TTK Madde 780I - Unsurlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. maddesi, çekin geçerlilik için taşıması gereken zorunlu ve alternatif unsurları ile çek alacaklılarının karekod aracılığıyla çek hesabına ilişkin verilere erişimini düzenler. Düzenleme; çekin dil ve "çek" kelimesi, kayıtsız şartsız havale, muhatabın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası, banka seri numarası ve karekod unsurlarını kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Çek;
a)Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet Türkçe’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
b)Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi,
c)Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını,
d)Ödeme yerini,
e)Düzenlenme tarihini ve yerini,
f)Düzenleyenin imzasını,
g)(Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Banka tarafından verilen seri numarasını,
h)(Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Karekodu,
içerir.
(2)(Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) Çek alacaklıları, ellerinde bulunan çek ile çek hesabı sahibine ve bu çeki düzenleyenlere ilişkin verilere karekod aracılığıyla erişim sağlayabilir. Karekod ile;
a)Çek hesabı sahibinin adı, soyadı veya ticaret unvanı,
b)Çek hesabı sahibinin tacir olması hâlinde, ticaret siciline tescil edilen yetkililerinin adı, soyadı veya ticaret unvanı,
c)Çek hesabı sahibinin, çek hesabı bulunan toplam banka sayısı,
d)Çek hesabı sahibine ait bankalara ibraz edilmemiş çek adedi ve tutarı,
e)Düzenlenerek bankalara teslim edilen çeklerin adedi ve tutarı,
f)Son beş yıl içerisinde ibrazında ödenen çeklerin adedi ve tutarı,
g)İbraz edilen ilk çekin ibraz tarihi,
h)İbraz edilen son çekin ibraz tarihi,
ı)İbrazında ödenen son çekin ibraz tarihi,
i)Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören ve halen ödenmemiş çeklerin adedi ve tutarları,
j)Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören ve sonradan ödenen çeklerin adedi ve tutarı,
k)Son beş yılda “karşılıksızdır” işlemi gören son çekin ibraz tarihi,
l)Çek hesabı sahibi hakkında çek hesabı açma yasağı bulunup bulunmadığı, varsa yasaklama kararının tarihi,
m)Her bir çek yaprağı ile ilgili olarak tedbir kaydı olup olmadığı,
n)Çek hesabı sahibi tacirse, iflasına karar verilip verilmediği, iflasına karar verilmişse kararın tarihi,
çek hesabı sahibi ya da cirantanın rızası aranmaksızın üçüncü kişilerin erişimine sunulur.
(3)(Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) İkinci fıkrada belirtilen verilere ulaşılmasını sağlayacak karekod okutma ve bilgi paylaşım sistemi 5411 sayılı Kanunun ek 1 inci madde hükmü uyarınca kurulan Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi tarafından oluşturulur. Risk Merkezi sistemdeki verileri, 5411 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin on birinci fıkrası uyarınca bilgi alışverişini gerçekleştirdiği şirket ile paylaşmaya yetkilidir. Bu yetki kullanıldığı takdirde sistem bilgilerin paylaşıldığı şirket nezdinde kurulabilir.
(4)(Ek fıkra : 15/7/2016-6728/70 md.) Çekte yer alacak MERSİS numarası ile karekodun tanım ve içerikleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının müştereken çıkaracağı tebliğle belirlenir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 692 nci maddesinden, dili güncelleştirilerek ay nen alınmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(5)
- 15.07.20161. fıkra (g) bendi 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
- 15.07.20161. fıkra (h) bendi 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
- 15.07.20162. fıkra 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
- 15.07.20163. fıkra 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
- 15.07.20164. fıkra 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(5)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
- Çek
- Havale
- Muhatap
- Risk Merkezi
- Karekod
- Seri numarası
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
360 karar arasından seçildi- 11. Ceza Dairesi · E. 2021/9226 · K. 2024/2928 · T. 06.03.2024Daire kararıBozma
2. Suça konu çekin vadesini uzatma işlemi için katılan ile bir araya gelen sanığın, suça konu çek banka görevlisine ibraz edildiğinde yırtarak imha ettiği bu nedenle çekin ele geçirilemediği ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780 inci maddesi uyarınca çekte bulunması gereken zorunlu unsurlarını taşıyıp taşımadığının da tespit edilemediği anlaşılmakla "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereğince eylemin 5237 sayılı Kanun'un 208 inci maddesindeki özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek suçunu oluşturacağı gözetilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması,
- 11. Ceza Dairesi · E. 2021/12942 · K. 2022/15704 · T. 05.10.2022Daire kararıBozma
6102 sayılı Kanun'un 780. maddesi uyarınca çek metninde bulunması gerekli zorunlu unsurlardan olan "keşide yeri" bulunmaması halinde senedin özel belge niteliğinde olacağı, dosya içerisinde bulunan suça konu çek fotokopisi üzerinde heyetimizce yapılan gözlemde çekin keşide yerinin belirtilmediği bu nedenle çek vasfında bulunmadığı anlaşıldığından, sanığın eyleminin TCK'nin 207. maddesi uyarınca özel belgede sahtecilik suçunu oluşturacağı gözetilmeden, resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyet hükmü kurulması,
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi · E. 2023/1715 · K. 2026/62 · T. 22.01.2026İstinafRet
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. maddesi gereğince çek, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içeren bir kambiyo senedi olup ispat yükü çekin ödeme nedeni ile bedelsiz olduğunu iddia eden davacı tarafa aittir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Tacir (A), (B) Ltd. Şti.'ne olan ticari bir borcuna karşılık, keşide tarihi 10.03.2025 olan bir senet düzenleyerek şirket yetkilisine teslim etmiştir. Senet metninde lehtar olarak "(B) Ltd. Şti.", bedel olarak "Yüz Bin Türk Lirası" ve keşidecinin imzası bulunmakla birlikte, muhatabın kim olduğuna dair herhangi bir kayıt yer almamaktadır. Tacir (A), senedi verirken, "(B)'nin çalıştığı herhangi bir bankaya ibraz edebileceğini" sözlü olarak belirtmiştir. Bu durumda, senedin hukuki niteliği ve akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Muhatabın gösterilmemiş olması, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca senedin çek olarak geçerliliği için aranan zorunlu unsurlardan birinin eksikliği anlamına gelir ve bu eksiklik kanuni varsayımlarla giderilemeyeceğinden, senet çek olarak nitelendirilemez.
- B) TTK m. 782 uyarınca Türkiye'de ödenecek çeklerde muhatap yalnızca bir banka olabileceğinden, lehtarın senedi herhangi bir bankaya ibraz etmesiyle muhatap unsuru tamamlanmış olur ve senet geçerli bir çek haline gelir.
- C) Senette muhatabın gösterilmemiş olması, lehtar (B) Ltd. Şti.'ne, aralarındaki anlaşmaya uygun olarak dürüstlük kuralı çerçevesinde muhatap banka adını sonradan ekleme hakkı verir ve bu işlemle senet geçerli bir çek sayılır.
- D) Keşidecinin adı yanında düzenlenme yerinin gösterilmemesi senedi geçersiz kılmazken, muhatabın gösterilmemesi de benzer şekilde senedin TTK m. 782/2 uyarınca havale hükmünde sayılması sonucunu doğurur.
- E) Söz konusu senet, muhatap bankanın gösterilmemesi nedeniyle geçersiz olsa da, keşidecinin sözlü beyanı ve lehtarın iyi niyeti göz önüne alındığında, adi havale olarak kabul edilerek bankaya karşı ileri sürülebilir.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl