HMK Madde 115Dava şartlarının incelenmesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6100 sayılı Kanun'un 115. maddesi, dava şartı noksanlığının mahkemece ve taraflarca ne zaman ileri sürülebileceğini, noksanlık tespit edildiğinde mahkemenin hangi karara varacağını ve giderilebilir noksanlıkta tamamlama süresinin nasıl verileceğini düzenler. Dava şartlarının yargılama boyunca korunması ve hüküm anında giderilmiş noksanlığın usulden red sebebi olmaması da bu maddededir. Hüküm, davanın tarafları ve dava şartlarının bulunduğu her yargılama için geçerlidir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
(2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.
(3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.
Madde gerekçesi
Maddenin birinci fıkrasında, dava şartlarının mevcut olup olmadığı hususunun, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilebileceği; taraflarca da bu bağlamdaki eksikliğin her zaman ileri sürülebileceği açıkça vurgulanmıştır. Genel dava şartlarının inceleme sırasının ne olacağı hususu ise pozitif bir düzenlemeye elverişli bir nitelik taşımaması sebebiyle, tümüyle doktrin ve yargı uygulamasına bırakılmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespiti hâlinde, vereceği kararın usule ilişkin bir nihaî karar olan davanın usulden reddi kararı olacağı hususu vurgulanmış; dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise usul ekonomisi ilkesine uygunluk sağlanabilmesi için, hâkimin usulden ret kararı vermeden önce, eksikliğin tamamlanması yönünde ilgilisine kesin süre vermesi esası benimsenmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında ise davanın esasına girilmesinden önce, dava şartı noksanlığının fark edilmemiş; taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmiş ise usul ekonomisi ilkesine uygunluk sağlanması açısından, artık başlangıçtaki dava şartı noksanlığından dolayı davanın usulden reddedilmemesi gerektiği hususu açıkça hüküm altına alınmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddeyi uygulayan kararlar
6.079 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2024/577 K.2025/771 T.2025-12-03Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
eden davalı her ne kadar vakıf yönetiminden ayrıldığını savunmuş ise de dosya kapsamından kapatma tarihinde vakfın yönetim kurulu üyesi olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK)114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine,
- 8. Hukuk Dairesi · E. 2024/1559 · K. 2025/7756 · T. 23.12.2025Daire kararıOnama
bu bölümler hakkında kadastro tutanağı düzenlenmemiş olduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevsizliği sebebi ile 6100 sayılı Kanun'un 115/2 maddesi gereğince usulden reddine; birleşen 2005/265 Esas, 2005/140 Karar sayılı dosya yönünden, davacı ...'in ... ilçesi ... köyü 1 40... parsel ile 1 39... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin davasının kısmen kabulüne kısmen reddine;
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/8597 · K. 2025/9473 · T. 03.12.2025Daire kararıOnama
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 12.06.2019 tarihli ve 2018/1044 Esas, 2019/685 Karar sayılı kararına karşı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin kararı), uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 114/1-(b) hükmü ve 115. maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar verilmesi gerekirken hükümde hataya düşülerek dosyanın görevli idari yargı mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinin y
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, dava şartlarının incelenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.
- B) Taraflar dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
- C) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın esastan reddine karar verir.
- D) Dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verilir.
- E) Dava şartı noksanlığı verilen süre içinde giderilmemişse dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.
Bu maddeyle ilgili 5 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl