Doğal Gaz Piyasası Kanunu Madde 11Tarifeler

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 04.04.2023

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

4646 sayılı Kanun m.11, doğal gaz piyasasında Kurulca onaylanacak tarifelerin türlerini (bağlantı, iletim ve depolama, toptan satış, perakende satış tarifeleri), bu tarifelerin belirlenme usul ve esaslarını ve BOTAŞ'ın il veya bölge bazında kademeli satış fiyatı uygulayabilmesini düzenler. Kurum, Kurul, dağıtım şirketleri, iletim ve depolama şirketleri, depolamacı şirketler ve doğal gaz alım satımı yapan taraflar bakımından uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu Kanun kapsamında Kurulca onaylanmak üzere düzenlenen tarifeler, tarifelerin belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar şunlardır:

1)Bağlantı Tarifeleri: Kurumca belirlenecek bağlantı tarife esasları, ilgili bağlantı anlaşmalarına dahil edilecek olan ve iletim sistemi ya da bir dağıtım sistemine bağlantı için eşit durumda olan serbest tüketiciler arasında ayrım yapılmaması esasına dayalı hükümleri ve şartları içerir. Fiyatlar, bu esaslar dahilinde taraflarca serbestçe belirlenir. Abonelere Kurum ve dağıtım şirketi arasında belirlenen sabit bağlantı tarifeleri uygulanır.

2)İletim ve Depolama Tarifesi: Kurum, iletim ve sevkiyat kontrolüne ait tarifeleri belirler. Tarifelerde iletim mesafesi, iletilen gaz miktarı ve öngöreceği diğer faktörleri dikkate alır.

İletim ve sevkiyat kontrol hizmeti yapan tüzel kişiler tarifelerini Kurum tarafından belirlenecek süre içerisinde Kuruma bildirirler. Kurum, bildirilen tarifelerden ve bu maddede yer alan esaslardan hareketle yeni tarifeleri belirler.

(Değişik paragraf:4/4/2023-7451/12 md.) Kurum tarafından hazırlanacak olan iletim tarifesi; üretilen ve ithal edilen doğal gazın nakli için iletim şebekesinden yararlanan eşit durumda olan tüm kullanıcılar arasında fark gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve tarife şartlarını içerir.

(Değişik paragraf:4/4/2023-7451/12 md.) Kurum, transit iletim tarifelerini ve ihracata ilişkin iletim tarifelerini, Bakanlık görüşü alarak yurt içi iletim tarifelerinden farklı usul ve esaslara göre tespit etme yetkisine sahiptir.

Depolama tarifeleri depolamacı şirketler ile depolama hizmeti alan tüzel kişiler arasında serbestçe belirlenir.

İletim ve depolama şirketleri ekonomik, verimli ve güvenli işletmecilik hizmeti verdiklerini Kuruma göstermek zorundadırlar.

3)Toptan Satış Tarifesi: Kurum doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurlar ve şartları belirler. Satış fiyatları ise, bu esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirlenir.

4)Perakende Satış Tarifesi: Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini, verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içerisinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir. Belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemez. Perakende satış tarifeleri enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak, dağıtım şirketlerinin Kuruma başvurması halinde yeniden tespit edilebilir. Kurum bu fiyatların tespitinde hizmet maliyeti, yatırıma imkân sağlayacak makul ölçüde kârlılık ve piyasada cari olan doğal gaz alış fiyatlarını ve benzeri durumları dikkate alır. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tâbi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar.

Bir gerçek veya tüzel kişinin bu Kanunda öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması halinde, söz konusu hizmetin durdurulmasını da içeren usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

(Değişik paragraf: 9/7/2008-5784/18 md.) Bu maddede belirtilen esaslar doğrultusunda Kurum, bütün tarife türleri için tarifeler yönetmeliği hazırlar. Bu yönetmelik çerçevesinde, ilgili tüzel kişilerce tarife önerileri hazırlanır ve Kuruma sunulur. Kurum ilgili tüzel kişilerin mali verileri ve tarife önerileri ile piyasa verilerinden hareketle tarifeleri belirler. İlgili tüzel kişiler, Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygular. Tarife esasları ve limitleri Kurumca enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak yeniden ayarlanabilir.

İthal ve yerli doğal gazın ithal ve satışında Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonu mevzuatına ilişkin hükümler uygulanmaz.

(Ek fıkra:19/1/2022-7351/10 md.) BOTAŞ tarafından Bakanlık görüşü alınmak kaydı ile bölgesel ve iklimsel koşullar dikkate alınarak il veya bölge bazında kademeli doğal gaz satış fiyatı uygulanabilir.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(3)
  1. 04.04.2023“Kurum tarafından hazırlanacak olan iletim tarifesi; üretilen ve ithal edilen…” ile başlayan fıkra (bir ibaresi) 04.04.2023 tarihinde 7451 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 19.01.2022“BOTAŞ tarafından Bakanlık görüşü alınmak kaydı ile bölgesel ve iklimsel…” ile başlayan fıkra 19.01.2022 tarihinde 7351 sayılı Kanunla eklendi
  3. 09.07.2008“Bu maddede belirtilen esaslar doğrultusunda Kurum, bütün tarife türleri için…” ile başlayan fıkra (bir ibaresi) 09.07.2008 tarihinde 5784 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddede geçen tanımlar(12)
Bakanlık
Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığını
Bakan
Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanını
BOTAŞ
Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketini
Kurum
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu
Kurul
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu, 6) Tüzel kişi (şirket) : Bu Kanun hükümleri uyarınca doğal gazın üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, ithali, ihracı, ticareti, sıvılaştırılması ve depolanması fonksiyonlarını yürütmek üzere kurulmuş özel veya kamu hukuku tüzel kişisini
Doğal gaz
Yerden çıkarılan veya çıkarılabilen gaz halindeki doğal hidrokarbonlar ile bu gazların piyasaya sunulmak üzere çeşitli yöntemlerle sıvılaştırılmış, basınçlandırılmış veya fiziksel işlemlere tabi tutulmuş (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı -LPG hariç) diğer hallerini, 8) (Değişik:25/11/2020-7257/6 md.) Üretim: Doğal gazın 30/5/2013 tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamında Türkiye’de yer altında bulunan yataklarından yer üstüne çıkarılmasını, temizlenmesini ve arıtılmasını, toplama hatlarıyla iletim hatlarına ve/veya dağıtım şebekesine kadar taşınmasını, 9) Üretim şirketi (işletmeci) : Tür
Dağıtım
Doğal gazın müşterilere teslim edilmek üzere mahalli gaz boru hattı şebekesi ile naklini ve perakende satışını, 13) (Değişik: 4/6/2016-6719/8 md.) Şehir: Belediye veya büyükşehir belediyesine ait belediye sınırları ile mücavir alanların tamamını
Dağıtım şirketi
Belirlenen bir şehirde doğal gazın dağıtımı ve mahalli gaz boru hattı şebekesi ile nakli faaliyetlerini yapmaya yetkili kılınan tüzel kişiyi
Toptan satış
Doğal gazın dağıtım şirketlerine ve serbest tüketicilere yapılan satışını
Serbest tüketici
Yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi veya toptan satış şirketi ile doğal gaz alım-satım sözleşmesi yapma serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiyi, 18) Serbest olmayan tüketici (abone) : Doğal gazı kendi kullanımı için dağıtım şirketlerinden almak zorunda olan gerçek veya tüzel kişiyi
Depolama
Günlük ve mevsimlik değişiklikleri karşılamak ve doğal gaz temininin azalması veya durması ile meydana gelen doğal gaz açığını gidermek amacıyla doğal gazın, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) veya gaz olarak depolanmasını
Sistem
Doğal gazın üretimi, iletimi, depolanması ve dağıtımı işlevlerini yerine getirmek üzere kurulan tesis ve teçhizatı

Bu maddedeki kavramlar

  • Bağlantı tarifesi
  • Depolama tarifesi
  • İletim tarifesi
  • Kademeli doğal gaz satış fiyatı
  • Perakende satış tarifesi
  • Tarife yönetmeliği
  • Toptan satış tarifesi

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

58 karar arasından seçildi
  1. 13. Daire · E. 2018/1482 · K. 2023/4704 · T. 13.11.2023
    Daire kararı
    dağıtım şirketlerinin geliri birim hizmet amortisman bedeli ve taşıma bedelinden oluştuğundan mevzuat gereği belirlenen tarifenin yatırımların sürdürülmesini sağlayacak makûl ölçüde kârlılığı garanti edecek düzeyde olması gerektiği, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 11/4. maddesine bakıldığında dağıtım şirketinin birim hizmet amortisman bedeli ve taşıma bedeli dışında tüketiciden herhangi bir adla ücret tahsil edemeyeceği, kararın makûl ölçüde kârlılık ilkesini gözetmediği,
  2. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/697 · K. 2022/2699 · T. 03.10.2022
    İDDKOnama
    Baz varlık tabanı tespit edilirken ihalesi Kurum tarafından yapılan şirketler ile mevcut diğer şirketlerin farklı tarife metodolojisine tabi tutulmasının 4646 sayılı Kanun'un 11. maddesine dayandığı, mevzuat gereği farklı düzenlemelere tabi olan ihaleli şirketler ile mevcut şirketler için yapılacak tarife hesaplamalarını eş baza getirmek, farklı statülerdeki dağıtım şirketlerini ortak bir metodoloji çatısı altında toplamak amacıyla … tarih ve … sayılı Kurul kararının (Metodoloji) alındığı, tarife hesabının kendi içinde bütünlük ve tutarlılık taşıması gerektiği açık olup;

    Madde bu karardan sonra (04.04.2023) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.

  3. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/698 · K. 2022/1871 · T. 25.05.2022
    İDDKOnama
    4646 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca çıkarılmış olan dava konusu Yönetmelik maddesiyle, Kurula belirlenecek olan sistem kullanım bedelini, tüketim miktarlarını ve/veya müşteri gruplarını dikkate alarak kendi içinde kademelendirme yetkisi verildiği, Kurul tarafından dağıtım bölgelerinin özellikleri dikkate alınarak farklı kademeler belirlenebileceğinin kurala bağlandığı,

    Madde bu karardan sonra (04.04.2023) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.