Anayasa Madde 26VIII. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

YürürlükteSon değişiklik: 03.10.2001

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Anayasanın 26. maddesi, herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hürriyetini güvence altına alır ve bu hürriyetin resmi makam müdahalesi olmadan haber veya fikir alma ve verme serbestliğini kapsadığını belirtir.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet Resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.

Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.1

(Mülga fıkra: 3/10/2001-4709/9 md.)

Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz.

(Ek fıkra: 3/10/2001-4709/9 md.) Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir.

  1. 1.(2. fıkra)3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, bu fıkraya “Bu hürriyetlerin kullanılması,” ibaresinden sonra gelmek üzere “millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması,” ibaresi eklenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(3)
  1. 03.10.2001“Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici…” ile başlayan fıkra 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  2. 03.10.2001“Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil,…” ile başlayan fıkra 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla eklendi
  3. 03.10.2001bu fıkra 03.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(1)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

17 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (21.02.2024, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Ceza Genel Kurulu E.2019/582 K.2024/34 T.2024-01-24
    Ceza Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    Dolayısıyla haber verme hakkı, Anayasa’nın 26 ve 28. maddeleri gereğince anayasal güvenceye sahip bir hak olarak kabul edilmelidir.
  2. Hukuk Genel Kurulu E.2017/1383 K.2021/743 T.2021-06-10
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    davacı ile eşinin özel ve aile hayatlarına müdahale niteliği taşıdığından kişisel değer yargısı olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, eleştiri sınırlarının da aşıldığı, bu nedenlerle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi ile Anayasa’nın 26. maddesinde düzenlenen ifade ve düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.
  3. Ceza Genel Kurulu E.2020/214 K.2023/466 T.2023-09-20
    Ceza Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    Görüldüğü gibi Sözleşme'nin 10. maddesinin birinci fıkrası ile Anayasa’nın 25 ve 26. maddelerinde ifade (düşünce) hürriyeti en geniş anlamıyla güvence altına alınmıştır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti
    Anayasa Hukuku · 2.2 Kişinin Hak ve Ödevleri · 12:18
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel

Gazeteci "Selin", bir kamu ihalesindeki yolsuzluk iddialarını araştırarak hazırladığı haberi yayımlamak istemektedir. Ancak ilgili kamu makamı, bu haberin "kurumun itibarını zedeleyeceği" ve "ticari sırların ifşa edileceği" gerekçesiyle Selin'in haberine yayın yasağı getirilmesini talep etmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) (İfade Özgürlüğü) ışığında, bu sınırlamanın hukuka uygunluğuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak kanaat özgürlüğünü ve haber alma-verme özgürlüğünü kapsar.
  2. B) İfade özgürlüğünün kullanılması, demokratik bir toplumda gerekli olan sınırlamalara tabi tutulabilir.
  3. C) Yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması, ifade özgürlüğüne getirilecek meşru sınırlama amaçlarından biridir.
  4. D) Kamu makamları, herhangi bir yasal dayanak olmasa dahi "kamu yararı" gördükleri her durumda ifade özgürlüğünü kısıtlayabilir.
  5. E) İfade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar; ulusal güvenlik, toprak bütünlüğü veya suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru amaçlara dayanmalıdır.

Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl