HMK Madde 116Konusu
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
HMK m.116, dava başında ileri sürülmesi gereken ilk itirazları sınırlı olarak sayar: kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı ile uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı. Madde, bu itirazların hangileri olduğunu ve yalnızca bunların davanın başında ileri sürülebileceğini düzenler. Kurallar tüm hukuk mahkemelerinde yargılanan davalar bakımından davacı ve davalı tarafa uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
1086 sayılı Kanunun 187 nci maddesinde yer alan ilk itirazlar, bu maddede üç bent hâlinde düzenlenmiştir. 187 nci maddede sekiz bent hâlinde yer alan ilk itirazlardan bir kısmı dava şartı hâline getirilmiş, özellikle adli yargıda görülen hukuk davalarında, gereksiz ve zaman alıcı formalitelerin, kötü niyetli kişilere davaları sürüncemede bırakma fırsatını verdiği ve başka işe yaramadığı hususundaki yaygın kanaat dikkate alınarak, bazı ilk itiraz sebeplerinin kaldırılması suretiyle çabukluk ve güvenliğin sağlanması amaçlanmıştır. Böylece ilk itirazlar; kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı, tahkim itirazı ve asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki iş bölümü itirazı şeklinde üç bent hâlinde düzenlenmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(1)
- 22.07.20201. fıkra (c) bendi 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
290 karar arasından seçildi- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi · E. 2023/1822 · K. 2024/48 · T. 17.01.2024İstinafRet
sözleşmenin 19. maddesine göre tarafların anlaşmazlıklarda ilk başvurmaları gereken ve kabul ettikleri yolun hakem olduğu, 6100 sayılı yasanın 116. Maddesinde ilk itirazların düzenlendiği, 116/1-b bendinde tahkim itirazının ilk itiraz olarak düzenlendiği, süresi içinde davalı tarafın tahkim ilk itirazında bulunduğu,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/5030 · K. 2024/6919 · T. 30.09.2024Daire kararıRet
sözleşmede yapılan ayrıntılı tahkim usulü düzenlenmesi gereğince tahkimin uygulamaya elverişli olduğu, buna göre taraflar arasında geçerli ve uygulanabilir bir tahkim şartı olduğu halde davacının doğrudan dava açmalarının usule aykırı olduğu, davalıların süresinde ileri sürdüğü tahkim ilk itirazı gerekçesiyle davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 116/1-b maddesi gereğince ve ayrıca taraflar arasındaki sözleşmenin 11/3. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmiş,
- 17. Hukuk Dairesi · E. 2014/2275 · K. 2015/8356 · T. 08.06.2015Daire kararı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116.maddesi gereği yetki itirazı ilk itirazlardan olup, aynı Kanun 117/3 maddesince ön sorunlar gibi incelenip karara bağlanır.
Madde bu karardan sonra (22.07.2020) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Ankara merkezli (A) İnşaat A.Ş. ile İstanbul'da mukim arsa sahibi (B) arasında, İstanbul'daki bir arsa üzerine alışveriş merkezi inşa edilmesine yönelik bir eser sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşmenin 18. maddesinde, "İşbu sözleşmenin yorumlanmasından veya uygulanmasından kaynaklanan her türlü uyuşmazlığın çözümünde münhasıran tahkim yolu geçerli olacaktır." şeklinde bir hükme yer verilmiştir. İnşaatın zamanında teslim edilmediğini ve ayıplı olduğunu iddia eden arsa sahibi (B), sözleşmedeki tahkim şartına rağmen (A) İnşaat A.Ş. aleyhine İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde bir tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinin tebliği üzerine davalı (A) İnşaat A.Ş.'nin vekili, aralarındaki geçerli tahkim anlaşmasını gerekçe göstererek mahkemenin davaya bakma yetkisinin bulunmadığını ileri sürmek istemektedir. Bu durumda, davalı vekilinin bu savunmasının hukuki niteliği, ileri sürülme zamanı ve usulü hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Tahkim anlaşmasının varlığı, mahkemenin yargı yoluna ilişkin görevini ortadan kaldıran bir dava şartı olduğundan, mahkeme tarafından re'sen gözetilmeli ve davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebilmelidir.
- B) Mahkeme, davalının tahkim itirazını yerinde bulursa, yargılamaya son vererek dava dosyasını sözleşmede belirtilen hakem veya hakem kuruluna göndermelidir.
- C) Davalının bu savunması, niteliği gereği bir "ilk itiraz" olup, cevap süresi içinde cevap dilekçesiyle ileri sürülmediği takdirde bir daha dinlenmez ve mahkeme uyuşmazlığın esasına girer.
- D) Davalı tarafından ileri sürülen bu itiraz "tahkim ilk itirazı" niteliğinde olup, bu itirazın kabulü hâlinde mahkeme, uyuşmazlığın esasına ilişkin bir karar veremeyeceğinden davayı esastan reddeder.
- E) Tahkim itirazının mahkemede ileri sürülmesi, tahkim yargılamasının başlamasına engel teşkil ettiğinden, öncelikle mahkemenin itiraz hakkındaki kararının kesinleşmesi beklenmelidir.
Bu maddeyle ilgili 9 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl