Gabin (Aşırı Yararlanma)

Gabin (Aşırı Yararlanma), Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 28. maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme, bir tarafın, diğer tarafın zayıf durumundan (zor durumda kalma, tecrübesizlik veya düşüncesizlik) faydalanarak onu açıkça orantısız edimli bir sözleşme yapmaya zorlaması halinde, sözleşmenin mağdur tarafça iptal edilebilmesini sağlar. Gabin durumunda, sözleşmenin baştan itibaren kesin hükümsüz olması yerine, irade sakatlıklarında olduğu gibi mağdur tarafa sözleşmeyi iptal etme (bir yıllık hak düşürücü süre içinde) veya edimlerin denkleştirilmesini talep etme hakkı tanınmıştır.

Yargıtay Uygulaması: Yargıtay, gabin iddiasında edimler arasındaki oransızlığın açık olmasını ve diğer tarafın bu durumdan yararlanma kastının bulunmasını şart koşmaktadır. Objektif (edimler arası oransızlık) ve sübjektif (sömürü niyeti ve mağduriyet hali) unsurların birlikte gerçekleştiği durumlarda gabinin varlığı kabul edilmektedir.

Sınav İpucu: Gabinin unsurları (açık oransızlık, mağduriyet hali, sömürü amacı) ve özellikle irade sakatlıklarından farkı, sözleşmenin iptali için öngörülen hak düşürücü süre (sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 5 yıl ve öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl) sınavların önemli noktalarıdır. Gabin hükümlerinin ancak karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde uygulanabileceği unutulmamalıdır.