Anayasa Madde 19III. Kişi hürriyeti ve güvenliği

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

YürürlükteSon değişiklik: 21.01.2017

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Anayasa'nın 19. maddesi, herkesin kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğunu ilke olarak koyar ve bu hakka müdahalenin hangi hallerde ve hangi güvencelerle yapılabileceğini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilir. Hakim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir.

Yakalanan veya tutuklanan kişilere, yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar herhalde yazılı ve bunun hemen mümkün olmaması halinde sözlü olarak derhal, toplu suçlarda en geç hakim huzuruna çıkarılıncaya kadar bildirilir.

(Değişik birinci cümle: 3/10/2001-4709/4 md.) Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç kırksekiz saat ve toplu olarak işlenen suçlarda en çok dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Kimse, bu süreler geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz. Bu süreler olağanüstü hal (…)1 ve savaş hallerinde uzatılabilir.

(Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/4 md.) Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına derhal bildirilir.

Tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakları vardır. Serbest bırakılma ilgilinin yargılama süresince duruşmada hazır bulunmasını veya hükmün yerine getirilmesini sağlamak için bir güvenceye bağlanabilir.

Her ne sebeple olursa olsun, hürriyeti kısıtlanan kişi, kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkına sahiptir.

(Değişik: 3/10/2001-4709/4 md.) Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe ödenir.

  1. 1.(6. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, sıkıyönetim” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(3)
  1. 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  2. 03.10.2001“Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 03.10.2001“Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına derhal bildirilir.…” ile başlayan fıkra 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

43 karar arasından seçildi
  1. Ceza Genel Kurulu E.2006/338 K.2007/71 T.2007-03-20
    Ceza Genel KuruluBozma
    b) 2709 sayılı TC Anayasası'nın 19. Maddesi uyarınca, maddede belirtilen esaslar dışında, özgürlüğü sınırlanan kişilerin uğradıkları zararlar tazminat hukukunun genel ilkelerine göre devletçe ödenir.
  2. Ceza Genel Kurulu E.2024/72 K.2025/424 T.2025-10-22
    Ceza Genel KuruluKabulYerleşik içtihat
    1. Öncelikle hatırlanmalıdır ki, yürürlük tarihi olan 01.6.2005 itibarıyla CMK’nın 141. maddesi ile 109. maddesi arasında, Anayasa'nın 19. maddesi emri doğrultusunda bir uyum vardır.
  3. Hukuk Genel Kurulu E.2010/551 K.2010/598 T.2010-11-05
    Hukuk Genel KuruluBozma
    2- 07.11.1982 tarih 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 19/3. maddesi “suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilir…” şeklindedir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Kişi Hürriyeti ve Güvenliği
    Anayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 2:54
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel Kamu Hukuku

AİHS Madde 5/3 uyarınca, yakalanan veya tutulan bir kişinin sahip olduğu temel usuli hak aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İstediği bir avukatla görüşme hakkı.
  2. B) Derhal bir yargıç veya adli görev yapmaya yetkili kılınmış bir görevlinin önüne çıkarılma hakkı.
  3. C) Ailesine haber verme hakkı.
  4. D) Susma hakkı.
  5. E) Kendi dilinde tercüman isteme hakkı.

Bu maddeyle ilgili 14 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl