HMK Madde 145Sonradan delil gösterilmesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
HMK m.145, taraflara süreden sonra delil gösterme yasağını ve bu yasağın istisnasını düzenler. Yasak, dilekçe ve ön inceleme aşamalarında süresinde bildirilmemiş delillerin sonradan gösterilmesini kapsar; istisna iki koşulla (yargılamayı geciktirme amacının bulunmaması ya da delilin süresinde sunulamamasında tarafın kusurunun bulunmaması) hâkimin iznine bağlanır. Hüküm yargılamada taraflara uygulanır ve tahkikat aşamasındaki yeni delil gösterilmesini de kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.
Madde gerekçesi
Uygulamada, davaların uzamasının temel sebeplerinden birinin de gereksiz yere yeni delil sunulması ve bu konuda taraflara verilen sürelere uyulmaması olduğu bilinmektedir. Maddenin ilk fıkrasıyla, Kanunda belirtilen sürelerden sonra, davada yeni delil sunulmasının yasak olduğu kural olarak benimsenmiştir. Fakat iki istisna kabul edilmiştir. Yeni delil sunulması talebi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya delilin süresinde sunulmaması ilgili tarafın kusuru dışında bir sebebe dayanıyorsa, hâkim gerekçesini de belirtmek şartıyla, yeni delil sunulmasına izin verebilir. Bu şekilde delil sunma kuralına istisna getirilmesi, hukukî dinlenme hakkının tabiî bir sonucudur. demet 387 / – 52 –
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Sonradan delil gösterilmesi
- Hâkimin izni
- Tarafın kusuru
- Yargılamayı geciktirme amacı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
139 karar arasından seçildi- 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/5681 · K. 2025/7420 · T. 06.10.2025Daire kararıBozma
Öncelikle 6100 sayılı Kanun'un 145. maddesine göre taraflar kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler.
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/2997 · K. 2025/3094 · T. 28.05.2025Daire kararıOnama
bu ihtarın davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu, her ne kadar Mahkemece ön inceleme duruşmasında, 6100 sayılı Kanunun 140/5 maddesi gereğince bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmemiş ise de, bu hususa ilişkin ara kararın 14.09.2022 tarihli celsede yerine getirildiği, 6100 sayılı Kanunun 145. maddesinin de olaya uygulanma imkanı bulunmadığı, davalı şirketin sonradan delil göstermediği,
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2015/3801 · K. 2015/11326 · T. 23.03.2015Daire kararıBozma
Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 145/1. maddesi hükmüne göre, kanunda belirtilen süreden sonra delil gösterilemeyeceği, ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebileceği hükme bağlanmış olup bu düzenleme karşısında davalı yanın yazılı ve sözlü savunmalarında bahsedilmeyen delil listesinde de bildirilmeyen ve karar aşamasında dosyaya ibraz edilen ibranameye dayanılması da mümkün değildir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Sonradan delil gösterilmesi ile ilgili kural ve istisna aşağıdakilerden hangisinde doğru belirtilmiştir?
- A) Taraflar her aşamada delil gösterebilir.
- B) Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösterilemez; ancak yargılamayı geciktirme amacı yoksa veya kusursuzluk varsa mahkeme izin verebilir.
- C) Sonradan delil gösterilmesi sadece karşı tarafın rızası ile mümkündür.
- D) Sonradan delil gösterilmesi sadece ıslah ile mümkündür.
- E) Kamu düzenini ilgilendiren davalar dışında sonradan delil gösterilemez.