Başvuru nedir?
Kısaca
Başvuru, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.349 · başvurma hakkından feragat: İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi işlemidir.
- GVK geç. m.31: Mükellefin, götürü usule geçmek istediğini vergi dairesine yazılı olarak bildirmesidir.
- 5901 s. K. m.42 · kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları: KKTC vatandaşının Türk vatandaşlığını kazanmak isteğini ortaya koyduğu işlemdir.
Kanuni tanım
- 6384 s. K. m.3/1-cTazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun
Başvuru: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış olan başvuruyu
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.349 · Başvurma hakkından feragat
İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi işlemidir. Feragatin sonucu, başvurunun yapılıp yapılmadığına ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilip gönderilmediğine göre değişir.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK geç. m.31
Mükellefin, götürü usule geçmek istediğini vergi dairesine yazılı olarak bildirmesidir. Başvuru, 31/12/1988 tarihine kadar yapılmalıdır.
Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun
- Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.14 · İhtiyati tedbirler
Taşınmaz mal zilyetliğine tecavüz veya müdahale nedeniyle 3091 sayılı Kanun yoluyla yapılan talebi ifade eder. Maddenin ilk fıkrasındaki uygulamanın durması, başvuru süresi içindeki ihtiyati tedbir ya da dava varlığına bağlıdır.
Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun
- Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.33 · Bölge adliye mahkemelerinin görevleri
Kesin olmayan hüküm ve karara karşı, bölge adliye mahkemesine yöneltilen kanun yolu talebidir. Maddede kanun yolunun adı ayrıca belirtilmemiş, genel bir ifade kullanılmıştır.
Mahalli İdare Birlikleri Kanunu
- Mahalli İdare Birlikleri Kanunu m.21 · Birlik üyelerinin yükümlülükleri
Kesinti işleminin başlaması için birliğin dağıtım kuruluşuna yaptığı istemdir. Kesinti kendiliğinden yapılmaz, birliğin başvurusuna bağlıdır.
Türk Vatandaşlığı Kanunu
- Türk Vatandaşlığı Kanunu m.42 · Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları
KKTC vatandaşının Türk vatandaşlığını kazanmak isteğini ortaya koyduğu işlemdir. Başvuru, beyanın yapıldığı başvuru sürecinin parçasıdır ve kazanmanın dayanağı olarak değerlendirilir.
Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun
- Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.3 · Tanımlar
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış olan başvuruyu ifade eder. Komisyona yapılan talep bu kavramın kapsamına girmez.
Karıştırılan kavramlar
Başvuru yapan mükellef ile başvuru yapmayan mükellef arasındaki fark nedir?
31/12/1988 tarihine kadar bağlı olduğu vergi dairesine yazılı başvuruda bulunan mükellef, koşulları taşıması hâlinde götürü usule geçer.
Süre içinde yazılı başvuruda bulunmayan mükellef, götürü usul şartlarını taşısa bile bu madde ile geçiş yapamaz.
Başvuru süresinin kaçırılması, götürü usule geçiş hakkını ortadan kaldırır ve mükellef gerçek usulde vergilendirilmeye devam eder.
Taşınmaz mal anlaşmazlığı ile medeni Kanun'a dayalı talep dışındaki başvuru arasındaki fark nedir?
Soruşturma memuru, Medeni Kanuna göre müdahalenin men'i veya tecavüzün refi davası konusunu ayırt ederek araştırma yapar.
Mahkemeye yapılan başvuru bu davalar dışında kalıyorsa, idarenin soruşturma yapması ve karar vermesi engellenmez.
Yalnızca men'i veya refi davası ya da tedbir varlığı durumunda soruşturma durdurulur; diğer başvurularda idari süreç sürer.
Başvuru ile müracaat arasındaki fark nedir?
Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurudur.
Müracaat, Komisyona iletilen tazminat talebidir.
Hangi merciye yapıldığına göre farklı usul ve süre rejimleri uygulanır; bu nedenle tanımların karıştırılması talebin reddine yol açabilir.
Başvuru yükümlülüğü ile amire bildirim yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Hastanın sağlık hizmet sunucusuna başvurması, acil vaka anında doğrudan yapılacak fiili bir davranıştır.
Amire bildirim, başvurudan sonra veya başvuruyla eş zamanlı yapılabilecek bir bilgilendirme yükümlülüğüdür.
Bildirimin mümkün olan en kısa sürede yapılması aranır; bildirim eksikliği sağlık başvurusunu geçersiz kılmaz.
Yazılı başvuru ile başvuru şartı aranmayan hâl arasındaki fark nedir?
Genel kural olarak mühlet istemi, kanunî süre bitmeden yazılı olarak yapılır.
Maliye Bakanlığı yetkisini bölge, il, ilçe, sektör, iş kolu veya mükellef grupları itibarıyla devrettiğinde yazılı başvuru şartı aranmadan mühlet verebilir.
Devredilmiş ve başvuru şartı kaldırılmış hâllerde mühlet, mükellefin talebi beklenmeksizin idarece de verilebilir.
Yazılı başvuru ile posta ile taahhütlü gönderim arasındaki fark nedir?
Kanun yazılı başvuruyu zorunlu kılar.
Aynı başvurunun posta ile taahhütlü gönderilmesi ayrıca caiz kılınmıştır.
Taahhütlü posta kullanılabilir, ancak başka bir yazılı biçim de yazılı başvuru koşulunu karşılar mı sorusu madde metninde cevaplanmamıştır; yazılı olma şartı zorunludur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2024/98 E., 2025/149 K., 10.07.2025İlgili madde: 6384 s. K. m.3
- 1996/7 E., 1996/11 K., 18.04.1996İlgili madde: 3091 s. K. m.14
- 10. Daire, 2025/4051 E., 2025/4706 K., 22.10.2025İlgili madde: 3091 s. K. m.14
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Başvurma hakkından feragat
- Müracaat eden
- Başvuran
- İlamın tebliği
- Malî yükümlülük
- Mükellefiyetin tesisi
- Gerçek usul
- İhtiyati tedbir kararı
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.