Sözlük
Hukuk Terimleri Sözlüğü
7.767 hukuk kavramı: kanundaki tanımı (1.706 terim kanunda tanımlı), hangi maddelerde geçtiği, karıştırılan kavramlar ve örnek kararlar. Her bağlantı güncel kanun metnine gider.
Çok aranan terimler
- KıstelyevmGöreve gelinmediği veya geç gelindiği için maaş veya gündelikten kesinti yapılması.
- AkabindeArkasından, hemen arkadan, ardından, hemen ardından Örnek: Kulağı iki kesik tırnak kıskacına aldıktan sonra başı şiddetle sağa sola sarsar, akabinde…
- İstinadenBir görüşe, gerekçeye dayanarak, güvenerek, dayanılarak, dayandırarak.
- İhtiva etmekIçermek; kapsamak; içine almak; içinde bulundurmak
- İlamatBir davanın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmi vesikalar.
- İstimvalDevletin,olağanüstü durumlarda ilgililerin rızası olmasa bile yasa gereğince ve değer pahası karşılığında kişilerin elindeki mallara el koyması
- Sınırlı EhliyetliAyırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı olmayan kişiler. Tam ehliyetli olduğu halde birtakım sebeplerden ehliyeti sınırlandırılmış kişiler.
- CeraîmSuçlar, kabahatler manasına gelen kelime, hukukta; özellikle kolluktan cumhuriyet savcılığına gönderilen suç ihbarı üzerine kayıtların aynı adla tutulduğu…
- TecditAli Divanıhaysiyet reis ve üyelerinin üç yılda bir yeniden seçilmesi işlemidir. Eski üyelerin yeniden seçilmesine izin verilir.
- SinkafAğır bir küfre tekabul eden kelime.
- MahrumYoksun; dilediğini, istediğini elde edemeyen
- Sübuta ermekGerçekleşmiş eylemin kuşkuya yer olmayacak bir biçimde kanıtlanması, ispat edilmesi.
- AkabindeArkasından, hemen arkadan, ardından, hemen ardından Örnek: Kulağı iki kesik tırnak kıskacına aldıktan sonra başı şiddetle sağa sola sarsar, akabinde…
- Ayırt etme gücü (temyiz kudreti)Haksız fiil sorumluluğunun doğabilmesi için temel şartlardan biri, fiili işleyen kişinin 'ayırt etme gücüne' (temyiz kudretine) sahip olmasıdır.
- Arâzi-i mevâtHiç kimsenin tasarrufu altında olmayan ve halka terk ve tahsis edilmemiş bulunan,yüksek sesli bir kimsenin sesi işitilmeyecek derecede köy ve kasabalar gibi…
- Çifte standartKişiye veya duruma göre farklı davranışlarda bulunma, tutarlı olmama
- ÇekKanunda sayılan unsurları taşıyan, bankaya ibraz edilip ödenmesi için düzenlenen kambiyo senedidir.
- Çarter SözleşmesiHava aracının bir ya da birden çok seferde veya belirli bir süre için taşıma amacıyla kullanılmasına ilişkin sözleşmedir.
- EsbabBir işe sebep olma
- EratEski mevzuatta askerlik hizmeti gören kişileri topluca anlatmak için kullanılan tabirdir. Kararlarda erat tabirinin er ve erbaşları kapsadığı kabul edilmiştir.
- Emprevizyon nazariyesibeklenmedik/umulmadık hal kuramı, antlaşmaların yapıldığı koşullarda köklü bir değişim olması durumunda uygulanmamasına imkân veren uluslararası hukuk…
- GensoruTürkiye Büyük Millet Meclisi’nde, milletvekillerince başbakana ya da bakanlardan birine bir sorunla ilgili olarak sorulan ve görüşmeler sonunda o konuda…
- GarantörGarantör, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- GardiyanCezaevlerinde düzeni, tutukluların kurallara uygun biçimde davranmalarını sağlamakla görevli kimse.
- I'lâmâtBir davanın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmi vesikalar; kararı bildiren belge
- IzrarZarar verme; zarara sokma.
- IskatYönetim kurulunun mütemerrit pay sahibini, temerrüde düşülen paylara ilişkin haklarından yoksun bırakıp bu payları satması veya iptal etmesi yetkisidir. Iskat…
- Jus cogens (emredici hukuk normu)Uluslararası hukukun emredici normu olup, bir andlaşma yapıldığı sırada mevcut bir jus cogens normu ile çatışıyorsa batıldır ve sonradan ortaya çıkan bir jus…
- Jeotermal kaynakYerkabuğunun derinliklerinde ısınarak yeryüzüne çıkan veya çıkarılabilen sıcak su ve buhar ile bunlarla birlikte bulunan gazlar ve mineral maddelerden oluşan…
- Jeotermal alanJeotermal alan: Yapılan bilimsel ve teknik çalışmalarla sınırları belirlenen ve üzerinde jeotermal kaynak veya jeotermal kaynakla birlikte doğal mineralli…
- KıstelyevmGöreve gelinmediği veya geç gelindiği için maaş veya gündelikten kesinti yapılması.
- KonvansiyonGenellikle bir gelenek biçimini alan, üzerinde anlaşmaya varılmış, şart koşulmuş veya genel kabul görmüş standartlar, normlar, sosyal normlar veya kriterler…
- KülfetSıkıntı; zorluk; yük; zahmet; eziyet
- Nizami1. Nizâma ve düzene ait, nizâmında olan, tertipli, muntazam. 2.
- Nesafet(nasfet)Soyut ve katı nitelikteki kuralların uygulamada doğurduğu haksız uygulamaları yumuşatarak adalet ve hakkaniyete uygun hale getirilmesi.
- Nisbî hakAncak belirli bir şahsa veya şahıslara karşı ileri sürülebilen daha geniş bir kitleye karşı kullanılma imkanı olmayan sıradan haklar.
- Objektif iyiniyetİnsanlar arasındaki münasebetleri kanun, örf ve adetten başka tanzim eden ve hukuk dışındaki mevcut olan ahlak, adap, haysiyet, şeref, doğruluk, insaniyet vs.…
- OnamaOnama, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Orta mallarıMera, çayır, yaylak ve kışlak gibi köy veya topluluk kullanımına ayrılmış, kamu mülkiyetindeki taşınmazlardır.
- Örtülü BoşlukSomut olaya uygulanacak hükmün, yasada yer almasına rağmen, yeterli biçimde arz olunmamasıdır.
- ÖzgülemekBir şey veya bir yeri birine,bir şeye ayırmak,vermek, hasretmek, tahsis etmek.
- Özelge (Mukteza)Bir konudaki görüşü ve yapılması gereken uygulamayı bildiren yazı. Mükelleflerin vergi durumları ve uygulanması bakımından tereddüde düştükleri hususlar…
- RüsumResimler; devlet dairelerinde ve diğer kamu kuruluşlarında görülen hizmet ve harcamaların karşılığı olarak alınan vergiler
- Rachatİdârenin imtiyaz sahibinin hiçbir kusuru olmasa dahi, hizmet ve kamu yararının gerektirmesi nedeniyle, sözleşmeyi tek yanlı feshettiğinde, imtiyaz sahibinin…
- RakabeDevri ve devir alınması olanaklı bulunan şeyin kendisi; örneğin tarla,köle gibi; mala(şeye) hakim olabilme kudreti; çıplak mülkiyet
- Sınırlı EhliyetliAyırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı olmayan kişiler. Tam ehliyetli olduğu halde birtakım sebeplerden ehliyeti sınırlandırılmış kişiler.
- SinkafAğır bir küfre tekabul eden kelime.
- Sübuta ermekGerçekleşmiş eylemin kuşkuya yer olmayacak bir biçimde kanıtlanması, ispat edilmesi.
- TecditAli Divanıhaysiyet reis ve üyelerinin üç yılda bir yeniden seçilmesi işlemidir. Eski üyelerin yeniden seçilmesine izin verilir.
- Tekabül etmekKarşılamak; karşılık olmak
- TevkifÜcretlerden işveren tarafından vergi kesilip ilgili vergi dairesine aktarılması işlemidir. (c) bendinde ek verginin bu yolla altı taksitte ödenmesi…
- Üst Soy- Alt Soy Kan HısımlığıEbeveyn- çocuk ilişkisine bağlı hısımlıktır. Anne, baba üst soy iken, çocuk ve torun alt soydur.
- Üçüncü şahısÜçüncü şahıs, 7 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Ücret Hesap Pusulasıİşverenin her ödemede işçiye verdiği, ücret hesabını gösteren belgedir. Pusulanın işveren tarafından imzalanmış olması veya işyerinin özel işaretini taşıması…
- Yenileme (Tecdit)Tarafların açık iradesiyle, mevcut bir borcun yerine yeni bir borç yaratarak eskisini sona erdirmesidir. Bununla birlikte eski borcun tüm ferileri de sona erer.
- Yansoy hısımlığıBiri diğerinden gelmeyip ortak bir kökten gelen kişiler arasındaki kan hısımlığıdır. Kardeşler, amca-yeğen gibi ilişkiler bu kapsamdadır.
- Yerindelik DenetimiYerindelik Denetimi, 7 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
Rakam ve işaretle başlayanlar
- 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS)Sahilleri bitişik veya karşı karşıya olan devletler arasında karasularının sınırlandırılması konusunu düzenleyen sözleşmedir.
- 2/A alanları2/A alanları: 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri
- 2/B alanları2/B alanları: 6831 sayılı Kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve…
- 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı KararnamesiMilletlerarası Andlaşmaların Onaylanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi olup, milletlerarası andlaşmaların akdedilmesi…
- Wet-leaseWet-lease: Kiraya verenin işletme ruhsatı kapsamında işletilen hava aracının kira anlaşmasını