TCK Madde 129Haksız fiil nedeniyle veya karşılıklı hakaret
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, hakaret suçunda failin cezalandırılmasını hafifleten ya da tamamen ortadan kaldıran üç özel haksız tahrik hâlini düzenler: haksız bir fiile tepki olarak işlenen hakaret (1. fıkra), kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenen hakaret (2. fıkra) ve karşılıklı hakaret (3. fıkra). Uygulanma alanı, hakaret suçunu işleyen fail ile hakaretin yöneldiği ve tepkiye neden olan haksızlığı yaratan kişi arasındaki ilişkidir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
(2)Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez.
(3)Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Madde gerekçesi
Madde metninde, hakaret suçundan dolayı cezanın kaldırılması ve azaltılması bakımından üç ayrı duruma ilişkin hüküm bulunmaktadır. Birinci fıkraya göre, mağdur kendi haksız hareketleriyle hakarete neden olmuş ise, haksız hareketinin ağırlığını göz önüne almak suretiyle hâkim, failin cezasını azaltabileceği gibi gerektiğinde tümüyle kaldırabilecektir. İkinci fıkraya göre, kişi kendisine karşı işlenen kasten yaralama suçuna tepki olarak işlediği hakaret suçu dolayısıyla cezalandırılamayacaktır. Üçüncü fıkraya göre, karşılıklı hakaret hâllerinde hâkim, hangisinin neden olduğunu göz önünde bulundurarak taraflardan her ikisi veya birisi hakkında verilecek cezada indirim yapabileceği gibi, ceza vermekten tamamen sarfınazar da edilebilir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
- Haksız fiil
- Karşılıklı hakaret
- Kişisel cezasızlık veya indirim nedeni
- Özel haksız tahrik
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
2.516 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2022/682 K.2023/752 T.2023-07-12Hukuk Genel KuruluGönderme
Somut uyuşamazlıkta da bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinin de kabulünde olduğu üzere, taraflar hakkında Milas 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2015/179 Esas 2015/474 Karar sayılı ilamı ile 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 129 uncu maddesi uyarınca karşılıklı hakaret ettikleri sabit kabul edilerek, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223/4-c maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına kararı verilmiştir.
- 4. Ceza Dairesi · E. 2023/14294 · K. 2025/21000 · T. 18.12.2025Daire kararıOnama
Sanık hakkında hakaret suçundan İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik olarak, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince 5237 sayılı Kanun'un 129. maddesinin uygulanması suretiyle düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
- 4. Ceza Dairesi · E. 2023/6084 · K. 2025/15710 · T. 09.10.2025Daire kararıOnama
Sanığın temyizinin; üzerine atılı suçu işlemediği, suç kastının bulunmadığı, hakkında haksız şekilde mahkumiyet veren hakime yönelik hak arama amacıyla yazdığı dilekçesinde sadece eleştiri yaptığı, ifade özgürlüğünü kullandığı, haksız fiil nedeniyle hakkında 5237 sayılı Kanun'un 129. maddesinin uygulanması gerektiği, bu nedenlerle ve re'sen gözetilecek sebeplerle hükmün bozulması talebine yönelik olduğu belirlenmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Fail Mert, kendisine borcunu ödemeyen Canan'a sinirlenerek topluluk içinde "sen hırsızsın, herkesin parasını çalıyorsun" diyerek hakaret etmiştir. Canan da buna karşılık olarak Mert'e aynı anda "sen de dolandırıcısın" diyerek karşılık vermiştir. "Hakaret" suçu bakımından bu durumun hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karşılıklı hakaret halinde her iki tarafa da mutlaka tam ceza verilir.
- B) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
- C) İlk hakareti eden kişi her zaman daha ağır cezalandırılır.
- D) Hakaret suçu her durumda uzlaştırmaya tabi olduğu için ceza verilmez.
- E) İsnadın ispatı yapılmış sayılacağı için suç oluşmaz.
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl