HMK Madde 5Genel kural
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, mahkemelerin yetkisinin genel çerçevesini çizer: yetkinin, başka kanunlardaki yetki hükümleri saklı kalmak üzere, 6100 sayılı Kanundaki hükümlere tabi olduğunu belirler. Yargı çevresi, genel yetki kuralı, kesin yetki ve yetki sözleşmesi gibi yetkiye ilişkin ayrıntılar bu maddenin kendisinde değil, Kanunun izleyen yetki maddelerinde düzenlenir. Madde, yetkisizlik itirazının usulünü düzenlemez (m.116 ve izleyen maddeler).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir.
Madde gerekçesi
Medenî yargılama alanında görev yapan mahkemelerin yetkisi, Anayasanın 142 nci maddesine uygun olarak, bu Kanunla düzenlenmiştir. Diğer taraftan, 1086 sayılı Kanun dışında, özel kanunlardaki yetkiye ilişkin kurallar, kesin yetki kuralı olarak öngörülmediği takdirde genel yetki kuralı ile beraber seçimlik bir yetki kuralı oluşturacaktır. Bu sebeple özel kanunlardaki yetkiye ilişkin hükümler saklı tutulmuştur. Maddedeki “diğer kanunlar” terimi Anayasa ile uluslararası antlaşmaları da kapsar şekilde, geniş anlamda kullanılmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Genel yetki kuralı
- Kesin yetki
- Yargı çevresi
- Yetki
- Diğer kanunlardaki yetki hükümleri
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1.192 karar arasından seçildi- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi · E. 2025/713 · K. 2025/787 · T. 24.09.2025İstinafKabul
İcra takibinde yetki kurallarının düzenlendiği 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesinin birinci fıkrasına göre “Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbi olunur.” 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 5 inci maddesinde de, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Yetki · Genel Kural ve Genel Yetkili MahkemeMedeni Usul Hukuku · 1 Genel Hükümler, Görev, Yetki · 4:10
Bu maddeye özel soru
Bay (A), Bay (B) ile akdettiği ticari bir taşınır satış sözleşmesinden doğan 1.200.000 TL tutarındaki alacağının tahsili amacıyla bir dava açmak istemektedir. Dava dilekçesi hazırlayan Bay (A), görevli mahkeme hususunda tereddüt yaşamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sulh Hukuk Mahkemesi
- B) Asliye Hukuk Mahkemesi
- C) Tüketici Mahkemesi
- D) İcra Mahkemesi
- E) Bölge Adliye Mahkemesi