TBK Madde 4463. Aykırı davranışların sonuçları
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, işçinin rekabet yasağına aykırı davranması hâlinde işverenin haklarını düzenler: aykırılığın tazminat sonucu, ceza koşulu bağlanmışsa borçtan kurtulma yolu ve işverenin yasağa aykırılığın sona erdirilmesini isteme hakkı. Maddenin uygulandığı kişi, iş sözleşmesine bağlı rekabet yasağı yükümlülüğü altındaki işçi ile işverendir. Madde, rekabet yasağının geçerlilik sınırlarını (m.445), yasağın sona ermesini (m.447) ve ceza koşulunun genel hükümlerini düzenlemez.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür.
Yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir hüküm de yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak, işçi bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır.
İşveren, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlal veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 351 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 445 inci maddesinde, rekabet yasağına aykm davranışların sonuçlan düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 351 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "IV Muhale fetin hükümleri" şeklindeki ibare, Tasarıda, "3. Aykırı davranışların sonuçları" şekline dönüştürülmüştür. Maddenin birinci fıkrasında, rekabet yasağına aykın davranan işçinin, bunun sonucu olarak işve renin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, yasağa aykırı davranışın bir ceza koşuluna bağlanması ve söz leşmede aksine bir hükmün bulunmaması durumunda, işçinin kararlaştırılan miktarı ödeyerek, reka bet yasağına ilişkin borcundan kurtulabileceği; ancak, işçinin bu miktarı aşan zaran giderme yüküm lülüğünün varlığını sürdüreceği ifade edilmiştir. - 1 9 1 - Maddenin son fıkrasında ise, işverenin, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlâl veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışının haklı göstermesi durumunda, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebileceği öngörülmüştür. Buna göre, işverenin, rekabet yasağına aykırı davranışa son verilmesini isteyebilmesi için, belirtilen koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 340b maddesi göz önünde tu tulmuştur. Metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Ceza koşulu
- Rekabet yasağı
- Ek zarar
- Yasağa aykırılığın sona erdirilmesi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
302 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2022/390 K.2022/1280 T.2022-10-11Hukuk Genel KuruluGönderme
devamında davacının görevinden ayrılmak istemesi durumunda ve belirtilen hususlara aykırı davranması halinde taahhüdün gereği olarak yükümlülüğe uymaması nedeniyle işverenin uğrayabileceği bütün zararları karşılamayı, ek olarak Türk Borçlar Kanununun 446.maddesi uyarınca düzenlenmiş cezai şart olarak son brüt maaşının sekiz katı ücreti ve çalıştığı her yıl için bir brüt maaş miktarı olarak ödemeyi kabul ettiği,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/4373 · K. 2022/6203 · T. 22.09.2022Daire kararıOnama
Ancak, 6098 sayılı Kanun’un 446/2. maddesi, rekabet yasağına aykırılık halinde bir ceza koşulunun kabul edilebileceğini öngörmekte olup yasağı ihlal eden işçinin, kural olarak, işverenin somut zararını tümüyle karşılaması gerektiğinin anılan madde düzenlemesinin bir gereği olduğu izahtan varestedir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/475 · K. 2019/695 · T. 16.05.2019İstinafRet
Sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 Sayılı TBKnun 446/3 maddesinde " İşveren, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında,sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlal veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesinide isteyebilir." hükmüne yer verildiği, taraflar arasında düzenlenen 10.01.2014 tarihli Belirli Süreli İş Sözleşmesinin 14/c. maddesinde rekabet yasağına aykırılığın müeyyidesi olarak "ceza koşulu " kabul edildiği,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.