HMK Madde 138Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, mahkemenin dava şartları ve ilk itirazlar hakkında hangi aşamada ve hangi usulle karar vereceğini düzenler: öncelikle dosya üzerinden karar verme ile gerektiğinde bu konuda tarafların ön inceleme duruşmasında dinlenmesi. Maddeyi uygulayan mahkeme bakımından dava şartları ve ilk itirazların incelenmesi, dosya üzerinden karar verilebilmesi ve duruşmaya başvurulması hususlarını kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.
Madde gerekçesi
Yargılamada taraflar usule veya esasa ilişkin iddia ve savunma sebeplerini ileri sürerler. Bunlardan usule ilişkin olanların hâllinden sonra, işin esasına girilerek uyuşmazlık çözümlenir. Usule ilişkin hususlar, ya dava şartıdır veya ilk itiraz niteliğindedir. Usule ilişkin hususlar, şeklî nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında, dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabilir. Ancak, mahkeme, kararını vermek için tarafların dinlenmesine ihtiyaç duyuyorsa, bunu da tahkikat aşamasında değil, ön inceleme oturumunda yapacaktır. Böylece dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan, ön inceleme duruşması sonunda karara bağlanması amaçlanmıştır. demet 387 / – 49 –
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
257 karar arasından seçildi- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi · E. 2025/17 · K. 2025/983 · T. 10.07.2025İstinafRet
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 138. Maddesi Gereğince: ''(1) Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.
- 1. Hukuk Dairesi · E. 2025/2413 · K. 2025/3775 · T. 17.09.2025Daire kararıOnama
davacı vekili takip eden duruşmaya da mazeret bildirdiği, bu kez Mahkemece belgelendirilmediği gerekçesiyle mazeretin reddine karar verilerek ve davalı tarafın da davayı takip etmemesi karşısında davanın hak düşürücü süre ve pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 138. maddesi uyarınca dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebilir ise de bu hususun dilekçeler teatisi aşamasında ve ön inceleme duruşmasından önce veya taraflar dinlenmek suretiyle ön inceleme duruşmasında ver
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/2213 · K. 2026/767 · T. 24.04.2026İstinafKabul
6100 sayılı Kanun'un "Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar" kenar başlıklı 138 inci maddesine göre "Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir."
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, yazılı yargılama usulünde dilekçeler aşamasının tamamlanmasının ardından geçilen ön inceleme evresinin temel amaç ve işlevleriyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Dava şartları ve ilk itirazlar gibi usule ilişkin konuları öncelikli olarak ele alıp karara bağlayarak, davanın esasına girilmesine engel bir durum olup olmadığını tespit etmek. II. Tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek tahkikatın kapsamını ve çerçevesini çizmek. III. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği dava ve işlerde, uyuşmazlığın alternatif çözüm yollarıyla sona erdirilmesi amacıyla tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik etmek.
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) I ve III
- E) I, II ve III
Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl