Şeker Kanunu Madde 5Hammadde ve şeker fiyatları
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, şeker pancarı fiyatlarının nasıl belirleneceğini, fire tespiti ve bedele esas polarizasyon analizlerinde üretici gözlemcisinin bulunmasını, şeker pancarı ekimi için sözleşme zorunluluğunu, şirketlerin pancar temin yollarını, diğer hammaddelerin temini ile Bakanlığın denetim yetkisini ve şeker satış fiyatlarının serbestliğini düzenler. Madde, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile pancar üreten çiftçiler ve temsilcileri arasındaki ilişkilere uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik:11/6/2026-7584/19 md.)
Şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenir. Şeker fabrikaları, üreticilerce teslim edilen şeker pancarındaki fire tespiti ile bedele esas polarizasyon değerinin belirlenmesi amacıyla yapılacak numune alma ve analiz işlemleri sırasında; üreticileri temsilen mahalli pancar kooperatifi veya mahalli ziraat odasından bir gözlemcinin hazır bulunmasına olanak sağlamakla, mahalli pancar kooperatifi veya mahalli ziraat odası ise talep edilmesi hâlinde bir gözlemci görevlendirmekle yükümlüdür.
Sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilemez. Buna aykırı hareket edenlerin takip ve kontrolü Bakanlıkça yapılır. Şirketler şeker pancarını Bakanlıkça belirlenen ekim alanlarından üreticilerle sözleşme yaparak temin ederler. Bakanlık gerekli görmesi durumunda şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirler.
Şeker üretiminde kullanılan diğer hammaddeler ise şirketler tarafından üreticiler ve/veya piyasadan temin edilir. Şirketler, kendi ekim alanlarından yeterli hammadde bulamadığı takdirde münavebe esasları dâhilinde kendi ekim alanları dışından da Bakanlığın izni ve denetiminde üreticilerle sözleşme yaparak pancar temin edebilirler ya da ihtiyacından fazla şeker pancarı üretimi yapabilen şirketlerden Bakanlık tarafından belirlenecek esaslara göre şeker pancarı satın alabilirler. Bakanlık, şeker pancarının ekiminden fabrikalara teslimine kadar olan tüm süreci denetler, bu görevini yerine getirirken gerektiğinde kolluk kuvvetlerinden yardım alır.
Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe belirlenir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Değişiklik geçmişi(1)
- 11.06.2026maddenin tamamı 11.06.2026 tarihinde 7584 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddede geçen tanımlar(4)
- Şeker
- Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ile nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubunu
- Şeker fabrikası
- Şekeri girdi olarak kullanan işletmeler hariç olmak üzere (e) bendinde tanımlanan ürünler ile ham şekeri işleyerek şeker üreten işletmeyi
- Şirket
- Bir veya birden fazla sayıda şeker fabrikasını bünyesinde bulunduran ve/veya işleten tüzel kişiliği
- Hammadde
- Şeker üretiminde kullanılan ana girdiyi
Bu maddedeki kavramlar
- Mutabakat
- Bedele esas polarizasyon değeri
- Ekim alanı
- Fire tespiti
- Mahalli pancar kooperatifi ve mahalli ziraat odası
- Münavebe
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
16 karar arasından seçildi- 13. Daire · E. 2021/3683 · K. 2024/5258 · T. 05.12.2024Daire kararıRet
4634 sayılı Kanun'un 5 ve 12. maddelerine dayanılarak çıkartılan ve 05/06/2021 tarih ve 31502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nin amacının, yurt içi şeker talebinin yurt içi üretimle karşılanmasına ve şeker sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik olarak, şeker ve hammaddelerinin temini, üretimi, pazarlanması ve fiyatlandırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, şeker hammaddesinin temini ve fiyatlandırılması ile şekerin üretim, pazarlama ve fiyatının belirlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsadığı açıktır.
Bu karar, maddenin 11.06.2026 tarihli değişikliğinden önceki metnine göre verildi.
- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/1237 · K. 2020/2841 · T. 02.12.2020İDDKOnama
Davacı tarafından; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı gerekçe gösterilip diğer dava sebepleri incelemeksizin karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, 4634 sayılı Şeker Kanunu'nun 5. maddesine eklenen fıkranın yanlış yorumlandığı, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunmayan bir kanuni düzenleme gerekçe gösterilerek hukuka uygun bulunmasının yerinde olmadığı ileri sürülmektedir.
Bu karar, maddenin 11.06.2026 tarihli değişikliğinden önceki metnine göre verildi.
- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/1141 · K. 2020/1702 · T. 01.10.2020İDDKOnama
4634 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasına, "Şirketler, kendi ekim alanlarından yeterli hammadde bulamadığı takdirde münavebe esasları dâhilinde kendi ekim alanları dışından da Kurumun denetiminde üreticilerle sözleşme yaparak pancar temin edebilirler." kuralı eklenerek,
Bu karar, maddenin 11.06.2026 tarihli değişikliğinden önceki metnine göre verildi.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.