Yatırım kuruluşu nedir?
Kısaca
Yatırım kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumlarını ve bankaları
Kanuni tanım: 6362 s. K. m.3/1-v
Kanuni tanım
- 6362 s. K. m.3/1-vSermaye Piyasası Kanunu
Yatırım kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumlarını ve bankaları
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeSermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kanunu m.35 · Sermaye piyasası kurumları
Sermaye piyasası araçlarına ilişkin yatırım hizmetlerini ve faaliyetlerini meslek olarak yürüten kurumdur. Sayılan kurumların ilkidir ve kuruluş ile faaliyet esasları ayrı maddelerde düzenlenmiştir.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.39 · Faaliyet izni alma zorunluluğu
Yatırım hizmet ve faaliyetlerini yerine getirebilecek tek kuruluş türüdür. Yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ve borsalara ilişkin hükümler saklıdır.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.82 · Yatırımcıların tazmini
Sermaye piyasası faaliyetlerini yürüten ve bu faaliyetten doğan yükümlülükleri nedeniyle tazmin kararına konu olabilen kuruluştur. Tazmin rejimi bu kuruluşların sermaye piyasası faaliyetinden doğan yükümlülükleriyle sınırlıdır.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.83 · Yatırımcı Tazmin Merkezi
YTM'ye katılması zorunlu olan kuruluşlardır. Katılım, giriş aidatı, yıllık aidat ve ek aidat ödeme yükümlülüğü doğurur.
- Sermaye Piyasası Kanunu m.121 · Yasaklar
Sermaye piyasasında yatırım hizmetleri veren kurum ve kuruluşlardır. Görevden ayrılmayı izleyen iki yıl boyunca bu kuruluşlarda görev alınamaz.
- Sermaye Piyasası Kanunu geç. m.9 · Menkul kıymet alım satım işlemlerinin tescili
Sermaye piyasası faaliyetlerini sunmaya yetkili, kanunda bu sıfatla düzenlenmiş kurumlardır. Maddenin yükümlülüğü, borsa dışı alım satım işlemlerini bu kuruluşlar aracılığıyla yapanlar bakımından öngörür.
Karıştırılan kavramlar
Yatırım kuruluşu ile kolektif yatırım kuruluşu arasındaki fark nedir?
Yatırım kuruluşu, sermaye piyasası araçlarına ilişkin yatırım hizmetlerini ve faaliyetlerini yürütür.
Kolektif yatırım kuruluşu, yatırımcıların kaynaklarını ortak havuzda yönetir.
İki kurum türü farklı izin rejimine ve farklı faaliyet kurallarına tabidir; kurum türünün doğru belirlenmesi, uygulanacak maddeyi değiştirir.
Yatırım kuruluşu ile yan hizmet arasındaki fark nedir?
Yatırım hizmet ve faaliyetleri yalnızca yatırım kuruluşlarınca, Kurul izni alınarak yürütülür.
Yan hizmetler, yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerince ayrı bir yetki belgesi aranmadan sunulur.
Yan hizmet için ayrı izin alınması gerekmez; ancak hizmetin Kurulca belirlenen esaslara uygun olması zorunludur.
Yatırım kuruluşu ile yatırım kuruluşu olmayan kuruluşlar arasındaki fark nedir?
Yatırım hizmet ve faaliyetlerinde bulunan kuruluşlar YTM'ye katılmakla yükümlüdür.
Bu sıfatı taşımayan kuruluşlar ve gerçek kişiler YTM'ye katılım yükümlülüğü altında değildir.
Yalnızca yatırım kuruluşları giriş aidatı, yıllık aidat ve ek aidat ödemekle yükümlüdür; aidat esaslarında kuruluşların tür ve risk durumuna göre farklılaşma öngörülebilir.
Yatırım kuruluşu ile halka açık ortaklık ve sermaye piyasası kurumu arasındaki fark nedir?
Dördüncü fıkra görevden ayrılan Kurul Başkan ve üyelerinin yatırım kuruluşlarında görev almasını yasaklar.
Altıncı fıkra meslek personeli için son iki yılda incelenen ya da denetlenen halka açık ortaklıkları ve sermaye piyasası kurumlarını kapsar.
Yasağın kapsamı ve konusu farklıdır; hangi kuruluşun hangi fıkraya girdiği ayrıca belirlenmelidir.
Teminat konusu mal varlığı üzerinde tasarruf yetkisi bulunan ile bulunmayan yatırım kuruluşu arasındaki fark nedir?
Yatırım kuruluşunun tasarruf yetkisi varsa merkezî takas kuruluşu bu yetkinin varlığına göre hareket eder.
Yatırım kuruluşunun herhangi bir sebeple tasarruf yetkisi yoksa da merkezî takas kuruluşu iyi niyetle hareket ettiği sürece korunur.
Tasarruf yetkisinin eksikliği, merkezî takas kuruluşunun iyi niyetle ayni hak iktisabını engellemez.
Halka açık ortaklık ve kolektif yatırım kuruluşu ile bağlı ortaklık ve iştirak arasındaki fark nedir?
Halka açık ortaklık ve kolektif yatırım kuruluşları, işlemi doğrudan yapan kuruluşlardır.
Bağlı ortaklık ve iştirakler, bu kuruluşlarla bağlantılı olan şirketlerdir.
Yetki, her iki kuruluş grubu için de geçerlidir; ancak bağlı ortaklık ve iştirakler yalnız bu bağlantı nedeniyle kapsama girer.
Örnek kararlar
1 karar- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2023/1360 E., 2024/38 K., 18.01.2024İlgili madde: 6362 s. K. m.39
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Kolektif yatırım kuruluşları
- Donma
- Sermaye piyasası aracı
- Tazmin kararı
- Merkezî takas kuruluşu
- Sermaye piyasası kurumları
- YTM
- Meslek personeli
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.