TCK Madde 250İrtikap
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuz veya güveni kötüye kullanarak kişileri kendisine ya da başkasına yarar sağlamaya icbar veya ikna etmesi ya da kişinin hatasından yararlanması hâllerinde oluşan irtikap suçunu, bu hâllerin cezalarını ve ceza indirimini düzenler. Suç, kamu görevlisi olan failler bakımından uygulanır. Madde, rüşvet suçunu (m.252 ve m.252 ilgili hükümleri kapsamında) düzenlemez; görevi kötüye kullanma suçunu (m.257) düzenlemez.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)(Değişik: 2/7/2012-6352/86 md.) Görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi icbar eden kamu görevlisi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendisini mecbur hissederek, kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması halinde, icbarın varlığı kabul edilir.
(2)Görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi ikna eden kamu görevlisi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3)İkinci fıkrada tanımlanan suçun kişinin hatasından yararlanarak işlenmiş olması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4)(Ek: 2/7/2012-6352/86 md.) İrtikap edilen menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu göz önünde bulundurularak, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 2 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Madde metninde çeşitli şekillerde gerçekleştirilen irtikap fiilleri suç olarak tanımlanmıştır. İrtikabın varlığı için, kamu görevlisinin kişilerden kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekir. Ancak, bu yarar sağlama olgusu çeşitli şekillerde gerçekleşebilir. Madde metninde bu yararlanma olgusunun gerçekleştiriliş şekilleri göz önünde bulundurularak suç tanımlaması yapılmıştır. Maddenin birinci fıkrasında icbar suretiyle irtikap suçu tanımlanmıştır. İcbar suretiyle irtikâp suçunun oluşabilmesi için; kamu görevlisinin, bir başkasını kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya bu yolda vaatte bulunmaya icbar etmesi gerekir. Bu icbarın, yürütülen görevin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiş olması gerekir. Ancak, bu icbarın, yağma suçunun oluşumuna neden olan cebir veya tehdit boyutuna varmaması gerekir. Aksi takdirde, gerçekleşen suç, icbar suretiyle irtikâp değil, gasp suçu olur. İcbar teşkil eden fiillerin etkisinde kalan kişi, hukuka aykırı olduğunu bilmesine rağmen, karşılaşabileceği daha ağır zararların önüne geçebilmek için, bu baskının etkisiyle, kamu görevlisinin şahsına veya gösterdiği üçüncü kişiye bir yarar sağlamaktadır. Yarar vaadinde bulunulması hâlinde de, kamu görevlisinin tamamlanmış icbar suretiyle irtikap suçundan dolayı sorumlu tutulması gerekmektedir. Bu durumda aslında icbar suretiyle irtikâp suçu henüz tamamlanmamıştır; ancak, izlenen suç politikası gereğince, failin tamamlanmış suçun cezası ile cezalandırılması öngörülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında ikna suretiyle irtikap suçu tanımlanmıştır. İkna suretiyle irtikâp suçunun oluşabilmesi için; kamu görevlisinin, hileli davranışlarla bir kimseyi kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya bu yolda vaatte bulunmaya ikna etmesi gerekir. İkna suretiyle irtikâp suçunu oluşturan hileli davranışların da kişinin yerine getirdiği kamu görevinin sağladığı güven kötüye kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmesi gerekir. İkna suretiyle irtikâp suçunu oluşturan hilenin icraî veya ihmali davranışla gerçekleştirilmesi mümkündür. Bu bakımdan, hatadan yararlanmak suretiyle irtikap, ikna suretiyle irtikap suçunun sadece bir işleniş şeklinden ibarettir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre, bu durumda ikna suretiyle irtikap suçunun cezasında indirim yapılması gerekmektedir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Değişiklik geçmişi(2)
- 02.07.20121. fıkra 02.07.2012 tarihinde 6352 sayılı Kanunla değiştirildi
- 02.07.20124. fıkra 02.07.2012 tarihinde 6352 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Yarar
- Hatadan yararlanarak irtikap
- İcbar suretiyle irtikap
- İkna suretiyle irtikap
- Yönlendireceği kişi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
193 karar arasından seçildi- 5. Ceza Dairesi · E. 2021/7206 · K. 2023/9465 · T. 04.10.2023Daire kararıBozma
1.Kara Kuvvetleri Komutanlığı Ege Ordusu Komutanlığı Narlıdere/İzmir Askeri Savcılığının, 15.04.2011 tarihli ve 2011/285 Evrak, 2011/285 Esas, 2011/156 numaralı İddianamesiyle sanık hakkında ikna suretiyle irtikap suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 250 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca (beş kez) cezalandırılması ve 53 üncü maddesi uyarınca hak yoksunluklarına karar verilmesi talebiyle kamu davası açılmıştır.
- 5. Ceza Dairesi · E. 2020/3755 · K. 2023/7542 · T. 19.06.2023Daire kararıBozma
1. İnebolu Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.09.2014 tarihli ve 2013/159 Soruşturma, 2014/454 Esas, 2014/36 numaralı İddianamesiyle sanık hakkında iki kez ikna suretiyle irtikap suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 250 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca cezalandırılması ve 53 üncü maddesi uyarınca hak yoksunluklarına karar verilmesi talebiyle kamu davası açılmıştır.
- 11. Ceza Dairesi · E. 2023/6221 · K. 2024/2909 · T. 06.03.2024Daire kararıGönderme
1. ...18. Ağır Ceza Mahkemesinin, 15.03.2019 tarihli ve 2018/307 Esas, 2019/112 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında irtikap suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 250 nci maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesi uyarınca 10 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- İrtikapCeza Hukuku · 11 Topluma, Devlete Karşı Suçlar ve Diğer Suçlar · 22:06
Bu maddeye özel soru
Tapu dairesinde çalışan memur Pelin, evraklarında eksiklik olan Can'a "Eğer bana elden 10.000 TL ödeme yapmazsan bu işlemi asla onaylamam, dosyanı da arşive kaldırırım" diyerek baskı yapmış ve Can'dan parayı almıştır. Pelin'in bu eylemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Pelin'in eylemi doğrudan dolandırıcılık suçunu oluşturur.
- B) Pelin, görevinin sağladığı güveni kötüye kullanarak menfaat temin ettiği için irtikap suçundan sorumlu olur.
- C) Bu eylem sadece güveni kötüye kullanma suçudur; kamu görevlisi olması sonucu değiştirmez.
- D) Pelin'in saiki alacağını tahsil etmek olduğu için ceza verilmez.
- E) Mağdur rıza gösterdiği için eylem hukuka uygundur.
Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl