Taşınmazlar

Madde, taşınmazların bölünmesine ilişkin özel kanun hükümlerinin saklı tutulduğunu belirtmekte ve Medeni Kanunun paylı mülkiyet hükümlerinin taşınmazlar bakımından bu özel düzenlemeler karşısındaki yerini kabul etmektedir. Madde, paylı mülkiyette paydaşların taşınmazın bölünmesini isteme hakkına ilişkin genel çerçeveyi bu saklılık ile birlikte kurar. Kime uygulandığı bakımından madde, taşınmaz üzerindeki paylı mülkiyet ilişkileri ve bölünme talebi olan paydaşlardır. Madde, bölünmeye ilişkin özel kanunların içeriğini, aynen bölünmenin koşullarını, özgülenme hallerini veya bu hallerde paylaşma yasağının kapsamını düzenlemez; bunlar ilgili özel kanunlarda ve Medeni Kanunun 698 ve 699. maddelerinde yer alır. Ayrıca taşınmazın tapu sicilinde bölünmesi ve birleştirilmesi usulü ile tapu siciline ilişkin hükümler de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Bölünme: hangi kavramlar bilinmeli?

Saklı tutulan özel kanun hükümleri

Taşınmazların bölünmesini özel olarak düzenleyen, Medeni Kanunun genel paylı mülkiyet hükümlerine göre öncelikle uygulanan mevzuattır. Bu mevzuat, ilgili kanunun ve yönetmeliğin kapsamına giren taşınmazlarda bölünme şartlarını ve usulünü belirler.

Taşınmazın bölünmesi

Paylı mülkiyete konu taşınmazın fiilen veya hukuken parçalara ayrılmasıdır. Bu madde bakımından bölünme, özel kanunlara göre yapılan bölünme ile sınırlı olarak anlaşılır ve genel paylaşma hükümlerinden ayrılır.

Bölünme: hangi şartlar aranır?

• Taşınmazın paylı mülkiyete konu olması gerekir.
• Bölünmeye ilişkin özel bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığı belirlenmelidir, çünkü özel hükümler saklıdır.
• Özel kanun hükmü varsa bölünme o hükme uygun yapılmalıdır.
• Özel kanunda bir düzenleme yoksa genel paylı mülkiyet hükümleri uygulanır.

Bölünme: hangi sonuçları doğurur?

• Taşınmazın bölünmesine ilişkin özel kanun hükümleri varsa bu hükümler Medeni Kanunun genel hükümlerine üstün tutulur.
• Özel bir düzenleme yoksa paylı mülkiyetin genel hükümleri, özellikle paylaşma ve bölünme ile ilgili hükümler uygulanır.
• Özel kanunlara aykırı şekilde yapılan bölünme işlemi, ilgili özel kanunun öngördüğü yaptırımlara tabi olur.

Bölünme: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Taşınmazın bölünmesinde özel kanun hükmünü dikkate almadan doğrudan Medeni Kanun hükümlerine göre karar vermek.
• Bölünme engelinin yalnız arsada aranması ve üzerindeki yapıların göz ardı edilmesi.
• Tarım veya imar mevzuatındaki yönetmelik sınırlarını aynen bölünme değerlendirmesinde yok saymak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğinin belirlenmesinde yalnız arsanın değil, üzerindeki bütünleyici parça niteliğindeki yapıların da dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir.
• Taşınmazın aynen taksiminin mümkün olup olmadığının belirlenmesinde tarım ve imar mevzuatına ilişkin yönetmeliklerin de göz önünde tutulması gerektiği kabul edilmektedir.
• Aynen paylaştırmayı önlemek amacıyla üçüncü kişiye yapılan pay bağışının muvazaalı olduğu ileri sürülebilir ve muvazaa kanıtlanırsa pay devri iptal edilebilir.

Nasıl ispat edilir?

• Bölünmeyi isteyen paydaş, taşınmazın özel kanun kapsamında bulunduğunu ve bölünme koşullarının oluştuğunu ispatlamakla yükümlüdür.
• Taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceği, ilgili yönetmelik ve imar planı gibi resmi belgelerle ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle ispat edilir.
• Aynen paylaştırmanın önlenmek için yapıldığını ileri süren paydaş, pay devrinin muvazaalı olduğunu her türlü delille ispat edebilir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 4721 m.698: Paylı mal sürekli bir amaca özgülenmişse paylaşmanın istenemeyeceğini düzenler; bu madde, saklılık çerçevesinde bölünme talebinin sınırını oluşturur.
• 4721 m.699: Paylaşmanın aynen veya satış yoluyla yapılmasını düzenler; taşınmazın bölünmesi sırasında uygulanan genel paylaşma usulünü belirler.

Madde, miras paylaşmasında taşınmazların hangi değer esas alınarak mirasçılara özgüleneceğini düzenler. Birinci fıkra paylaşmanın yapıldığı andaki gerçek değer ölçütünü koyar; ikinci fıkra tarımsal taşınmazlar ile diğer taşınmazlar için değerleme yöntemini (gelir değeri ve sürüm değeri) ayırır. Madde, taşınmazın tapu kaydına dayalı mülkiyet devrini, paylaşma sözleşmesinin şeklini ve paylaşmaya ilişkin dava usulünü düzenlemez. Mirasçılar arasında değer farkının giderilmesi, denkleştirme ve mirasçılar arası ödeme yükümlülükleri ise bu maddede yer almaz.

m.657: hangi kavramlar bilinmeli?

Gerçek değer

Taşınmazın paylaşmanın yapıldığı andaki değeridir; miras açıldığı andaki veya dava tarihindeki değerden ayrı olarak, paylaşma anına göre belirlenir.

Özgüleme

Paylaşma sonucunda belirli bir taşınmazın belirli bir mirasçıya tahsis edilmesi işlemidir. Madde, bu tahsisin hangi değer üzerinden yapılacağını gösterir.

Gelir değeri

Tarımsal taşınmazın, sağladığı ya da sağlayabileceği gelir esas alınarak belirlenen değer ölçüsüdür. Tarımsal taşınmazlarda sürüm değerinin yerine kullanılır.

Sürüm değeri

Taşınmazın piyasada satılması hâlinde elde edilecek bedel esas alınarak belirlenen değer ölçüsüdür. Tarımsal olmayan taşınmazlarda uygulanır.

m.657: hangi şartlar aranır?

• Paylaşmaya konu olan taşınmazın bir miras payı hesabında mirasçılara özgülenecek bir mal olması gerekir.
• Taşınmazın değerinin paylaşmanın yapıldığı andaki gerçek değer üzerinden belirlenmesi gerekir; miras açılış anındaki değer esas alınmaz.
• Taşınmazın tarımsal nitelikte olup olmadığının tespit edilmesi gerekir; tarımsal taşınmaz ise gelir değeri, diğer taşınmaz ise sürüm değeri ölçüt alınır.

m.657: hangi sonuçları doğurur?

• Taşınmaz, paylaşma anındaki gerçek değeri üzerinden mirasçılara özgülenir.
• Tarımsal taşınmazın özgülenmesinde gelir değeri, diğer taşınmazın özgülenmesinde sürüm değeri esas alınır.
• Madde, değerleme yöntemini belirlediği için taraflar sözleşmeyle bu ölçütten farklı bir değer belirleyemez; aksi hâlde paylaşma hükmü özel ölçütle değil bu madde ile değerlendirilir.

m.657: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Taşınmazı miras açılış anındaki değerle özgülemek; madde paylaşma anındaki gerçek değeri esas alır.
• Tarımsal taşınmazı sürüm değeri ile değerlemek; tarımsal taşınmazlarda gelir değeri uygulanır.
• Tarımsal olmayan taşınmazı gelir değeri ile değerlemek; bu hâlde sürüm değeri esas alınır.
• Değerlemeyi yalnızca tapu beyanına veya emlak vergisi değerine dayandırmak; madde gerçek değeri esas alır.

Nasıl ispat edilir?

• Taşınmazın paylaşma anındaki gerçek değerini ileri süren taraf bu değeri ispatlar; değerin tespitinde bilirkişi incelemesi başvurulan başlıca yoldur.
• Taşınmazın tarımsal nitelikte olup olmadığını ileri süren taraf bunu tapu kaydı, imar durumu ve arazi kullanım belgeleriyle ispatlar.
• Karşı taraf, bildirilen değerin gerçeği yansıtmadığını ileri sürerse bu iddiasını bağımsız bir değerleme raporu ile ispatlamak zorundadır.

Madde, mirasçılar arasında özgülenme değeri üzerinde uyuşmazlık çıkması hâlinde bu değerin nasıl belirleneceğini düzenler. Değerin sulh hâkimi tarafından belirlenmesi kuralını koyar. Madde, tarımsal işletmelerin paylaştırma dışında bırakılmasının koşullarını düzenleyen başlık altında yer almakla birlikte, paylaştırma dışında bırakmanın koşullarını, özgülenmenin kendisini ya da özgülenmeye konu malın hangi nitelikte olması gerektiğini düzenlemez. Bu maddenin kapsamı özgülenme değeri uyuşmazlığıyla sınırlıdır; tarımsal işletmenin paylaştırma dışında bırakılma koşulları ve özgülenme ile ilgili diğer ayrıntılar madde metninde yer almaz.

m.658: hangi kavramlar bilinmeli?

Özgülenme değeri

Mirasçılardan birine, paylaştırma sırasında tarımsal işletmenin ya da işletmeye ait malın belli bir mirasçıya özgülenmesi hâlinde esas alınacak değerdir. Madde metni değerin nasıl hesaplanacağını ayrıca göstermez.

Sulh hâkimi

Mirasçılar özgülenme değeri üzerinde anlaşamadığında değeri belirleyecek merci olarak madde tarafından görevlendirilen hâkimdir.

m.658: hangi şartlar aranır?

• Mirasçılar arasında özgülenme değeri konusunda uyuşmazlık bulunmalıdır.
• Uyuşmazlık, mirasçıların aralarında anlaşarak değeri belirleyememesi biçiminde ortaya çıkmalıdır.
• Değerin sulh hâkimi tarafından belirlenmesi için bu uyuşmazlığın varlığı yeterlidir.

m.658: hangi sonuçları doğurur?

• Mirasçılar özgülenme değeri üzerinde uyuşursa değer sulh hâkimi tarafından belirlenmez; anlaşmaya göre belirlenir.
• Mirasçılar uyuşamazlarsa değer sulh hâkimi tarafından belirlenir.

m.658: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Uyuşmazlık yokken sulh hâkiminden değer tespiti istemek, maddenin koşulunu gerçekleşmemiş saymak anlamına gelir; bu durumda karar verilmesi için uyuşmazlığın varlığı aranmalıdır.

Nasıl ispat edilir?

• Özgülenme değeri üzerinde uyuşmazlığın varlığını ileri süren mirasçı, mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığını ispatlamalıdır.
• Değer konusunda anlaşma varsa bu anlaşmanın ispatı, anlaşmayı ileri süren tarafa aittir.

Madde 659, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun taşınır mallara ilişkin bölümünde yer alan ve "taşınırların özgülenmesi" başlığını taşıyan hükümdür. Ancak madde metni 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle mülga edildiğinden bugün yürürlükte bir hüküm içermemektedir. Maddenin metninde herhangi bir hak, yükümlülük, süre veya yaptırım bulunmamaktadır. Madde, taşınırların özgülenmesine ilişkin eski bir düzenlemenin yerini tuttuğu bir kayıt niteliğindedir; özgülenmeye ilişkin bugünkü hükümler madde metninde yer almamaktadır.

m.659: hangi sonuçları doğurur?

• Madde 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile mülga edilmiş olup yürürlükte hüküm doğurmamaktadır.
• Mülga madde nedeniyle taşınırların özgülenmesine ilişkin bir hak ya da yükümlülük bu madde üzerinden doğmaz.

m.659: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga maddeyi yürürlükte bir hüküm gibi uygulamak ve bu madde üzerinden hak hesaplamak.

Nasıl ispat edilir?

• Maddenin mülga olduğunu ileri süren taraf, 30/4/2014 tarihli 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesini ve kanun metninin güncel hâlini delil olarak sunar.
• Mülga madde üzerinden bir hak talep eden taraf, bu hakkın madde yürürlükte iken doğduğunu ve sonrasında kazanılmış haklar bakımından korunduğunu yazılı belgelerle ispatlamak zorundadır.

TMK m.660, 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış bir maddedir ve yalnızca "Mülga" ibaresini ve eski başlığa ait "c. Özgülenmenin hangi mirasçıya yapılacağı" kısmını taşımaktadır. Madde metninde bugün uygulanabilir bir hüküm bulunmadığından, eski içeriğe ilişkin bir düzenleme ortaya konamaz. Güncel hukukta bu konu, mirasçılar arasında özgülenmeye ilişkin ayrıntılar bakımından başka maddelerde aranmalıdır. Madde, mülga olduğu için bugünkü bir özgülenme, aile mallarının mirasçılara dağıtımı veya aile vakfı hakkında hüküm koymaz.

m.660: hangi sonuçları doğurur?

• Madde mülga olduğundan bugün uygulanabilir bir hukuki sonuç doğurmaz.
• Madde metninde süre, tutar veya oran bulunmadığından bu konularda hesap yapılmasını gerektiren bir hüküm yoktur.

m.660: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga m.660'ı yürürlükteki bir hüküm gibi uygulamak; madde metni yalnızca mülga ibaresini taşıdığı için bu yanlıştır.

Nasıl ispat edilir?

• Maddenin mülga olduğunu gösteren belge, 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesi ve Resmî Gazete kaydıdır; bu tespit için ayrı bir delil gerekmez.
• Mülga bir hükme dayanan bir talep, yürürlükteki bir hükümle desteklenmediği sürece ispatlanamaz; talep eden taraf dayandığı hükmün yürürlükte olduğunu göstermek zorundadır.

Madde 661, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun mülga bir maddesidir; mevcut metninde yalnızca "Mülga: 30/4/2014-6537/9 md." kaydı bulunmakta, fıkra ya da bent içeriği yer almamaktadır. Madde, metninde yer alan bir "d" bendi başlığı dışında, ölüme bağlı tasarrufa ilişkin hangi hükmü düzenlediğini göstermemektedir. Madde, yürürlükteki bir hükmü değil, kaldırılmış bir hükmü temsil ettiğinden uygulama alanı bulunmamaktadır.

m.661: hangi sonuçları doğurur?

• Madde 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 30/4/2014 tarihinde mülga edilmiştir; bugün için bu maddeye dayanılarak yeni bir hak ya da yükümlülük doğmaz.
• Madde metninde ölüme bağlı tasarrufa ilişkin bir hüküm bulunmadığından, bu madde kapsamında bir sonuç belirlenemez.

m.661: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga 661. maddeyi yürürlükteki bir hüküm gibi uygulamak.

Nasıl ispat edilir?

• Maddenin mülga olduğunu ve yürürlük tarihini ispatlamak için 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile Resmî Gazete kaydı esas alınır.
• Mülga bir maddeye dayanan bir talep ileri sürülürse, talebi ileri süren taraf bu maddenin yürürlükte olduğunu ve olayın mülga tarihten önceki döneme ait bulunduğunu ispatlamak zorundadır.

Madde 662, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun mirasbırakanın altsoyundan bir kişiyi mirastan çıkarmasına ilişkin eski hükmünün numarasıdır ve metni 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle mülga edilmiştir. Madde metninde yalnızca "Mülga" ibaresi bulunmakta, yani yürürlükte bir hüküm yoktur. Bu nedenle madde bugün için kişiler, koşullar, sonuçlar veya süreler bakımından uygulanmaz. Maddenin düzenlediği konu (ergin olmayan mirasçılar) madde metninde ayrıca yazılı değildir. Eski "ergin olmayan mirasçılar" başlığına karşılık gelen bir hüküm de metinde yer almadığından, bu başlık altında uygulanabilir bir kural aranmamalıdır.

m.662: hangi sonuçları doğurur?

• Madde mülga olduğundan, bugün bu madde uyarınca ergin olmayan mirasçılar bakımından yeni bir hukuki sonuç doğmaz.
• Ergin olmayan mirasçıların korunmasına ilişkin olaylar, mülga hükmün değil yürürlükteki genel miras ve aile hukuku kurallarının (ve yürürlükteki ilgili maddelerin) konusudur.

m.662: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga 662. maddeyi yürürlükte bir hüküm gibi uygulamak ve ona dayanarak mirastan çıkarma sonucu çıkarmak.
• Madde mülga olmasına rağmen eski fıkra veya süre bilgilerini metinmiş gibi yazmak.

Nasıl ispat edilir?

• Madde mülga olduğundan bu hüküm dayanak gösterilerek bir hak ileri sürülemez; ileri sürülen talebin dayanağı yürürlükteki bir maddeye dayandırılmalıdır, ispat yükü bu dayanağı gösteren tarafa aittir.
• Mirasçılık sıfatı ve ergin olmama hâli nüfus kaydı ile ispatlanır; mülga bir hükme dayanılarak yapılan bir mirastan çıkarma talebinin hukuki dayanağı yoktur.

Madde 663, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun tapu sicilini düzenleyen üçüncü bölümünde yer alan ve aile malları ortaklığına ilişkin istem hakkını göstermek üzere ayrılmış bir maddedir. Madde metni yalnızca "Mülga: 30/4/2014-6537/9 md." notunu ve "2. Aile malları ortaklığı, a. İstem hakkı" başlığını taşımaktadır; metinde hüküm bulunmamaktadır. Madde, 2014 değişikliğiyle yürürlükten kaldırıldığı için bugün uygulanabilir bir hak veya yükümlülük kurmamaktadır. Kapsam bakımından yalnızca bu maddenin yerine bakılacak bir düzenleme olmadığı, aile malları ortaklığının o tarihten önceki hukuki rejimine ilişkin bir başlık olduğu söylenebilir. Maddenin tapu sicilinin genel işleyişine, şerh ve kayıt türlerine, aile malları ortaklığının esasına ve uygulanmasına ilişkin hükümleri bu maddede yer almamaktadır; bunlar 4721 sayılı Kanun'un ilgili diğer maddelerinde düzenlenmiştir.

m.663: hangi sonuçları doğurur?

• Madde 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; metinde hüküm bulunmadığından madde bugün herhangi bir hak doğurmamakta, yükümlülük kurmamaktadır.
• Maddenin mülga olması, aile malları ortaklığı istem hakkına ilişkin eski dönemde doğmuş hukuki durumların değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz; bu tür durumlar değişiklikten önceki hukuka göre incelenmelidir.

m.663: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga maddeyi bugün de yürürlükte olan bir hüküm gibi okumak ve ona dayanarak hak talep etmek.
• Maddenin başlığındaki aile malları ortaklığı istem hakkını, madde metninde varmış gibi kabul edip buna dair bir süre veya koşul aramak; metinde bu konuda hüküm yoktur.
• Değişiklikten önce yazılmış kitap veya kararlardaki eski metin yorumlarını güncel bir kural olarak uygulamak.

Nasıl ispat edilir?

• Madde mülga olduğundan, bugün bu madde üzerinden bir hak iddia eden tarafın, dayandığı olayın değişiklik tarihinden önce gerçekleşmiş olduğunu ve eski hukuka tabi olduğunu ispatlaması gerekir.
• Eski hukuka dayanan iddialarda, tapu siciline yapılan kayıt ve şerhler ilgili tapu kayıtları ile belgelendirilir; bu kayıtların varlığını ve tarihini iddia eden taraf ispat yükü altındadır.
• Karşı taraf, istem hakkının değişiklikten önce doğmadığını ya da hakkın kullanım süresinin dolduğunu savunursa, bu savunmayı kendisi ispatlamakla yükümlüdür.

Bu madde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 664. maddesidir ve metni 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 30/4/2014 tarihinde mülga edilmiştir; madde yalnızca "b. Ortaklığın sona erdirilmesi" başlığını taşıyan mülga bir hükümdür. Madde metninde yürürlükte bir düzenleme bulunmadığından, uygulama bakımından bugün bağlayıcı bir kural kurmamaktadır. Düzenlediği konu, mülga m.664 kapsamındaki ortaklığın sona erdirilmesidir. Maddenin hangi kişiler bakımından uygulandığı metinden anlaşılamamaktadır. Ortaklığın sona erdirilmesine ilişkin güncel hükümler ve bu konudaki yürürlükteki düzenlemeler bu maddede yer almamaktadır.

m.664: hangi sonuçları doğurur?

• Madde 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle mülga edildiğinden, bugün bu madde uyarınca doğan bir hak veya yükümlülük bulunmamaktadır.
• Mülga hüküm metninde yer alan başlık dışında bir içerik taşımadığından, ortaklığın sona erdirilmesine ilişkin bir koşul, sonuç veya yaptırım bu maddeden çıkarılamaz.

m.664: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga m.664'ü yürürlükte bir kural gibi uygulamak ve ortaklığın sona erdirilmesi talebini bu madde üzerinden kurmak.
• Madde metninde yer almayan bir fıkra, süre veya usul kuralını bu maddeye atfetmek.
• Mülga edilme tarihini (30/4/2014) dikkate almadan, bu tarihten önce açılmış veya doğmuş olaylarda da maddenin yürürlükte olduğunu varsaymak; geçiş hükümlerinin ayrıca incelenmesi gerekir.

Nasıl ispat edilir?

• Maddenin mülga olduğu iddiası, Resmî Gazete'de yayımlanan 6537 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanılarak ileri sürülür ve bu kanun metni ile ispatlanır.
• Ortaklığın sona erdirilmesi talebinde bulunan taraf, dayandığı hükmün yürürlükte olduğunu ispat etmelidir; mülga bir maddeye dayanılması hâlinde talep hukuki dayanaktan yoksun kalır.
• Mülga hükmün yerine geçen güncel düzenlemeye dayanılacaksa, bu düzenlemenin kapsamı ve yürürlük tarihi ayrıca belgelendirilmelidir.