HMK Madde 375Yargılamanın iadesi sebepleri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 25.07.2018

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 375. maddesi, kesinleşmiş veya kesin olarak verilmiş bir hükme karşı yargılamanın iadesi yoluyla başvurulabilecek sebepleri sınırlı biçimde sayar. Madde; mahkemenin teşekkülü, yasak veya reddedilen hâkimin katılımı, vekil olmayan kişilerle yürütülen yargılama, yeni belge, sahte senet, yalan tanıklık, bilirkişi ve tercüman yalanı, yalan yere yemin, çelişen hüküm, hileli davranış, aynı konuda çelişen ikinci hüküm ve AİHM ihlal kararı hallerini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir:

a)Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.

b)Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması.

c)Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması.

ç)Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması.

d)Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması.

e)İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması.

f)Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.

g)Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.

ğ)Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.

h)Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması.

ı)Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.

i)Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi.1

(2)Birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlıdır. Delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememiş ise ceza mahkemesi kararı aranmaz. Bu takdirde dayanılan yargılamanın iadesi sebebinin, yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilmesi gerekir.

  1. 1.(1. fıkra (i) bendi)25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “tespit edilmiş olması” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” ibaresi eklenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Madde, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesini karşılamaktadır. Birinci fıkrasının (a) bendinde, daha önce düzenlenmemiş olan, mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemesi, yeni bir yargılamanın yenilenmesi sebebi öngörülmüştür. (b) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (9) numaralı bendini karşılamaktadır. Sadece davaya bakmaktan yasaklı olan hâkimin karar vermiş olması yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak düzenlenmiş iken, bu bentte, ayrıca hakkında ret talebi merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermesi veya karara katılmış olması da yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak belirtilmiştir. (c) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendini karşılamaktadır. Yargılamanın yenilenmesi için vekil veya temsilci olmayan kimselerin katılımıyla davanın görülmesi ve karara bağlanması aranır iken, yeni düzenlenen bentte buna tarafların açık veya zımnî muvafakatlerinin olmaması da bir unsur olarak ilâve edilmiştir. (ç) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendini karşılamaktadır. Yargılamanın yenilenmesi için mücbir sebep veya lehine karar verilen tarafın fiili nedeniyle elde edilemeyen bir senet veya belgenin karar verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması aranır iken, yeni düzenlenen bentte bu şartlar yerine daha genel bir ifade olarak, belgenin tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilememesi şartı getirilmiştir. (d) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendini; (e) bendi ise aynı fıkranın (4) numaralı bendini karşılamaktadır. (f) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendini kısmen karşılamaktadır. Bu bent eskiden sadece bilirkişiler hakkında iken, yeni düzenleme ile tercümanlar da kapsama alınmıştır. (g) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendini; (ğ) bendi, aynı fıkranın (3) numaralı bendini; (h) bendi, keza aynı fıkranın (7) numaralı bendini; (ı) bendi, 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendini ve (i) bendi ise 1086 sayılı Kanunun 445 inci maddesinin birinci fıkrasının (11) numaralı bendini karşılamaktadır. Maddenin ikinci fıkrası, söz konusu 445 inci maddenin ikinci fıkrasında olduğu gibi, birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi için, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlamıştır. Ancak delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememiş ise ceza mahkemesi kararı aranmayacağı; bu durumda dayanılan yargılamanın iadesi sebebinin, yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(1)
  1. 25.07.20181. fıkra (i) bendi 25.07.2018 tarihinde 7145 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(3)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

877 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2024/419 K.2024/414 T.2024-09-12
    Hukuk Genel KuruluOnama
    yargılamanın yenilenmesi kurumunun 6100 sayılı Kanun'un 374 vd. maddelerinde düzenlendiği, kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı 6100 sayılı Kanun'un 375 inci maddesinde yer alan sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesinin istenebileceği, işbu davada dosya kapsamına ve mahkeme kabulünde yer alan gerekçeye göre yargılamanın iadesinin kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı, bu nedenle karşı taraf vekilinin sair istinaf taleplerinin yerinde olmadığı,
  2. 8. Hukuk Dairesi · E. 2024/5215 · K. 2024/6406 · T. 06.11.2024
    Daire kararıOnama
    Tapu Müdürlüğüne gönderildiği ancak dosya aslının Tapu Müdürlüğünden istenilmediği, davacının yargılanmanın yenilenmesine ilişkin söz konusu bu talebinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 375 inci maddesi çerçevesinde sınırlı sayıda olan yargılamanın yenilenmesi şartları açısından 12 bent halinde sayılan hiçbir koşulu karşılamadığı" gerekçesiyle yargılanmanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş; hükmün, yargılamanın yenilenmesini isteyen davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince "yargılamanın iadesi talep edilen ...
  3. 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/6187 · K. 2024/684 · T. 18.01.2024
    Daire kararıOnama
    2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (6100 sayılı Kanun) 375 inci maddesinin (1) inci fıkrasında yargılamanın iadesi sebepleri tahdidi olarak sayılmış olup yorum yoluyla dahi genişletilemeyeceği dikkate alındığında koşulları oluşmayan talebin reddi yerine, yazılı gerekçelerle kabulüne karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

Yargılamanın iadesi sonunda verilecek kararlarla ilgili hangisi yanlıştır?

  1. A) Karar onanabilir.
  2. B) Karar kısmen değiştirilebilir.
  3. C) Karar tamamen değiştirilebilir.
  4. D) Eski hüküm iptal edilir.
  5. E) Perjury (Yalan yere yemin) halinde başka inceleme yapılmaksızın hüküm iptal edilir.

Bu maddeyle ilgili 13 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl