecici-madde-3) 5430 sayılı kanunla orduda istihdam edilen sanat enstitüsü mezunu uzman çavuşlar da bu kanunun 17 nci maddesi hükümleri gereğince astsubay sınıfına geçirilebilirler ##### [Madde 18 – Kaldırılan kanunlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-18) 1059 sayılı Piyade Küçük Zabit Kanunu ile 5430 sayılı Uzman Çavuş Yetiştirilmesi hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. ##### [Madde 19](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-19) Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'idir. ##### [Madde 20](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu/madde-20) Bu kanunun hükümlerini icraya Milli Müdaafa ve Maliye Vekilleri memurdur. --- Bu metin eğitim amaçlı yayımlanmıştır, hukuki danışmanlık değildir. Alıntılarken maddenin yürürlük tarihini ve güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6320-sayili-cavus-ve-uzman-cavus-kanunu