TTK Madde 792C) Elden çıkan çek
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, çekin herhangi bir suretle hamilin elinden çıkması hâlinde, çeki eline geçiren yeni hamilin çeki geri verme yükümlülüğünü düzenler. Hükmün konusu, hamilin hakkını 790. madde uyarınca ispat etmesi ve yeni hamilin kötüniyet ya da ağır kusur sebebiyle çeki geri vermekle yükümlü olmasıdır. Hüküm, hamile yazılı veya ciro yoluyla devredilebilen çekler bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Madde gerekçesi
Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 704 üncü maddesinden, dili güncelleştirilerek aynen alınmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Atıflar(1)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddedeki kavramlar
- Ağır kusur
- Geri verme yükümlülüğü
- Hamil
- Kötüniyet
- Çekin rızası dışında elden çıkması
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
369 karar arasından seçildi- 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/6127 · K. 2024/2450 · T. 26.03.2024Daire kararıOnama
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesi uyarınca açılacak çek istirdatı davasının çek eline geçmiş bulunan yeni hamile yöneltilmesi gerektiği, tarafların kabulünde olduğu üzere davalının çeki elinde bulunduran yeni hamil değil, hamil tarafından çekin ibraz edildiği takas bankası olduğu, iş bu davada taraf sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/5504 · K. 2024/1757 · T. 05.03.2024Daire kararıOnama
davalının çeki iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu ispat yükünün davacının üzerinde bulunduğu, davalının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesi uyarınca çekin kötü niyetle iktisap edildiği veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunun ispat edilemediği, çek iptali davasında verilen tedbir kararının teminat karşılığında devamına karar verildiği, teminatın 15.12.2021 tarihinde mahkeme veznesine yatırıldığı,
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi · E. 2022/757 · K. 2026/151 · T. 05.02.2026İstinafRet
İstanbul BAM 12.HD 18/02/2021 tarih 2019/162 esas 2021/227 karar sayılı ilamında; "...6102 sayılı yasanın 792. maddesine göre, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Çekin DevriTicaret Hukuku · 12 Kıymetli Evrak - 3 · 13:49
Bu maddeye özel soru
Hamiline yazılı bir çekin hamili olan Berk, senedi ödeme için bankaya ibraz etmiştir. Ancak borçlu Caner, senedi Berk’e bizzat kendisinin vermediğini, senedin rızası dışında elinden çıktığını (zayi) ileri sürerek ödemeden kaçınmaktadır. Hamiline yazılı senetlerde def'iler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Caner, senedin çalındığı def'ini Berk’e karşı ileri sürebilir; çünkü hamiline senetlerde her türlü kişisel defi herkese karşı mutlak etkilidir.
- B) Hamiline yazılı senetlerde borçlu, ancak senedin geçersizliğine ilişkin mutlak def'ileri veya hamil Berk ile arasındaki şahsi def'ileri ileri sürebilir.
- C) Senet rıza dışı elden çıkmış olsa bile, Caner Berk’in iyiniyetli olmadığını ispatlamadıkça ödeme yapmak zorundadır.
- D) Hamiline yazılı senetlerde "sahtelik" iddiası kişisel bir defi olup, senedi devralan üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
- E) Ciro zincirindeki bir kopukluk, hamiline yazılı senetlerde mutlak bir defi olarak kabul edilir ve senedi geçersiz kılar.