Anayasa Madde 17I. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa m.17, kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı başlığı altında yaşama hakkını, vücut bütünlüğünü, bilimsel ve tıbbi deneylere karşı korumayı, işkence ve eziyet ile insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza ve muamele yasağını düzenler. Ayrıca birinci fıkra kapsamının dışında kalan, kanunca izin verilen zorunlu hallerde meydana gelen öldürme fiillerini belirler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.
(…) 1meşru müdafaa hali, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması (…)2 veya olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır.
- 1.(4. fıkra)7/5/2004 tarihli ve 5170 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle, bu fıkranın başında geçen, “Mahkemelerce verilen ölüm cezalarının yerine getirilmesi hali ile” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.
- 2.(4. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, sıkıyönetim” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Değişiklik geçmişi(1)
- 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- İnsan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muamele
- İşkence ve eziyet
- Kişi dokunulmazlığı
- Vücut bütünlüğü
- Zorunlu öldürme hali
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
78 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2021/355 K.2022/1225 T.2022-10-04Hukuk Genel KuruluRet
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Anayasa)’nın 17. maddesi gereğince, bireyin manevi varlığının bir parçası olan şeref ve itibarına üçüncü kişilerin saldırılarını önlemek Devletin görevleri arasındadır.
- Hukuk Genel Kurulu E.2017/669 K.2020/346 T.2020-06-04Hukuk Genel KuruluBozma
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 17/1. maddesine göre; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.” ve 56/3. maddesine göre de “Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.” Aynı maddenin dördüncü fıkrasında;
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/9538 · K. 2024/14973 · T. 20.11.2024Daire kararıOnama
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 17 nci maddesinde herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- KİŞİNİN HAKLARI VE ÖDEVLERİAnayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 0:00
- Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi VarlığıAnayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 0:26
Bu maddeye özel soru
Anayasa kapsamında, aşağıdakilerden hangisi yaşama hakkının kapsamı dışında tutulan hallerden biri değildir?
- A) Meşru müdafaa hali
- B) Bir isyanın bastırılması
- C) Bir ayaklanmanın bastırılması
- D) Yakalama kararının yerine getirilmesi sırasında zorunlu silah kullanımı
- E) Devlet sırrı niteliğindeki bilgilerin korunması için yapılan müdahaleler
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl