CMK Madde 282İstisnalar
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
5271 sayılı Kanun'un 282. maddesi, bölge adliye mahkemesinde duruşma açıldığında hangi işlemlerin duruşma hazırlığı, duruşma ve karar hükümlerinden ayrı yapılabileceğini sıralar. Düzenlenen konular; ilk derece hükmü ile tanık ve bilirkişi tutanaklarının ve keşif raporlarının anlatılması, bölge adliye mahkemesinde tanık ve bilirkişi çağrılması ve sanığın yokluğunda davanın bitirilmesi hâlleridir. Madde, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinde duruşma açılmış olan davalar bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Duruşma açıldığında aşağıda gösterilen istisnalar dışında bu Kanunun duruşma hazırlığı, duruşma ve karara ilişkin hükümleri uygulanır:1
a)Duruşma, bu Kanunun öngördüğü genel hükümlere göre başladıktan sonra görevlendirilen üyenin inceleme raporu anlatılır.
b)İlk derece mahkemesinin gerekçeli hükmü anlatılır.
c)(Değişik: 20/7/2017-7035/17 md.) İlk derece mahkemesinde dinlenilen tanıkların ifadelerini içeren tutanaklar ile keşif tutanakları ve bilirkişi raporu anlatılır.
d)(Ek: 20/7/2017-7035/17 md.) Bölge adliye mahkemesi duruşma hazırlığı aşamasında toplanan delil ve belgeler, yapılmışsa keşif ve bilirkişi açıklamalarına ilişkin tutanak ve raporlar anlatılır.2
e)Bölge adliye mahkemesi duruşmasında dinlenilmeleri gerekli görülen tanık ve bilirkişiler çağrılır.
f)(Ek:17/10/2019-7188/28 md.) Sanık, müdafii, katılan ve vekilinin davetiye tebliğ edilmesine rağmen duruşmaya gelmemesi hâlinde duruşmaya devam edilerek sanığın sorgu tutanakları anlatılmak suretiyle dava yokluklarında bitirilebilir. Ancak, 195 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere, sanık hakkında verilecek ceza, ilk derece mahkemesinin verdiği cezadan daha ağır ise, her hâlde sanığın dinlenmesi gerekir.
- 1.(1. fıkra)20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle, bu fıkranın (a) bendinde yer alan “okunur” ibaresi “anlatılır” şeklinde, (b) bendinde yer alan “de okunur” ibaresi “anlatılır” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkraya (c) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş ve mevcut (d) bendi (e) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.
- 2.(1. fıkra (d) bendi)20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı KHK’nin 99 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “okunur” ibaresi “anlatılır” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu hüküm 1/2/2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 93 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
Değişiklik geçmişi(3)
- 17.10.20191. fıkra (f) bendi 17.10.2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla eklendi
- 20.07.20171. fıkra (c) bendi 20.07.2017 tarihinde 7035 sayılı Kanunla değiştirildi
- 20.07.20171. fıkra (d) bendi 20.07.2017 tarihinde 7035 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(4)
Bu maddede geçen tanımlar(4)
- Sanık
- Kovuşturmanın başlamasından itibaren hükmün kesinleşmesine kadar, suç şüphesi altında bulunan kişiyi
- Müdafi
- Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı
- Vekil
- Katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukatı
- Sorgu
- Şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından soruşturma veya kovuşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini
Bu maddedeki kavramlar
- İnceleme raporu
- İstisna
- Anlatılma
- Dava yokluğunda bitirme
- Davetiye tebliği
- Sorgu tutanakları
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
656 karar arasından seçildi- 10. Ceza Dairesi · E. 2023/13490 · K. 2023/11056 · T. 14.12.2023Daire kararıBozma
1. Bölge Adliye Mahkemesince sanıklar ... ve ... hakkında İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen mahkûmiyet hükümlerinin kaldırarak daha ağır bir ceza ile cezalandırılmalarına karar verildiği sırada, sanıkların duruşmaya çağırıp dinlemeleri gerekirken, müdafilerinin beyanları ile yetinilerek 5271 sayılı Kanun'un 282 nci maddesinin (f) bendine aykırı olarak sanıkların cezalandırılmalarına karar verilmesi suretiyle usul hükümlerine aykırı davranılması,
- 8. Ceza Dairesi · E. 2024/23341 · K. 2025/474 · T. 15.01.2025Daire kararıBozma
5271 sayılı Kanun'un 282/1-f maddesinde de "sanık, müdafii, katılan ve vekilinin davetiye tebliğ edilmesine rağmen duruşmaya gelmemesi halinde duruşmaya devam edilerek sanığın sorgu tutanakları anlatılmak suretiyle dava yokluğunda bitirilebilir.
- Ceza Genel Kurulu E.2021/138 K.2024/146 T.2024-03-27Ceza Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
Öte yandan, CMK'nın 282. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; "Bölge adliye mahkemesi duruşmasında dinlenilmeleri gerekli görülen tanık ve bilirkişiler çağrılır." denilmek suretiyle istinaf yargılamasında da tanık dinlenmesine imkân sağlanmıştır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Bölge Adliye Mahkemesi duruşma açarak yaptığı yargılama sonunda, ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmuştur. Bu yeni hükümde sanık hakkında verilecek ceza, ilk derece mahkemesinin verdiği cezadan daha ağır ise aşağıdaki usul kuralı hangisidir?
- A) Sanığın mutlaka dinlenmesi gerekir.
- B) Sanık duruşmaya gelmese de karar verilebilir.
- C) Müdafinin dinlenmesi yeterlidir.
- D) Dosya üzerinden karar verilebilir.
- E) Sanığın rızası alınmalıdır.