Anayasa Madde 1527. Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa'nın 152. maddesi, bir davaya bakan mahkemenin uygulanacak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü Anayasa'ya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulması hâlinde davayı nasıl bekleteceğini, Anayasa Mahkemesine ne zaman ve hangi koşulla başvurulacağını, Anayasa Mahkemesinin beş aylık karar süresini, bu süre aşılınca ve kararın esas hükme yetişmesi hâlinde ne olacağını ve ret kararından sonra on yıllık tekrar başvuru yasağını düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.1
Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.
Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.
- 1.(1. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “kanun hükmünde kararnamenin” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin” şeklinde değiştirilmiştir.
Değişiklik geçmişi(1)
- 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
- Somut norm denetimi
- Aykırılık iddiasının ciddiliği
- Beş aylık karar süresi
- On yıllık tekrar başvuru yasağı
- Ön mesele
- Uygulanacak hüküm
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
48 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2023/237 K.2023/477 T.2023-05-17Hukuk Genel KuruluOnama
18. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 152/1 ve 3 üncü maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararının itiraz yoluna başvuran mahkeme açısından bağlayıcı olduğu ve geriye yürüyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
- 10. Daire · E. 2025/416 · K. 2025/1443 · T. 06.03.2025Daire kararıBozma
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 152. maddesinin birinci fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakacağı düzenlenmiştir.
- Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2023/1026 · K. 2024/378 · T. 18.04.2024İlk dereceKabul
Mahkememiz 03/11/2022 tarihli celsesinde davacı vekili tarafından Kooperatifler Kanununa eklenen geçici 11. maddenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması bakımından dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesi talep edilmiş, bu hususta taraflara beyan ve karşı iddiada bulunmak üzere kesin süre verilmiş, sürenin tamamlanmasının akabinde ara karar gereği somut norm denetimi için 2709 sayılı 1982 Anayasası'nın 152. Maddesi gereğince Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulmuştur.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Bir Asliye Hukuk Mahkemesi, bakmakta olduğu bir kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, uyuşmazlığa uygulanacak olan Kamulaştırma Kanunu'nun ilgili hükmünün Anayasa'nın mülkiyet hakkını düzenleyen maddesine aykırı olduğu kanaatine varmış ve somut norm denetimi yoluyla hükmün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı ilk incelemede, başvuru kararında Anayasa’ya aykırılık iddialarının gerekçelendirilmesi bakımından eksiklikler bulunduğunu tespit etmiş ve başvuruyu işin esasına girmeksizin usul yönünden reddetmiştir. Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı sonrasında ortaya çıkacak hukuki durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe, aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı aynı veya başka bir mahkeme tarafından ileri sürülemez.
- B) Başvuruyu yapan mahkemenin, dosyayı bekletmeksizin mevcut kanun hükmünü derhal uygulayarak davayı esastan karara bağlama yükümlülüğü doğmuştur.
- C) Söz konusu kanun hükmünün, Anayasa Mahkemesi tarafından usulden de olsa incelenmiş olması nedeniyle Anayasa’ya uygunluk karinesinin güçlenmiş sayılması ve artık aynı konuda başvuru yapılamaması gerekir.
- D) Başvuran mahkeme, Anayasa Mahkemesi tarafından belirtilen usuli eksiklikleri giderdikten sonra aynı kanun hükmünün iptali için yeniden başvuruda bulunabilir.
- E) Anayasa Mahkemesi’nin usulden ret kararı, olağanüstü bir kanun yolu olan bireysel başvuru hakkını doğuracağından, mahkeme hâkimi bu karara karşı bireysel başvuruda bulunmalıdır.
Bu maddeyle ilgili 15 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl