Bayi nedir?
Kısaca
Bir dağıtıcı ile tek elden satış sözleşmesi yaparak akaryakıt istasyonunu bu dağıtıcının markası ve tedarik zinciri içinde işleten ve bunun için Kurumdan lisans alan gerçek veya tüzel kişidir. Bayilik faaliyeti lisansa ve sözleşmeye bağlıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanuni tanım
- 5015 s. K. m.2/1Petrol Piyasası Kanunu
Bayi: Bayilik faaliyeti için gerekli donanıma sahip gerçek ve tüzel kişileri
Kanunda nerede geçiyor
3 maddePetrol Piyasası Kanunu
- Petrol Piyasası Kanunu m.8 · Bayiler
Bir dağıtıcı ile tek elden satış sözleşmesi yaparak akaryakıt istasyonunu bu dağıtıcının markası ve tedarik zinciri içinde işleten ve bunun için Kurumdan lisans alan gerçek veya tüzel kişidir. Bayilik faaliyeti lisansa ve sözleşmeye bağlıdır.
- Petrol Piyasası Kanunu m.9 · Faaliyetlerin kısıtlanması
Bayilik lisansına sahip, akaryakıt istasyonu işleten ve akaryakıtı son kullanıcıya satan kişidir. Akaryakıt ikmali bayilik lisansı ve yeterli donanım gerektirir.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.5 · Üretim ve dağıtım
Dağıtıcı ile sözleşme yaparak oluşturulan ve dağıtıcının ürününü pazarlayan işletmedir. Bayilik, dağıtıcının mülkiyetindeki istasyonlar dışında sözleşmeyle kurulur. Bayi, başka bir dağıtıcının ürününü dağıtamaz.
Karıştırılan kavramlar
Bayi lisansının düzenlenmesi ile bayinin tedarik yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Lisans koşullarının (teknik, güvenlik, kapasite, çevre) Kurum tarafından belirlenmesi.
Bayinin dağıtıcı ile yaptığı tek elden satış sözleşmesi çerçevesinde faaliyet göstermesi.
Lisans şartları idari düzenlemeyle, tedarik ilişkisi ise sözleşmeyle belirlenir; ikisi birlikte uygulanır.
Kendi istasyonu ile bayi istasyonu (otogaz) arasındaki fark nedir?
Dağıtıcının kendi işlettiği otogaz istasyonu.
Sözleşmeyle kurulmuş bayinin istasyonu.
Dağıtıcı kendi istasyonlarına sübvansiyon veya bayilerden farklı uygulama yapamaz.
Kendi işletilen istasyon ile bayi istasyonu arasındaki fark nedir?
Dağıtıcının mülkiyetindeki ya da kendi işlettiği istasyon, doğrudan dağıtıcının faaliyetidir.
Sözleşmeyle kurulan bayi istasyonu, bağımsız bir bayinin işlettiği istasyondur.
Kendi işlettiği istasyonlardan yapılan satış yüzde onbeş pazar payı sınırına tabidir; bayi istasyonları bu sınırın dışında kalır. Kendi istasyonlarına sübvansiyon yasağı ve bayi ile eşit uygulama kuralı yalnızca kendi istasyonları için de geçerlidir.
Kendi bayi ile başka dağıtıcının bayisi arasındaki fark nedir?
Dağıtıcı kendi sözleşmeli bayilerine dağıtım yapabilir.
Dağıtıcı, başka bir dağıtıcının bayisine dağıtım yapamaz.
Başka dağıtıcının bayisine yapılan dağıtım yasaktır. Bayi sözleşmesi bitince yeni dağıtıcıya geçiş için maddedeki geçiş düzeni uygulanır.
Denetim sistemi kurulmuş bayi ile kurulmamış bayi arasındaki fark nedir?
Denetim sistemi kurulmuş ve Kurum düzenlemesine uygun bulunmuş bayilere ikmal yapılabilir.
Denetim sistemi kurulmamış ya da uygun bulunmamış bayiler için ikmal yasaktır.
Uygun olmayan bayiye ikmal yapan dağıtıcı, bu maddedeki yaptırıma tabidir; denetim sistemi eksikliği ayrıca idari para cezası doğurur.
Tüplü LPG bayii ile bayilik sözleşmesi kapsamındaki diğer bayi arasındaki fark nedir?
Tüplü LPG bayii, yalnızca sözleşmeli olduğu dağıtıcının marka ve amblemini taşıyan tüpleri işyerinde bulunduran ve pazarlayan kişidir.
Bayilik, dağıtıcının gerçek ve tüzel kişilere LPG ikmali yetkisi verdiği sözleşmeli ilişkidir ve fizibilite ekini taşır.
Tüplü LPG bayiliğinde fizibilite raporu aranmaz ve lisans zorunluluğu da bulunmaz; kanun bu iki bakımdan tüplü LPG bayiini ayrı tutar.
Örnek kararlar
3 karar- 13. Daire, 2020/1003 E., 2024/4487 K., 06.11.2024İlgili madde: 5015 s. K. m.8
- İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2390 E., 2024/2629 K., 05.11.2024İlgili madde: 5015 s. K. m.9
- 13. Daire, 2018/1399 E., 2023/5249 K., 05.12.2023İlgili madde: 5015 s. K. m.9
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.