HMK Madde 412Tahkim sözleşmesinin tanımı ve şekli

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

6100 sayılı Kanun'un 412. maddesi, tahkim sözleşmesinin tanımını, yapılma biçimini (sözleşme şartı veya ayrı sözleşme olarak yapılabilmesi), yazılı şekil şartını ve bu şekil şartının yerine getirilmiş sayılacağı halleri, tahkim sözleşmesine karşı ileri sürülemeyecek itirazları ve yargılama sırasında tahkime gidilmesi halinde dava dosyasının hakeme gönderilmesini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Tahkim sözleşmesi, tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamı veya bir kısmının çözümünün hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmadır.

(2)Tahkim sözleşmesi, taraflar arasındaki sözleşmenin bir şartı veya ayrı bir sözleşme şeklinde yapılabilir.

(3)Tahkim sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Yazılı şekil şartının yerine getirilmiş sayılması için, tahkim sözleşmesinin taraflarca imzalanmış yazılı bir belgeye veya taraflar arasında teati edilen mektup, telgraf, teleks, faks gibi bir iletişim aracına veya elektronik ortama geçirilmiş olması ya da dava dilekçesinde yazılı bir tahkim sözleşmesinin varlığının iddia edilmesine davalının verdiği cevap dilekçesinde itiraz edilmemiş olması yeterlidir. Asıl sözleşmenin bir parçası hâline getirilmek amacıyla tahkim şartı içeren bir belgeye yollama yapılması hâlinde de tahkim sözleşmesi yapılmış sayılır.

(4)Tahkim sözleşmesine karşı, asıl sözleşmenin geçerli olmadığı veya tahkim sözleşmesinin henüz doğmamış olan bir uyuşmazlığa ilişkin olduğu itirazında bulunulamaz.

(5)Yargılama sırasında tarafların tahkim yoluna başvurma konusunda anlaşmaları hâlinde, dava dosyası mahkemece ilgili hakem veya hakem kuruluna gönderilir.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, doğmuş ya da ileride doğacak uyuşmazlıkların hakem veya hakemler tarafından çözümü için tahkime gidilebileceği, yine tarafların bir hukukî ilişkiden doğacak uyuşmazlıkların tamamının ya da sadece bir kısmının tahkim yolu ile çözümünü kararlaştırabilecekleri belirtilmiş olup, son durumda uyuşmazlıklardan diğer kısmı için genellikle mahkemeye gidilmektedir. Bu durum tahkim sözleşmesinin geçerliliğini etkilemez. Tahkim sözleşmesi genellikle bir başka sözleşmenin bir hükmü olarak görülmekle birlikte, tarafların, asıl sözleşmeden ayrı bir sözleşme yaparak da uyuşmazlıklarını tahkime götürebilecekleri ikinci fıkrada düzenlenmiştir. Üçüncü fıkrada, tahkim sözleşmesinin tahkim yargılamasına dayanak olması nedeniyle, yazılı şekilde yapılması, anlaşmanın geçerlik şartı olarak düzenlenmiştir. Ayrıca, hangi hâllerde yazılı şekil şartının yerine getirilmiş olarak kabul edileceği örnekler sayılarak belirtilmiştir. Bu sebeple, Borçlar Hukukundaki şekil şartına ilişkin prensipler, tahkimde bu fıkra ile çelişmediği ölçüde uygulanabilir. Ayrılabilirlik prensibi gereği asıl sözleşmenin geçersiz olduğu iddiası, o sözleşmenin bir parçası olsa bile tahkim şartına karşı ileri sürülemez. Ayrıca, sözleşme gereği tahkim yolu ile çözülecek bir uyuşmazlığın doğmuş olup olmadığı hakem veya hakemler tarafından kararlaştırılacaktır. Bu husus dördüncü fıkrada düzenlenmiştir. Beşinci fıkrada, bir uyuşmazlığın halli için mahkemeye başvurulmuş olmasının, o meselenin çözümü için tahkime gidilemeyeceği anlamına gelmeyeceği hususu düzenlenmiştir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

32 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2023/103 K.2023/1185 T.2023-11-29
    Hukuk Genel KuruluBozma
    6100 sayılı Kanun'un 412/1 maddesi gereğince tahkim sözleşmesi, tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamı veya bir kısmının çözümünün hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmadır.
  2. 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/3668 · K. 2023/3054 · T. 02.11.2023
    Daire kararıOnama
    tahkim yargılamasında ve karar içeriğinde kamu düzenini ihlal eden bir husus bulunmadığından kararın kamu düzenine aykırı olmadığı, taraflar arasında yapılan 08.01.2021 tarihli sözleşmede taraflarca tahkim şartının kararlaştırıldığı, taraflar arasında 6100 sayılı Kanun'un 412 nci maddesinde düzenlenen ve kanunun aradığı anlamda tahkim sözleşmesinin bulunduğu, kararın pozitif hukuk kurallarına göre isabetli olup olmadığı bir iptal sebebi olmadığından davada inceleme kapsamı dışında olduğu,
  3. 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/8090 · K. 2023/2298 · T. 13.04.2023
    Daire kararıOnama
    yapılan itirazın değerledirilerek taraflar arasında 05.06.2017 tarihli sözleşme bulunduğu, taraflar arasında ihtilafsız olan işbu sözleşmenin 18 inci maddesinde uyuşmazlıkların Londra'da tahkim için Birleşik Krallık Ticaret Odası'na iletileceği, tahkim kararının kesin ve taraflar üzerinde bağlayıcı olacağının düzenlendiği, tahkim şartına ilişkin işbu sözleşme hükmünün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 412 nci maddesi gereğince geçerli ve kanunun aradığı şekilde yapıldığı,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Tahkim Sözleşmesinin Tanımı ve Şekli
    Medeni Usul Hukuku · 10 Tahkim · 4:33
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel

İstanbul'da yerleşik (A) İnşaat Şirketi ile arsa sahibi (B) arasında, arsa payı karşılığı bağımsız bölüm yapımına ilişkin bir sözleşme akdedilmiştir. Sözleşmeye, "Sözleşmenin yorum veya uygulamasından kaynaklanabilecek her türlü ihtilafın, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde tahkim yoluyla çözüleceği" şeklinde bir tahkim şartı konulmuştur. İnşaatın tamamlanmasının ardından, tapuda yapılacak tescil işlemine ilişkin bir uyuşmazlık çıkması üzerine (A), tahkim yoluna başvurmak istemektedir. Bu durumda, tahkim şartının geçerliliği ve uyuşmazlığın tahkime elverişliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Tahkim şartı genel olarak geçerli olmakla birlikte, uyuşmazlığın konusu taşınmaz mülkiyetinin devrini içeren tescil işlemine ilişkin olduğundan ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri bir ayni hakkı ilgilendirdiğinden, söz konusu ihtilaf tahkime elverişli değildir.
  2. B) Taraflar arasında geçerli bir tahkim anlaşması bulunduğundan ve bu anlaşma 'her türlü ihtilafı' kapsadığından, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince tescile ilişkin uyuşmazlık da tahkim yoluyla çözülmelidir.
  3. C) Uyuşmazlık, tahkime elverişli olmayan bir konuya ilişkin olduğundan, bu durum tahkim şartının tamamını geçersiz kılar ve taraflar arasındaki hiçbir uyuşmazlık bu şarta dayanılarak tahkime götürülemez.
  4. D) Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, kamu düzenini yakından ilgilendiren tapu sicilinin aleniyeti ilkesiyle bağlantılı olduğundan, bu tür sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların tamamı tahkime elverişli değildir.
  5. E) HMK Madde 412 uyarınca, tahkim şartı asıl sözleşmenin bir parçası olarak yazılı şekilde yapıldığından geçerlidir ve bu nedenle tescil gibi asıl sözleşmenin ifasına yönelik tüm talepler bu şart kapsamında hakemler tarafından karara bağlanabilir.

Bu maddeyle ilgili 8 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl