HMK Madde 395Teminat karşılığı tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında tedbir uygulanan kişinin teminat göstererek tedbirin değiştirilmesini veya kaldırılmasını istemesini düzenler; teminatın tutarını tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasına göre, türünü ise 87. maddeye göre belirleme usulünü ve bu kararlara itirazın kıyas yoluyla uygulanmasını kapsar. Kişisel kapsamı hem karşı taraf hem de tedbirin uygulandığı üçüncü kişilerdir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında bu tedbir kararı uygulanan kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse, mahkeme, duruma göre tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir.
(2)Teminatın tutarı, tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasına göre; türü ise 87 nci maddeye göre tayin edilir.
(3)İtiraza ilişkin 394 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır.
Madde gerekçesi
İhtiyatî tedbiri kaldırmanın veya değiştirmenin bir yolu itiraz, diğer yolu ise aleyhine tedbir kararı alınan kişinin teminat göstermesidir. Madde, teminat karşılığı tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenlemektedir. Aleyhine tedbir kararı verilen veya uygulanan kişi, teminat karşılığı tedbirin kaldırılmasını isteyebilecektir. Böylece sadece aleyhine tedbir kararı alınan karşı taraf değil, hakkında ihtiyatî tedbir kararı uygulanan üçüncü kişinin de bu imkândan yararlanması kabul edilmek suretiyle itiraza paralel bir düzenleme yapılmıştır. Gösterilecek teminatın tür ve miktarını mahkeme belirleyecektir. Mahkeme, gösterilen teminat karşılığında tedbiri kaldırabilir veya değiştirebilir. Tedbiri kaldırmak bakımından iki yoldan biri olan teminat gösterilmesinde bu paralelliğe uygun olarak itiraza ilişkin üçüncü ve dördüncü fıkraya atıf yapılmıştır. Teminat üzerine verilen kararlar ihtiyatî tedbirin özüyle ilgili olmadığından, bu konudaki kararlara karşı kanun yoluna başvurulması kabul edilmemiş, bu sebeple de itirazda kanun yoluna başvuruya ilişkin fıkraya atıf yapılmamıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kıyas yoluyla itiraz
- Teminat karşılığı değiştirme veya kaldırma
- Teminatın tutarı
- Teminatın türü
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
118 karar arasından seçildi- Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi · E. 2026/867 · K. 2026/636 · T. 18.03.2026İstinafRet
tahsil edilen çek bedellerinin borçlu/davacı hesabına iadesine ilişkin ara karardan dönülmesi taleplerinin reddine yönelik 30.12.2025 tarihli ek kararın ortadan kaldırılmasına talepleri doğrultusunda hüküm tesis edilmesine, Dairemiz aksi kanaatteyse 6100 sayılı Kanun 395/1 maddesi gereği, müvekkil Banka'mızca sunulacak tahsil edilen ve edilecek çek bedelleri miktarı kadar kesin ve süresiz teminat mektubu veya Dairemizce uygun görülecek miktarda verilecek teminat mektubu karşılığında işbu konkordato yarg
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/1030 · K. 2025/1108 · T. 24.04.2025İstinafRet
mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak dilekçe ile, itiraz sebepleri açıkça gösterilmek ve itirazın dayanağı olan tüm deliller dilekçeye eklenmek zorunluluğu altında mahkememize itiraz edilebileceğinin, kararın tebliği ile birlikte karşı yana ihtarına, 7-6100 sayılı yasanın 395/1.maddesi gereğince aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında bu tedbir kararı uygulanan kişinin, mahkemece kabul edilecek teminatı göstermesi halinde mahkememizce,
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/4081 · K. 2025/1441 · T. 10.03.2025Daire kararıGönderme
Her ne kadar öğretide ve HMK öncesi bazı Yargıtay kararlarında, asıl uyuşmazlığı çözecek nitelikte, uyuşmazlığın özüne ilişkin olarak ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği kabul edilmiş ise de; 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısında 395. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "asıl uyuşmazlığı çözecek nitelikte olmamak şartıyla," ibaresi, TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmeler sırasında HMK taslak madde metninden çıkarılmıştır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Teminat Karşılığı Tedbirin Değiştirilmesi veya KaldırılmasıMedeni Usul Hukuku · 9 Çekişmesiz Yargı ve Geçici Hukuki Koruma Yolları · 18:28
Bu maddeye özel soru
Bir alacak davasında davacı (A), davalı (B)’nin mülkiyetinde bulunan antika bir otomobilin üçüncü bir kişiye devrini engellemek amacıyla mahkemeden ihtiyati tedbir kararı talep etmiş ve talebi kabul edilmiştir. Tedbir kararının uygulanmasından sonra (B), yurt dışındaki bir koleksiyonerden kaçırılmayacak bir teklif aldığını, otomobili bu kişiye satmak istediğini, bu satıştan elde edeceği kâr ile dava konusu borcu misliyle ödeyebileceğini ileri sürerek, mahkemece takdir edilecek bir meblağı teminat olarak göstermek suretiyle otomobil üzerindeki tedbirin kaldırılmasını talep etmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, (B)’nin bu talebi hakkındaki aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İhtiyati tedbir kararı ancak kararın verilmesine esas olan durum ve koşulların esastan değiştiğinin ispatı hâlinde kaldırılabilir; teminat gösterme talebi, bu koşullar değişmedikçe tek başına yeterli bir sebep teşkil etmez.
- B) Mahkeme, davacı (A)’nın açık muvafakati olmadıkça, (B) tarafından gösterilen teminatı kabul ederek tedbiri kaldıramaz.
- C) Aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen (B), mahkemece kabul edilecek bir teminat gösterdiği takdirde, mahkeme duruma göre tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir.
- D) (B)'nin tedbirin kaldırılması talebi, esasen ihtiyati tedbir kararına itiraz niteliğinde olduğundan, mahkeme yalnızca tedbirin verildiği andaki şartların mevcut olup olmadığını yeniden inceler; teminat karşılığı kaldırma gibi bir ara karar veremez.
- E) (B)’nin göstereceği teminatın türü, kıyasen İcra ve İflas Kanunu’nun ihtiyati hacze ilişkin m. 266’daki teminat türlerine tabi olduğundan, muteber bir banka kefaleti veya taşınmaz rehni gösterilmesi zorunludur.