Anayasa Madde 18II. Zorla çalıştırma yasağı
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa m.18, zorla çalıştırma yasağını ve angarya yasağını düzenler; birinci fıkrada hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı ve angaryanın yasak olduğu belirtilir, ikinci fıkrada ise zorla çalıştırma sayılmayan dört hal sıralanır: hükümlülük ve tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar, olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler ve vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.
Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler; ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz.
Bu maddedeki kavramlar
- Angarya
- Hükümlülük süreleri içindeki çalıştırma
- Olağanüstü hal hizmeti
- Tutukluluk süreleri içindeki çalıştırma
- Vatandaşlık ödevi niteliğindeki çalışma
- Zorla çalıştırma
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
17 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/489 · K. 2025/3975 · T. 11.09.2025Daire kararıOnama
Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 18. maddesi uyarınca ödenen maaşın iadesine yönelik yüklenme senedi hükmünün angarya yasağına aykırı olması sebebiyle geçersiz bulunmasına, davacının maaş dışında davalıya bir harcama yapıldığı iddiasının bulunmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/2254 · K. 2025/1423 · T. 10.03.2025Daire kararıBozma
1. Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 18. maddesi uyarınca ödenen maaşın iadesine yönelik taahhüt senedi hükmünün angarya yasağına aykırı olması sebebiyle geçersiz olacağının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
- 12. Daire · E. 2020/4826 · K. 2022/4302 · T. 28.06.2022Daire kararı
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Zorla çalıştırma yasağı" başlıklı 18. maddesinde, "Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Zorla Çalıştırma YasağıAnayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 2:08
Bu maddeye özel soru
Bir kamu kurumu, bölgesel kalkınma projesi kapsamında çevrede yaşayan vatandaşların hafta sonları ücretsiz olarak ağaç dikme faaliyetine katılmalarını zorunlu kılan bir idari düzenleme yayınlamıştır. Bu düzenlemeye karşı Pelin Hanım, rızası dışında çalıştırılamayacağını ileri sürerek dava açmıştır. 1982 Anayasası'nda düzenlenen "Zorla Çalıştırma Yasağı" çerçevesinde, aşağıdaki hallerden hangisi "angarya" kapsamına girer ve Pelin Hanım'ın davasında haklılık payı oluşturur?
- A) Ceza infaz kurumunda bulunan mahkumların rehabilitasyon amacıyla atölyelerde çalıştırılması.
- B) Ülkede ilan edilen olağanüstü hal döneminde, kamu hizmetlerinin aksamaması için vatandaşlara yüklenen iş ödevleri.
- C) Bir kamu kurumu tarafından, yasal bir dayanak olmaksızın vatandaşların ücretsiz ve zorunlu olarak bir bayındırlık işinde çalıştırılması.
- D) Milli savunma ihtiyaçları kapsamında, seferberlik hali ilan edildiğinde kişilere yüklenen vatan hizmeti yükümlülükleri.
- E) Tıbbi bir zorunluluk nedeniyle karantinaya alınan kişilerin, kaldıkları yerin temizlik işlerinde görevlendirilmesi.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl