TBK Madde 393A. Tanımı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TBK m.393, hizmet sözleşmesinin tanımını ve bu sözleşmenin iki görünümünü düzenler: işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirsiz süreyle işgörmeyi, işverenin de zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme ile işçinin bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşme. Ayrıca genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerin çıraklık sözleşmesine kıyasen uygulanacağını ve özel kanun hükümlerinin saklı kaldığını belirtir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
İşçinin işverene bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmeler de hizmet sözleşmesidir.
Genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümler, kıyas yoluyla çıraklık sözleşmesine de uygulanır; özel kanun hükümleri saklıdır.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 313 üncü maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 392 nci maddesinde, genel hizmet sözleşmesi tanımlanmaktadır. 818 sayılı Borçlar Kanununun 313 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan "A. Tarifi" ibaresi, Tasarıda "A. Tanımı" şekline dönüştürülmüştür. Madde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 319 uncu maddesi ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi göz önünde tutularak yeniden kaleme alınmıştır. Maddenin birinci fıkrasında kullanılan "bağımlı olarak" ibaresi, kaynak İsviçre Borçlar Ka nununun 319 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki "işverenin emrinde" (im Dienst des Arbeitge- bers, au service de l'employeur) ifadesinin karşılığıdır. İşverene bağımlı olarak çalışma, onun emir ve talimatına uygun işgörmeyi ifade eder. Nitekim, 4857 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında da "bağımlı olarak işgörme"den söz edilmiştir. İşverene bağımlı olarak çalışma, belirli ya da belirli olmayan süreli olabilir. İşverenin ödemesi gereken ücret ya zamana göre ya da yapılan işe göre belirlenir. Maddenin ikinci fıkrasında işçinin işverene bir hizmeti kısmî süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmelerin de hizmet sözleşmesi olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle, meselâ, işverenin yanında saatlik, yarım veya tam günlük bir hizmetin düzenli olarak yerine ge tirilmesi de hizmet sözleşmesi olarak kabul edilecektir. Maddenin üçüncü fıkrasında ise, aksine özel bir yasal düzenleme olmadığı hâllerde, genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerin, kıyas yoluyla çıraklık sözleşmelerine de uygulanacağı belirtilmek tedir. Nitekim 29/6/2001 tarihli ve 4702 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle değiştirilen adıyla, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda, çıraklık sözleşmesine ilişkin özel düzen lemelere yer verilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Hizmet sözleşmesi
- Bağımlı olarak işgörme
- Çıraklık sözleşmesi
- Kısmi süreli düzenli hizmet
- Yapılan işe göre ücret
- Zamana göre ücret
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
277 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2025/387 K.2026/214 T.2026-04-01Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
5. Türk Borçlar Kanunu'nun 393. maddesine göre de hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
- Hukuk Genel Kurulu E.2021/89 K.2022/1528 T.2022-11-17Hukuk Genel KuruluBozma
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 393. maddede genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerin, kıyas yoluyla çıraklık sözleşmesine de uygulanacağı; düzenlenmiş ise de bu maddi hukukla ilgili bir kural olup görevli mahkemeyi belirlemeye esas olabilecek bir usul hükmü değildir.
- 13. Hukuk Dairesi · E. 2016/8901 · K. 2019/6080 · T. 13.05.2019Daire kararı
1-İş sözleşmesi; 4857 sayılı İş Kanunu'nun 8. Maddesinde "bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme" olarak tanımlanırken, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 393. maddesinde hizmet sözleşmesi "işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme" olarak tanımlanmış ve İş Kanunu'ndan farklı olarak iş görme ve ücret unsurunun alt unsurları vurgulanarak açıklanmıştır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
(A), bir tekstil atölyesinde, işverenin belirlediği çalışma saatlerine uyarak ve onun makinesini kullanarak kumaş kesmektedir. (A) kestiği parça başına ücret almaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre bu sözleşmenin temel niteliği hakkında hangisi doğrudur?
- A) (A) parça başına ücret aldığı için bu ilişki bir "eser sözleşmesi"dir.
- B) İşçinin (A), işverene bağımlı olarak iş görmeyi ve işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesi ile hizmet sözleşmesi kurulmuştur.
- C) (A), kendi makinesini getirmediği sürece bu ilişki sadece bir "vekalet" ilişkisi sayılır.
- D) Hizmet sözleşmesi olması için ücretin mutlaka "aylık" olarak belirlenmesi zorunludur.
- E) (A), işverenin talimatlarına uymak zorunda olduğu için bu ilişki bir "adi ortaklık"tır.
Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl