CMK Madde 22Hâkimin davaya bakamayacağı hâller

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, ceza yargılamasında hâkimin hangi hâllerde davaya bakamayacağını (zorunlu, kesin yasaklılık hâllerini) sayar. Suçtan zarar görme, evlilik, vesayet ve kayyımlık ilişkisi, kan ve kayın hısımlığı, evlat edinme bağlantısı, aynı davada savcılık, kolluk, müdafilik, vekillik, tanıklık veya bilirkişilik yapma hâllerini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Hâkim;

a)Suçtan kendisi zarar görmüşse,

b)Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa,

c)Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise,

d)Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa,

e)Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa,

f)Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa,

g)Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa,

h)Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse,

Hâkimlik görevini yapamaz.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Atıflar(4)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddede geçen tanımlar(4)
Şüpheli
Soruşturma evresinde, suç şüphesi altında bulunan kişiyi
Sanık
Kovuşturmanın başlamasından itibaren hükmün kesinleşmesine kadar, suç şüphesi altında bulunan kişiyi
Müdafi
Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı
Vekil
Katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukatı

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

66 karar arasından seçildi
  1. 3. Ceza Dairesi · E. 2022/35560 · K. 2025/27355 · T. 02.12.2025
    Daire kararıBozma
    Anayasa'nın 9 uncu ve 36 ncı maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde teminat altına alınan tarafsızlık ve adil yargılanma ilkesinin zorunlu sonucu olarak hakimin davaya bakamayacağı hallerin sayıldığı 5271 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (g) bendi uyarınca çekinmesi gerektiği gözetilmeden bölge adliye mahkemesi hükmüne katılması suretiyle 5271 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (g) bendine muhalefet edilmesi,
  2. 11. Ceza Dairesi · E. 2025/2520 · K. 2025/14719 · T. 19.11.2025
    Daire kararıBozma
    diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrası gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı Kanun'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Kanun’un 322. maddesinde öngörülen yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen olağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı Kanun’un 22/8. maddesi uyarınca Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,
  3. 16. Ceza Dairesi · E. 2019/8428 · K. 2019/7539 · T. 28.11.2019
    Daire kararıRet
    CMK'nın 108. maddesi gereğince tali yargılama olarak, münhasıran tutukluluk incelemesinin yapıldığı ara duruşma dışında duruşma hazırlığı da dahil olmak üzere hükümle sonuçlanan asli ceza yargılamasının hiçbir celsesine ve hükmüne katılmayan tanık-hakimin, 5271 sayılı Kanunun 22/1-h maddesi kapsamında "aynı davada görev yapamayacak Hâkim" ya da anılan Kanunun 289/1-b maddesi kapsamında "Hâkimlik görevini yapmaktan kanun gereğince yasaklanmasına rağmen hükme katılan hâkim" cümlesinden değerlendirilemeyeceği açıktır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Hakimin Davaya Bakamayacağı Haller ve Yargılamaya Katılamayacak Hakim
    Ceza Muhakemesi Hukuku · 2 Hakimin Reddi, Karar, Süreler · 0:38
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Ceza Muhakemesi Hukuku

CMK kapsamında hakimin davaya bakamayacağı haller düzenlenmiştir. Aşağıdaki akrabalık ilişkilerinden hangisi, hakim ile sanık arasında bulunsa dahi, hakimin davaya bakmasına doğrudan engel teşkil etmez (yasaklılık hali oluşturmaz)?

  1. A) Sanığın amcası (3. derece kan hısımı)
  2. B) Sanığın boşandığı eşi
  3. C) Sanığın teyzesinin oğlu (4. derece kan hısımı)
  4. D) Sanığın kayınvalidesi (1. derece kayın hısımı)
  5. E) Sanığın evlatlığı

Bu maddeyle ilgili 9 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl