492 sayılı Harçlar Kanunu

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Numarası
492
Türü
Kanun · Temel kanun
Resmî Gazete
Sayı 11756
Yayım yılı
1964
Madde sayısı
147 yürürlükte · 4 mülga
Son değişiklik
05.04.2023 · AYM kararı
Yürürlük durumu
Yürürlükte
Kaynak
mevzuat.gov.tr · kaynakta kayıt 20.04.2026

Kapsam: Bu kanuna göre alınacak harçlar aşağıda gösterilmiştir: 1. (m.1)

İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları · Trafik Harçları

Madde 108Mevzuu

İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.

Madde 109Mükellef

İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.

Madde 110Harç alma ölçüleri

İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.

Madde 111Yeniden harç alınması

Bu kanunda ve ekli tarifede aksine hüküm bulunmıyan hallerde, bu kısımda yazılı olup harca tabi tutulmuş olan belgelerin, yenilenmelerinde veya devir suretiyle başkalarına intikallerinde ve herhangi bir sebeple iptal edildikten sonra yenilenmelerinden tekrar tam harç alınır.

Beratlı bir ihtiranın tadil ve ıslahı veya yapılacak ilaveler için verilecek tasdikname yerine, yeni bir berat istenirse, yeniden harç alınır.

Madde 112Ödenme usulü

İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, makbuz karşılığında ödenir.1

  1. 1.(1. fıkra)30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, bu maddede geçen “ilgili belgelere harç pulu yapıştırılması suretiyle veya makbuz karşılığında “ibaresi, “makbuz karşılığında” olarak değiştirilmiştir.

Madde 113Ödeme zamanı

Bu harçlar peşin olarak alınır.

(Değişik: 28/12/2001-4731/6 md.) Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır. Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödenir. (Ek cümle: 31/5/2012-6322/18 md.) Denetim kuruluşları yetkilendirme belgesi harçları ise kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde verilen bildirim üzerine, bağımsız denetim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı esas alınarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ edilmez ve mayıs ayı içerisinde ödenir.1

(Ek fıkra: 3/4/2013-6456/16 md.) Elektrik üretimi lisans harçları her yıl kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde verilen bildirim üzerine, elektrik üretim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı esas alınarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ edilmez ve mayıs ayı içerisinde ödenir. Genel bütçe geliri olarak kaydedilen elektrik üretimi lisans harçlarından hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim lisans harçlarının %90’ı, haziran ayının sonuna kadar, hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretimi yapan tesisin bulunduğu yerin il özel idaresine, il özel idaresi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesine aktarılır. Hesaplanarak aktarılan bu tutarlar, 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre belediyelere ve il özel idarelerine ayrılacak payların hesabında matraha dâhil edilmez.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler 45

  1. 1.(2. fıkra)28/12/2001 tarihli ve 4731 sayılı Kanunla bu fıkra “yıllık harçlar, her mali yılın ilk ayı içinde ödenir” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

Madde 114Belgelerin süresi ve yıl kesirleri

Kaybedilmeleri sebebiyle yeniden alınacak belgeler, kaybolan asıllarının süresi kadar muteberdir. Yıllık harca tabi olanlar yıl ortasında alınırsa ancak verildiği mali yılın sonuna kadar muteber olurlar. Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harclarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabidir.

Madde 115Harçların geri verilmesi

İlgililerin kusuru olmaksızın Devlet tarafından görülen lüzum sebebiyle iptal edilen belgeler için evvelce alınmış harclar, iki yıl içinde ve istek üzerine geri verilir.

Madde 116Diploma harcının ödenmemesi

Diploma harcı ödenmedikçe resmi veya özel daire ve müesseselere mezuniyete ait yazılar yazılamıyacağı gibi buna ait bir vesika da verilemez.

Madde 117Sınıfların tesbiti

Bu kısımda yazılı olup sınıfa göre harca tabi tutulmuş olan işlerde sınıf dereceleri harç mevzuu olan işlemi yapan makamlar tarafından tayin olunur.

Madde 118Mevzuu

Trafik işlemlerinden bu kanuna bağlı (9) sayılı tarifede yazılı olanları, trafik harclarına tabidir.

Madde 119Harçtan muaf olanlar

Askeri ehliyetnameyi haiz askeri şoförlerden muayene ve imtihan komisyonlarınca yapılacak imtihanı mütaakıp kazananların, askeri şoför ehliyetnameleri, imtihanları ve ehliyetname vizeleri, harçtan muaftır.

Madde 120Mükellef

Trafik harclarını, harca mevzu olan işlemin yapılmasını istiyen kişiler ödemekle mükelleftir.

Madde 121Harç alma ölçüleri

Trafik harçları, (9) sayılı tarifede yazılı işlemlerden, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.

Madde 122Harcın ödenmesi

Trafik harçları, makbuz karşılığında ödenir.1

  1. 1.(1. fıkra)30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, bu maddede geçen “işle ilgili kağıt ve belgelere pul yapıştırılması suretiyle veya makbuz karşılığında” ibaresi, “makbuz karşılığında” olarak değiştirilmiştir.