HMK Madde 117İleri sürülmesi ve incelenmesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, ilk itirazların hangi süreyle ve hangi biçimde ileri sürüleceğini, bu itirazların dava şartlarından sonra hangi aşamada incelenerek ön sorun gibi karara bağlanacağını düzenler. Hükmün uygulanması davalı tarafın cevap dilekçesi ile ilgilidir; ilk itirazı ileri sürme yükü davalıdadır. Madde, dava şartlarının kendisini, dava şartlarının dava içinde her zaman ileri sürülebilmesini, yetki itirazının kesin yetki ile ilişkisini ve ön incelemenin usulünü düzenlemez.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Madde gerekçesi
Bu maddede, ilk itirazların hep birlikte cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği, aksi takdirde dinlenemeyeceği hususu vurgulanmış, aynı maddenin ikinci fıkrasında usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak, davada zaman kaybının önlenmesi bakımından ilk itirazların dava şartlarından sonra incelenmesi öngörülmüştür. İlk itirazların incelenme usulünün yer aldığı üçüncü fıkrada ise bunların ön sorun gibi karara bağlanacağı ifade edilmiştir. İlk itirazların dava şartlarından sonra incelenmesi esası kabul edildiğinden, dava şartlarını incelemeye yetkili esas davaya bakacak olan mahkemenin, bu incelemeyi yapması işin doğası gereğidir. İlk itiraz neticesinde mahkemenin vereceği karar, yapılan ilk itirazın niteliğine göre oluşacaktır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
108 karar arasından seçildi- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi · E. 2018/26 · K. 2018/146 · T. 31.01.2018İstinafRet
Aynı yasanın 117. maddesinde, ilk itirazların dava şartlarından sonra inceleneceği, ön sorunlar gibi incelenip, karara bağlanacağı belirtilmiştir.Yani mahkemece, ilk itiraz niteliğindeki davalı İtirazı incelenip kabul edildikten sonra ,işin esasını inceleme yetkisi yetkili mahkemeye ait olur, yetkisizliğe dair kararla birlikte işin esası ile ilgili inceleme yapmak ve özellikle inceleme konusu delilleri gerekçede tartışmak doğru değildir.Mahkemenin yalnızca davalı tarafın ilk itirazının yerinde olduğunu kabulü halinde onunla ilgili gerekçe ile birlikte karar vermesi gerekir.
- 5. Hukuk Dairesi · E. 2025/13985 · K. 2026/4199 · T. 09.03.2026Daire kararı
3. 6100 sayılı Kanun'un "İleri sürülmesi ve incelenmesi" başlıklı 117 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Ankara merkezli (A) İnşaat A.Ş. ile İstanbul'da mukim arsa sahibi (B) arasında, İstanbul'daki bir arsa üzerine alışveriş merkezi inşa edilmesine yönelik bir eser sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşmenin 18. maddesinde, "İşbu sözleşmenin yorumlanmasından veya uygulanmasından kaynaklanan her türlü uyuşmazlığın çözümünde münhasıran tahkim yolu geçerli olacaktır." şeklinde bir hükme yer verilmiştir. İnşaatın zamanında teslim edilmediğini ve ayıplı olduğunu iddia eden arsa sahibi (B), sözleşmedeki tahkim şartına rağmen (A) İnşaat A.Ş. aleyhine İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde bir tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinin tebliği üzerine davalı (A) İnşaat A.Ş.'nin vekili, aralarındaki geçerli tahkim anlaşmasını gerekçe göstererek mahkemenin davaya bakma yetkisinin bulunmadığını ileri sürmek istemektedir. Bu durumda, davalı vekilinin bu savunmasının hukuki niteliği, ileri sürülme zamanı ve usulü hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Tahkim anlaşmasının varlığı, mahkemenin yargı yoluna ilişkin görevini ortadan kaldıran bir dava şartı olduğundan, mahkeme tarafından re'sen gözetilmeli ve davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebilmelidir.
- B) Mahkeme, davalının tahkim itirazını yerinde bulursa, yargılamaya son vererek dava dosyasını sözleşmede belirtilen hakem veya hakem kuruluna göndermelidir.
- C) Davalının bu savunması, niteliği gereği bir "ilk itiraz" olup, cevap süresi içinde cevap dilekçesiyle ileri sürülmediği takdirde bir daha dinlenmez ve mahkeme uyuşmazlığın esasına girer.
- D) Davalı tarafından ileri sürülen bu itiraz "tahkim ilk itirazı" niteliğinde olup, bu itirazın kabulü hâlinde mahkeme, uyuşmazlığın esasına ilişkin bir karar veremeyeceğinden davayı esastan reddeder.
- E) Tahkim itirazının mahkemede ileri sürülmesi, tahkim yargılamasının başlamasına engel teşkil ettiğinden, öncelikle mahkemenin itiraz hakkındaki kararının kesinleşmesi beklenmelidir.
Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl