HMK Madde 108İnşaî dava
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6100 sayılı Kanun'un 108. maddesi inşaî (yenilik doğuran) davayı tanımlar ve bu davanın hangi hallerde açılabileceğini belirler. Maddenin birinci fıkrası inşaî davanın amacını, yani yeni bir hukuki durum yaratılmasını, mevcut bir hukuki durumun içeriğinin değiştirilmesini ya da ortadan kaldırılmasını düzenler. İkinci fıkra inşaî davanın yalnızca bir inşaî hakkın dava yoluyla kullanılmasının zorunlu olduğu hallerde açılacağını hükme bağlar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)İnşaî dava yoluyla, mahkemeden, yeni bir hukuki durum yaratılması veya mevcut bir hukuki durumun içeriğinin değiştirilmesi yahut onun ortadan kaldırılması talep edilir.
(2)Bir inşaî hakkın, dava yoluyla kullanılmasının zorunlu olduğu hâllerde, inşaî dava açılır.
(3)Kanunlarda aksi belirtilmedikçe, inşaî hükümler, geçmişe etkili değildir.
Madde gerekçesi
Maddenin birinci fıkrasında, inşaî dava kurumunun yasal çerçevede tanımı yapılmıştır. İnşaî dava, yeni bir hukukî durumun yaratılmasını, mevcut bir hukukî durumun içeriğinin değiştirilmesini ya da onun tümüyle ortadan kaldırılmasını hedefleyen bir dava çeşididir. Maddenin ikinci fıkrasında ise inşaî davaların, ancak, bir inşaî hakkın dava yoluyla kullanılmasının zorunlu olduğu hâllerde işlerlik kazanacağı hususu açıkça hükme bağlanmıştır. Bu hâllerin neler olduğunu maddî hukuk gösterecektir. İnşaî haklar, varması gerekli tek taraflı bir irade açıklaması ile kullanılırlar; karşı tarafa vardıkları anda kendilerinden beklenen etkiyi doğururlar. İnşaî hakka bağlanmış olan etkinin doğumu için, mahkeme aracılıyla kullanılması maddî hukuk tarafından zorunlu kılınmışsa, bu durumda inşaî hak sahibinin inşaî dava açması gerekir. Maddenin son fıkrasında ise inşaî davanın kabulü hâlinde, verilen hükümlere özgü bir nitelik olan inşaî etkinin, hükmün verilip şeklî anlamda kesinleştiği anda kanunlarda aksine bir düzenleme olmadığı sürece geçmişe değil; geleceğe etkili olacağı hususu açıkça ifade olunmuştur. İnşaî hükümlerin geçmişe etkili olması ise son derece istisnaî hâllere münhasırdır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- İnşaî dava
- İnşaî hak
- Dava yoluyla kullanılmasının zorunlu olması
- Geleceğe etkili olma
- İnşaî hüküm
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
I. Somut bir hukuki ilişki olmaksızın, sadece maddi vakıalar tespit davasına konu edilemez. II. Dava açılırken fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmaması veya açıkça feragat edilmemesi durumunda, kısmi dava açılması, alacağın geri kalanından feragat edildiği anlamına gelmez. III. Kanunlarda aksi belirtilmedikçe, inşai davalar sonucunda verilen hükümler geçmişe etkili değil, ileriye etkilidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, dava çeşitleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) II ve III
- C) Yalnız II
- D) Yalnız III
- E) I, II ve III
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl