TBK Madde 2212. Sorumsuzluk anlaşması
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, satım sözleşmesinde satıcının ayıptan doğan sorumluluğunu önceden kaldıran veya sınırlayan anlaşmaların geçerliliğini düzenler. Satıcının ağır kusuru bulunan hallerde bu tür anlaşmaların kesin olarak hükümsüz olduğunu öngörür. Uygulaması satım ilişkisindeki satıcı ile alıcı arasındaki ayıba karşı tekeffül bakımından söz konusudur.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 196 nci maddesini karşılamaktadır. Tasannın tek fıkradan oluşan 220 nci maddesinde, satıcının alıcı ile yaptığı ayıptan sorumsuzluğa ilişkin anlaşma düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 196 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan "2. Tekeffüle karşı" şeklindeki ibare, Tasarıda "2. Sorumsuzluk anlaşması" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 196 nci maddesinde kullanılan "hile ile gizlemiş ise" şeklindeki ibare yerine, ağır kusurun kastı, dolayısıyla hileyi ve ağır ihmali içerdiği göz önünde tutularak, Tasarının 220 nci maddesinde "ağır kusurlu ise" şeklinde ifade edilmiştir. Tasarının 114 üncü mad desinde öngörülen borçlunun ağır kusuru hâlinde sorumsuzluk anlaşmasının kesin hükümsüzlük yap tırımına bağlı olacağına ilişkin kural burada da geçerli olacaktır. Tasarının satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplara ilişkin 224 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme burada da göz önünde tutulmalıdır. - 1 0 5 -
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ağır kusur
- Kesin hükümsüzlük
- Sorumsuzluk anlaşması
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
154 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2014/1401 K.2016/1060 T.2016-11-16Hukuk Genel KuruluBozma
818 sayılı mülga Borçlar Kanununun 196. maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 221. maddesine göre satıcı, satılanın ayıbını alıcıdan hile ile gizlemiş ise satımda tekeffül hükmünü kaldıran veya sınırlayan her şart batıldır.
- Hukuk Genel Kurulu E.2018/436 K.2021/1717 T.2021-12-21Hukuk Genel KuruluGönderme
15. Türk Borçlar Kanunu’nun 221. maddesinde de, satıcının satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olması hâlinde, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşmanın kesin olarak hükümsüz olduğu belirtilmiştir.
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/218 · K. 2023/473 · T. 07.03.2023Daire kararıRet
1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 221 inci maddesi "Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Oto galerisi işletmecisi (S), alıcı (A)'ya, “sadece kaportasında birkaç lokal boya olduğunu” beyan ederek ikinci el bir otomobil satmıştır. Taraflar arasındaki satış sözleşmesine, “Alıcı, aracı mevcut ve halihazır durumu ile görmüş, beğenmiş ve bu haliyle, ileride ortaya çıkabilecek her türlü mekanik, elektronik veya kaporta aksamındaki ayıplara karşı satıcının sorumlu olmayacağını gayrikabili rücu olarak kabul ve beyan etmiştir.” şeklinde bir sorumsuzluk kaydı eklenmiştir. Ancak (S), satıştan kısa bir süre önce aracın şanzımanında kronik bir arıza olduğunu ve bu arızanın pahalı bir onarım gerektirdiğini, geçici ve ucuz bir müdahale ile gizlendiğini bilmektedir. Satıştan iki ay sonra arızanın nüksetmesi üzerine (A), durumu (S)'ye bildirmiş; (S) ise sözleşmedeki sorumsuzluk kaydına dayanarak talepleri reddetmiştir. Bu olayda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümleri dikkate alındığında, sözleşmedeki sorumsuzluk kaydının hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Sözleşme serbestisi ilkesi gereğince, alıcı (A)'nın aracı "halihazır durumu ile" kabul ettiğini beyan etmesi, satılanı mevcut ayıplarıyla birlikte benimsediği anlamına geldiğinden, sorumsuzluk kaydı geçerlidir ve satıcı (S)'yi sorumluluktan kurtarır.
- B) Alıcı (A)'nın, ikinci el bir araç satın alırken bir uzman incelemesi yaptırmaması, işlerin olağan akışına göre gözden geçirme yükümlülüğünü ihlal ettiği için, sonradan ortaya çıkan ayıplara karşı satıcıya başvurma hakkını kaybetmesine neden olur; bu nedenle sorumsuzluk kaydı geçerlidir.
- C) Satıcı (S)'nin, satılanın ayıbını (A)'dan hileli bir şekilde gizleyerek devretmesi ağır kusur teşkil ettiğinden, ayıptan doğan sorumluluğunu kaldıran bu anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
- D) Şanzıman arızası gizli ayıp teşkil etse ve satıcının ağır kusuru bulunsa dahi, bu durum yalnızca alıcının genel hükümlere göre tazminat hakkını doğurur, ancak tarafların iradesiyle konulmuş olan sorumsuzluk anlaşmasının geçerliliğini ortadan kaldırmaz.
- E) Satıcının ağır kusuru nedeniyle sorumsuzluk kaydı geçersiz olsa bile, alıcı (A) bu durumda sadece sözleşmeden dönme veya bedel indirimi talep edebilir; ayıbın ücretsiz onarımını istemesi, sorumsuzluk kaydının en azından bu hakkı sınırladığı kabul edildiğinden mümkün değildir.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl