HMK Madde 142Süreler hakkında karar
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra ve tahkikata başlanmadan önce, hak düşürücü süreler ile zamanaşımına ilişkin itiraz ve def'ilerin hâkim tarafından incelenip karara bağlanmasını düzenler. Hükmün uygulanacağı kişi bakımından, davanın taraflarını ve bu itiraz ve def'ileri ileri süren tarafı kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra, hâkim tahkikata başlamadan önce, hak düşürücü süreler ile zamanaşımı hakkındaki itiraz ve def’ileri inceleyerek karara bağlar.
Madde gerekçesi
Hak düşürücü süreler ve zamanaşımı konusundaki iddia ve savunmalar, aslında, işin esasıyla ilgili hususlardır. Bu sebeple, ön inceleme oturumu yapılmadan ve uyuşmazlık noktaları tam olarak belirlenmeden, uyuşmazlığın esası ile ilgili, maddî hukuka dahil olan bir konuda karar da verilemez. Ancak, uyuşmazlık noktaları açıklığa kavuşup belirli hâle geldikten sonra, uyuşmazlıkla ilgili süreler hakkında karar vermek de mümkün hâle gelmiş demektir. Bu sebeple, aslında doğrudan ön incelemenin içerisinde olmamakla birlikte, sürelere ilişkin sorunların, tahkikata başlamadan önce çözümlenmesi açık bir hükümle düzenlenmiştir. Uygulamada, birkaç yıl süren usul işlemlerinden ve delillerin toplanmasından sonra (hatta bazen taraflardan birinin o konudaki ısrarlı beyanlarına rağmen), sadece hak düşürücü süre veya zamanaşımı yönünden bir karar verildiği görülebilmektedir. Bu hükümle, hem gereksiz yargılama işlemleri yapılması, hem de adaleti zedeleyici böyle bir durumun önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Maddenin ön inceleme hükümlerinin sonunda, tahkikat hükümlerinden önce yer alması da, yukarıda belirtilen sebeplerle uygun görülmüştür.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
75 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/1820 · K. 2025/1588 · T. 13.03.2025Daire kararıDüzeltilerek onama
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 142. maddesi uyarınca, zamanaşımı def'inin tahkikate başlamadan önce çözümlenmesi, varlığının kabulü halinde de işin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir.
- 4. Hukuk Dairesi · E. 2017/4841 · K. 2020/1041 · T. 02.03.2020Daire kararıBozma
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 142. maddesi uyarınca mahkemenin, ön inceleme duruşmasını tamamladıktan sonra tahkikata başlamadan önce hak düşürücü süreler ile zamanaşımı hakkındaki itiraz ve def’ileri inceleyerek karara bağlaması gerekir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi · E. 2021/76 · K. 2021/766 · T. 17.06.2021İstinafRet
Açıklanan nedenlerle ve özellikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 142. maddesi gereğince, ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra tahkikata başlanmadan önce, hak düşürücü süreler ile zamanaşımı hakkındaki itiraz ve def'iler hakkında karar verilmesi gerekeceği, davanın zamanaşımı süresinden sonra açıldığı, davalının yapmış olduğu zamanaşımı def'inin yerinde ve süresinde olduğu anlaşıldığından istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın zamanaşımı yönünden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan alacak davasında hâkim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 140. maddesi uyarınca ön inceleme duruşmasını tamamlamış, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek tutanağa geçirmiştir. Tarafların sulh olamaması üzerine, anlaşamadıkları hususların yer aldığı bu tutanağı esas alarak yargılamanın bir sonraki evresine geçmeye karar vermiştir. Bu evrede, davanın esası hakkında karar verilebilmesi için çekişmeli vakıaların aydınlatılması amacıyla tarafların gösterdiği deliller toplanıp incelenecektir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, mahkemenin ön inceleme aşamasından sonra geçeceği bu evre aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sözlü yargılama
- B) Ön inceleme duruşması
- C) Tahkikat
- D) Delillerin değerlendirilmesi
- E) Hüküm
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl