İİK Madde 72Menfi tesbit ve istirdat davaları:

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 09.11.1988

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

İİK m.72, borçlunun borçlu olmadığını tespit ettirmek için açtığı menfi tespit davasını ve ödeme yapılmış olması hâlinde bu davanın istirdat davasına dönüşmesini düzenler. Takipten önce açılan davada ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasını, takipten sonra açılan davada icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini ve davanın sonuçlarını (kabul hâlinde takibin durması, red hâlinde alacaklının tazminat hakkı) kapsar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(Değişik: 18/2/1965-538/43 md.)

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.

(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.

(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.

Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.

Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazımgelmediğini ispata mecburdur.

  1. 1.(madde başlığı)2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle, 72 nci maddenin dördüncü fıkrasında yer alan “yüzde kırktan” ibaresi “yüzde yirmiden” ve beşinci fıkrasında yer alan “yüzde kırkından” ibaresi “yüzde yirmisinden” olarak değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(2)
  1. 09.11.1988“Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair…” ile başlayan fıkra 09.11.1988 tarihinde 3494 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 18.02.1965maddenin tamamı 18.02.1965 tarihinde 538 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(9)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

3.772 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2020/297 K.2022/835 T.2022-06-07
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    nitekim somut olayda da borç ödenip davacı-borçlu ibra edildikten sonra takibin sonlandırılması gerekirken hacizler yapılarak takibe devam olunduğu, borçluyu eldeki menfi tespit davası açmaya zorlayan durumun da bu haksız tutum olduğu belirtilerek, İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca borçlu lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğinden direnme kararının bozulması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de,
  2. 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/5867 · K. 2024/3780 · T. 21.11.2024
    Daire kararıBozma
    takip dayanağının cari hesap alacağı olarak belirtildiği, dava tarihinden sonra 19.04.2021 tarihinde davacıdan 42.695,91 TL tahsilat yapıldığı, bu miktara ilişkin davanın 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72/6 maddesi gereği istirdat davasına dönüştüğü, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 89 uncu maddesine göre cari hesap sözleşmesinin yazılı şekle tabi olduğu, davalının herhangi bir yazılı sözleşme ibraz etmediği,
  3. 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/6937 · K. 2024/8104 · T. 20.11.2024
    Daire kararıOnama
    Dava, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit istemine ilişkindir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

İcra ve İflas Hukuku

İcra hukukunda "istihkak davası" ile "istirdat davası" arasındaki temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İstihkak davası ayni bir hakka (mülkiyet), istirdat davası şahsi bir alacak hakkına dayanır.
  2. B) İstihkak davası genel mahkemede, istirdat davası İcra Mahkemesi'nde görülür.
  3. C) İstihkak davası sadece para alacakları için, istirdat davası mal teslimi için açılır.
  4. D) İstihkak davasında süre 1 yıl, istirdat davasında 7 gündür.
  5. E) İstihkak davasını sadece borçlu açabilir, istirdat davasını üçüncü kişi açar.

Bu maddeyle ilgili 30 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl