Hakimler ve Savcılar Kanunu Madde 8Hâkim ve savcı yardımcılarının nitelikleri:

2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 23.06.2022Kısmi iptal (yürürlükte)

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

2802 sayılı Kanun'un 8. maddesi, hâkim ve savcı yardımcılığına atanabilmek için aranan nitelikleri (genel şartlar ve adli/idari yargıya özgü koşullar) sayar: Türk vatandaşlığı, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci gününde yaş sınırı, hukuk fakültesi mezuniyeti veya başarı belgesi, kamu haklarından yasaklı olmama, askerlik durumu, sağlık koşulu, adli sicil ve soruşturma-kovuşturma engelleri, yazılı yarışma ve mülakat başarısı, meslek onuruna uygun davranış ile avukatlıktan geçişe özgü şartlar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Hâkim ve savcı yardımcılığına atanabilmek için:

a)Türk vatandaşı olmak,

b)(Değişik: 3/6/2011-KHK-643/12 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 14/2/2013 tarihli ve E:2011/89, K:2013/29 sayılı Kararı ile.; Yeniden düzenleme: 2/12/2014-6572/28 md.) Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuzbeş yaşını doldurmamış olmak.

c)Adli yargı hâkim ve savcı yardımcıları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye‘deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak,

(Değişik ikinci paragraf: 2/7/2018 – KHK/703/136 md.) İdarî yargı hâkim yardımcıları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye'de hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak, hukuk fakültesinden mezun olanlar dışından alınacak hâkim yardımcıları bakımından, her dönemde alınacak hâkim yardımcısı sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olmak,2

d)Kamu haklarından yasaklı olmamak,

e)(Mülga: 22/12/2005 - 5435/43 md.) (Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/9 md.) Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olmak,

f)Askerlik durumu itibariyle askerlikle ilgisi bulunmamak veya muvazzaflık hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak,

g)Hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya engelliliği (…)3 bulunmamak,4

h)(Değişik: 11/9/1987 – KHK 276/3 md.; Aynen Kabül: 24/2/1988-3409/3 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, (...)5 üç aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak.

I) Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı göstermek,

j)Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak,

k)(Ek: 1/12/2007-5720/1 md.) Avukatlık mesleğinden hâkim ve savcı yardımcılığına geçmek isteyenler için; yukarıdaki (ı) bendi hariç diğer şartları taşımakla birlikte, mesleklerinde fiilen en az üç yıl çalışmış, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle kırkbeş yaşını doldurmamış ve kendi aralarında yapılacak olan yazılı yarışma sınavında ve mülâkatta başarılı olmak,678

şarttır.

  1. 1.(madde başlığı)23/6/2022 tarihli ve 7413 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle bu maddenin başlığı “Hâkim ve savcı yardımcılarının nitelikleri:” şeklinde; birinci fıkrasında yer alan “Adaylığa atanabilmek” ibaresi “Hâkim ve savcı yardımcılığına atanabilmek” şeklinde; aynı fıkranın (c) bendinin birinci paragrafında yer alan “adayları” ibaresi “hâkim ve savcı yardımcıları”; ikinci paragrafında yer alan “adayları” ve “adaylar” ibareleri “hâkim yardımcıları” şeklinde ve “aday” ibaresi “hâkim yardımcısı” şeklinde ve aynı fıkranın (k) bendinde yer alan “adaylığa” ibaresi “hâkim ve savcı yardımcılığına” şeklinde değiştirilmiştir.
  2. 2.(2. fıkra)17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle bu paragrafta yer alan “bulunmak ya da bakanlığın ihtiyaç durumuna göre belirleyeceği diğer alanlarda” ibaresi “bulunmak, hukuk fakültesinden mezun olanlar dışından alınacak adaylar bakımından, her dönemde alınacak aday sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında” şeklinde değiştirilmiştir.
  3. 3.(2. fıkra (g) bendi)24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “, alışılmışın dışında çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol zorluğu çekmek gibi engeli” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  4. 4.(2. fıkra (g) bendi)25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “sakatlığı” ve “özürlü durumları” ibareleri sırasıyla “engelliliği” ve “engeli” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. 5.(2. fıkra (h) bendi)22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu bentte yer alan " ağır hapis veya" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  6. 6.(3. fıkra (k) bendi)8/8/2011 tarihli ve 650 sayılı KHK’nin 15 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “otuzbeş” ibaresi “kırkbeş” şeklinde değiştirilmiştir.
  7. 7.(3. fıkra (k) bendi)24/10/2011 tarihli ve 661 sayılı KHK’nin 22 nci maddesiyle, bu bentte yer alan “giriş sınavının yapıldığı yılın Ocak ayının son günü” ibaresi “giriş sınavının yapıldığı tarih” şeklinde değiştirilmiştir.
  8. 8.(3. fıkra (k) bendi)2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “beş” ibaresi “üç” ve “tarih” ibaresi “yılın ocak ayının birinci günü” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(13)
  1. 23.06.2022bir ibaresi 23.06.2022 tarihinde 7413 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 24.11.2021(g) bendi 24.11.2021 tarihinde 7343 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  3. 17.10.2019“Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olmak,…” ile başlayan bent 17.10.2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla değiştirildi
  4. 02.07.2018“İdarî yargı hâkim yardımcıları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya…” ile başlayan fıkra (bir ibaresi) 02.07.2018 tarihinde değiştirildi
  5. 02.12.2014“Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuzbeş…” ile başlayan bent 02.12.2014 tarihinde 6572 sayılı Kanunla değiştirildi
  6. 02.12.2014(k) bendi 02.12.2014 tarihinde 6572 sayılı Kanunla değiştirildi
  7. 25.04.2013(g) bendi 25.04.2013 tarihinde 6462 sayılı Kanunla değiştirildi
  8. 14.02.2013“Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuzbeş…” ile başlayan bent 14.02.2013 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2011/89, K.2013/29)
  9. 03.06.2011“Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuzbeş…” ile başlayan bent 03.06.2011 tarihinde KHK-643 değiştirildi
  10. 01.12.2007“Avukatlık mesleğinden hâkim ve savcı yardımcılığına geçmek isteyenler için;…” ile başlayan bent 01.12.2007 tarihinde 5720 sayılı Kanunla eklendi
  11. 22.12.2005“Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olmak,…” ile başlayan bent 22.12.2005 tarihinde 5435 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  12. 22.12.2005(h) bendi 22.12.2005 tarihinde 5435 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  13. 11.09.1987“Taksirli suçlar hariç olmak üzere, (...) üç aydan fazla hapis veya affa uğramış…” ile başlayan bent 11.09.1987 tarihinde KHK-276 değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(6)
Bu maddede geçen tanımlar(2)
Hakim
1. Adli yargıda: Mahkeme başkan ve üyelerini, hakimleri, Yargıtay tetkik hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan hakimleri
Savcı
1. (Değişik: 12/2/l989 – KHK-360/1 md.; Değiştirilerek Kabul: 24/1/1990 – 3611/1 md.) Adli yargıda: İl ve ilçe Cumhuriyet başsavcılarını, Cumhuriyet başsavcı vekillerini, Cumhuriyet savcılarını, Yargıtay Cumhuriyet savcıları ile Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan savcıları

Bu maddedeki kavramlar

  • Hâkim ve savcı yardımcılığı
  • Avukatlıktan geçiş
  • Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü
  • Kamu haklarından yasaklı olma
  • Taksirli suçlar hariç üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı ceza
  • Yazılı yarışma sınavı ile mülakat

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

36 karar arasından seçildi
  1. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/3257 · K. 2023/1302 · T. 07.06.2023
    İDDKOnama
    35, 62/1 maddeleri gereğince verilen beş ay hapis ve otuz üç gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, verilen cezanın TCK'nın 51/1 maddesi gereğince ertelenmesine karar verildiği, temyiz edilen kararın Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 15/11/2011 tarihli kararı ile onanarak kesinleştiği belirtilerek, 2802 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (h) bendinde sayılan ve yüz kızartıcı suçlar arasında belirtilen,
  2. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2025/400 · K. 2025/2602 · T. 17.11.2025
    İDDKOnama
    düzenleyici işlemin belirsizlik taşıdığı ve uygulamada idarenin keyfi hareket etmesine yol açabilecek nitelikte olduğu, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesine ve 2802 sayılı Kanun'un 8. maddesine aykırı bulunduğu, Daire kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı bakımından ise, kararın dayandığı Danıştay Beşinci Dairesinin 08/02/2024 tarih ve E:2021/7986, K:2024/699 sayılı kararının temyiz incelemesi neticesinde bozulması durumunda memuriyet kadrosuna atanma talebinin yeniden yargılamayı gerektirebileceği,
  3. 5. Daire · E. 2019/1563 · K. 2021/3736 · T. 16.11.2021
    Daire kararıOnama
    2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Adayların nitelikleri" başlıklı 8. maddesinde "Adaylığa atanabilmek için: ( ... ) j) Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak, ( ... ) şarttır." hükmüne; "Hakimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" başlıklı 53. maddesinde " Hakim ve savcıların: a) Bu Kanun hükümlerine göre meslekten çıkarılmaları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilmesi, b) Haklarında soruşturma ve kovuşturma bulunması halleri hariç olmak üzere,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.