HMK Madde 36Ret sebepleri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.07.2020

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 36. maddesi, hâkimin davaya bakmaktan yasaklı olmadığı hâlde tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren hâllerde reddini ve kendiliğinden çekilmesini düzenler. Madde, genel ret sebebini ve bu sebebin özellikle kabul edilen beş somut hâlini (öğüt verme, kanunen gerekmediği hâlde görüş açıklama, tanık/bilirkişi/hâkim veya hakem olarak görev yapma, yansoy hısımlık, dava esnasında düşmanlık) sayar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:

a)Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.

b)Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.

c)Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması; uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması.1

ç)Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması.

d)Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.

  1. 1.(1. fıkra (c) bendi)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “etmiş olması.” ibaresi “etmiş olması; uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması.” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(1)
  1. 22.07.20201. fıkra (c) bendi 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(3)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

348 karar arasından seçildi
  1. 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/646 · K. 2025/1084 · T. 24.02.2025
    Daire kararıRet
    2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 39/3 maddesi uyarınca reddedilen Daire üyelerinin yer almadığı heyet tarafından yapılan değerlendirmede; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 36. maddesi uyarınca, reddedilen Başkan ve üyelerin tarafsızlıklarını şüpheye düşürebilecek somut bir delil sunulmadığı gibi bu yönde bir olgunun da mevcut bulunmadığı belirlenmekle, söz konusu reddi hâkim istemlerinin ayrı ayrı reddine kesin olarak karar verilmiştir.
  2. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/1830 · K. 2024/1165 · T. 23.05.2024
    İDDKOnama
    4. maddesinin 6. fıkrasında yer alan düzenlemenin arabulucunun tarafsızlığını ihlal edeceği, taraflarla ve dosyayla temas kurmuş, bir şekilde sürece dahil olmuş, kişisel tavrını ortaya koymuş, uyuşmazlıkla ilgili bir ön yargısı oluşmuş arabulucunun objektifliğinin korunmasının gerektiği, nitekim benzeri durumda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36/1-c maddesi uyarınca uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış kişinin, uyuşmazlıkta karar verici mercii olan hakimlik yapamayacağı, aksi durumun hakimin reddi sebebi sayıldığı,
  3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi · E. 2025/2461 · K. 2025/2847 · T. 11.11.2025
    İstinafRet
    iş bu dosya üzerinden yapılan karar duruşmasında açıkça 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36. Maddesine aykırı davranması nedenleri ile öncelikle çekinmesini aksi takdirde ise reddini talep ettiklerini, müvekkilinin kişisel davranışlarına göre kanaat bildirmesinin açıkça haksız bir eleştiri olarak değerlendirilmesi gerektiğini, hakimin objektif davranma yükümlülüğünden saptığını, hakim tarafından kanunun izin verdiği haller dışında kanaatini kullanarak hareket etmesinin de beklenemeyeceğini,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Hakimin Yasaklılığı Halleri ve Hakimin Reddi Sebepleri
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 0:40
  • Hakimin Yasaklılığı Halinde Çekinme
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 3:32
  • Hakimin Reddi Usulü
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 6:52
  • Ret Talebini İncelemeye Yetkili Merci
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 9:55
  • Sulh Hukuk Hakiminin Reddi Talebini İncelemeye Yetkili Merci
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 11:09
  • Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairelerinin Başkan ve Üyelerinin Reddi Talebini İncelemeye Yetkili Merci
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 11:45
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hâkimin davaya bakmasının mutlak olarak yasak olduğu ve talep olmaksızın çekinmek zorunda olduğu hâlleri (m. 34) ile hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren ve taraflarca reddine veya kendiliğinden çekilmesine yol açabilen nispi sebepleri (m. 36) farklı hukuki esaslara tabi tutmuştur. Bu ayrıma göre, aşağıdaki durumlardan hangisi hâkim için mutlak bir yasaklılık sebebi teşkil etmeyip, bir ret sebebi olarak nitelendirilir?

  1. A) Davacının, hâkimin kendisinden iki yıl önce boşanmış olduğu eski eşi olması
  2. B) Davalının, hâkimin eşinin erkek kardeşi (kayınbiraderi) olması
  3. C) Hâkimin, davacı şirketin davanın açılmasından önceki dönemde kayyımı olarak görev yapmış olması
  4. D) Davacının, hâkimin evlatlığının eşi (gelini veya damadı) olması
  5. E) Davalının, hâkimin dayısının oğlu (kuzeni) olması

Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl