TTK Madde 400II - Denetçi olabilecekler
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, bağımsız denetim yapacak kişi ve kuruluşların hangi koşullarda denetçi olabileceğini ve denetçi olamayacak kişilerin hallerini düzenler; denetçinin aynı şirkette yeniden seçilmesine ilişkin sınırı ve denetçinin denetlediği şirkete danışmanlık verme yasağını kapsar. Kişi kapsamı, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir, bunların ortaklarından oluşan sermaye şirketi ve bu kişilerin ortaklarının yanında çalışan ya da mesleğini birlikte yürüten kişilerdir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)(Değişik: 26/6/2012-6335/19 md.) Denetçi, bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen kişiler ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketi olabilir. Aşağıdaki hâllerden birinin varlığında, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir ve/veya sermaye şirketi ve bunların ortaklarından biri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleği birlikte yaptıkları kişi veya kişiler, ilgili şirkette denetçi olamaz. Şöyle ki, önceki cümlede sayılanlardan biri;
a)Denetlenecek şirkette pay sahibiyse,
b)Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,
c)Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan bir tüzel kişinin, bir ticaret şirketinin veya bir ticari işletmenin kanuni temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veya sahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketin yönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncü derece dâhil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa,
d)Denetlenecek şirketle bağlantı hâlinde bulunan veya böyle bir şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,
e)Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa,
f)Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının çıkarılmasında denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunduğu için (e) bendine göre denetçi olamayacak gerçek veya tüzel kişinin veya onun ortaklarından birinin kanuni temsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarak bizzat kendisi ise,
g)(a) ilâ (f) bentlerinde yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçinin nezdinde çalışıyorsa,
h)Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinin tamamının yüzde otuzundan fazlasını denetlenecek şirkete veya ona yüzde yirmiden fazla pay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden elde etmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa,
denetçi olamaz.
(2)(Değişik: 26/6/2012-6335/19 md.) On yıl içinde aynı şirket için toplam yedi yıl denetçi olarak seçilen denetçi üç yıl geçmedikçe denetçi olarak yeniden seçilemez. (Değişik ikinci cümle: 28/3/2013-6455/81 md.) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve bu fıkrada belirtilen süreleri kısaltmaya yetkilidir.
(3)Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz.
(4)(Mülga: 26/6/2012-6335/19 md.)
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 3 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Bu madde, denetçi olabilecekleri göstermektedir. Denetçi ile 397 ve devamı mad de hükümlerinde düzenlenmiş bulunan denetlemeyi yapacaklar (m. 554) kastedilmiştir. Ancak iş lem denetçilerine (m. 554) de aynı hükümler uygulanır. İşlem denetçisi, şirketteki belirli işlemleri denetler. Şirketin kuruluşunu, sermaye artırımını, birleşmeyi, bölünmeyi, tür değiştirmeyi, yüksek hacimli menkul değer ihracını denetleyen denetçi işlem denetçisi olarak anılır. Bu denetçiler de 400 üncü maddedeki nitelik şartlarına bağlıdırlar. Denetçi sadece üyeleri yeminli malî müşavirler ve/veya serbest muhasebeci malî müşavirler olan bir bağımsız denetleme kuruluşu olabilir. Küçük anonim şirketler, en az iki yeminli malî mü şaviri veya serbest muhasebeci malî müşaviri denetçi olarak seçebilirler. Her iki denetçi de hukukî açıdan aynı konumdadır. Tasarı, denetçilik mesleğine önem verdiği ve denetlemede bu mesleğe mensup olmayı bir ana ilke olarak kabul ettiği için bağımsız denetleme kuruluşlarının da üyelerinin yeminli malî müşavir ve/veya serbest muhasebeci malî müşavir olmaları şartını getirmiştir. Burada ki üyeleri terimi, esasları tüzük ile belirlenecek olan bağımsız denetleme kuruluşlarının pay sahip lerini veya ortaklarını ifade eder. Meslekten olmayan kişiler bağımsız denetleme kuruluşu kuramaz lar. Fıkradan dolaylı olarak anlaşılan bir diğer gereksinim de, şirketleşme yoluyla bağımsız denetim şirketlerinin gelişmesi ve bugünkü kişiliklerinden farklı kişiliklerle yeniden düzenlenmesidir. Bu sebeple, yeni bir tüzüğün düzenlenmesine ilişkin hüküm birinci fıkrada yer almıştır. Hüküm tam bağımsızlığı sağlamak amacıyla (a) ilâ (h) bentlerindeki ilişkilerin veya durumla rın varolmamasını şart koşmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(4)
- 28.03.20132. fıkra bir cümlesi 28.03.2013 tarihinde 6455 sayılı Kanunla değiştirildi
- 26.06.20121. fıkra 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla değiştirildi
- 26.06.20122. fıkra 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla değiştirildi
- 26.06.20124. fıkra 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(2)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
- Bağımsız denetim kuruluşu
- Yavru şirket
- Bağlantılı kişi
- Denetçi seçim sınırı
- Yetkilendirilmiş denetçi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
36 karar arasından seçildi- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/411 · K. 2022/2349 · T. 27.06.2022İDDKOnama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 400. maddesinde, denetçinin, bağımsız denetim yapmak üzere,
- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/1736 · K. 2021/2704 · T. 01.12.2021İDDKBozma
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 400. maddesi uyarınca, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen kişilerin ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketlerinin bağımsız denetçi olabileceği ifade edilmek suretiyle Kanun'un, bağımsız denetçiyi gerçek kişi bağımsız denetçi ve tüzel kişi bağımsız denetim kuruluşu olmak üzere ikiye ayırdığı,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2024/507 · K. 2024/8793 · T. 09.12.2024Daire kararıOnama
denetim şirketinin belirtilen şirketin kiracısı olarak faaliyetini aynı binada sürdürdüğü, iptale konu genel kurul kararında denetçi olarak seçilen denetim şirketinin davalı şirket ile dolaylı da olsa (ortakları aynı olan dava dışı şirketin kiracısı olması) ilişkisinin bulunduğu, 6102 sayılı Kanun'un 400/1-c maddesine göre denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan tüzel kişinin denetçi olamayacağı, anonim şirketlerin bağımsız ve tarafsız denetim şirketi tarafından denetlenmesine ilişkin hükmün emredici nitelikte olduğu,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- § 48 DenetimTicaret Hukuku · 8 Anonim Şirket - 2 · 25:13
Bu maddeye özel soru
Alfa A.Ş.'nin genel kurul toplantısında 2024 faaliyet dönemi için denetçi seçimi gündeme gelmiştir. Adaylardan biri, şirketin yönetim kurulu başkanı (B)'nin kayınbiraderi olan ve aynı zamanda şirketin denetlenecek finansal tablolarının hazırlanmasında geçtiğimiz yıl danışmanlık hizmeti vermiş olan Yeminli Mali Müşavir (Y)'dir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlerde denetçinin bağımsızlığı ve seçimine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yönetim kurulu başkanı (B) ile olan kayın hısımlığı, (Y)'nin denetçi olmasına engel teşkil etmez; zira kanun bu yasağı yalnızca kan hısımları için öngörmüştür.
- B) Şirkette on yıl içinde toplam yedi yıl denetçi olarak görev yapan bir kişi, bir yıllık bir aradan sonra aynı şirket için yeniden denetçi olarak seçilebilir.
- C) Denetçi her faaliyet dönemi için genel kurul tarafından seçilmekle birlikte, (Y)'nin hem yönetim kurulu başkanının üçüncü derece dâhil kayın hısmı olması hem de şirketin finansal tablolarının düzenlenmesine katkı sağlamış olması, denetçi olarak seçilmesine kanunen engeldir.
- D) (Y)'nin şirketin finansal tablolarının düzenlenmesine katkıda bulunmuş olması tek başına denetçiliğe engel değildir; bu durumun engel teşkil etmesi için aynı zamanda şirkette pay sahibi de olması gerekir.
- E) Genel kurul tarafından seçilmiş olsa dahi, yönetim kurulu, denetçinin tarafsızlığından şüphe duyması halinde asliye ticaret mahkemesine başvurmaksızın denetçiyi görevden alıp yerine geçici bir denetçi atayabilir.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl