Değiştirilemez hüküm nedir?
Kısaca
Anayasa değişikliği yoluyla değiştirilemeyecek ve bu yönde teklif dahi yapılamayacak hükümdür. Yasağın kapsamı madde metninde açıkça sayılan hükümlerle sınırlıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.1 · I. Devletin şekli
Anayasa değişikliği yoluyla değiştirilmesi ve değiştirilmesi teklif edilmesi yasaklanan hükümdür. 1. maddedeki cumhuriyet hükmü 4. madde uyarınca bu niteliktedir; yani değişiklik teklifi bile yapılamaz.
- Anayasa m.4 · IV. Değiştirilemeyecek hükümler
Anayasa değişikliği yoluyla değiştirilemeyecek ve bu yönde teklif dahi yapılamayacak hükümdür. Yasağın kapsamı madde metninde açıkça sayılan hükümlerle sınırlıdır.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.1520 · IX - Koruyucu hükümler
Üçüncü fıkrada sayılan hükümlerdir. Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine sözleşmeyle değiştirilemezler. Bu hükümlerin korunması, zayıf taraf olan kişilerin önceden feragat etmesini önlemeye yöneliktir.
Karıştırılan kavramlar
Değiştirilemez hüküm ile değiştirilebilir hüküm arasındaki fark nedir?
Madde 1, 2 ve 3'te sayılan hükümler; Cumhuriyet şekli, cumhuriyetin nitelikleri ve üçüncü maddenin tüm hükümleri bakımından değiştirme yasağı vardır.
Başlangıçtaki ilkeler, egemenlik, eşitlik ve anayasanın bağlayıcılığı gibi 4. maddede sayılmayan ilkeler anayasa değişikliği usulüyle değiştirilebilir.
Değiştirilebilir ilkelerde anayasa değişikliği yapılabilir; değiştirilemez hükümlerde değişiklik de değişiklik teklifi de yapılamaz.
Geçersiz hüküm ile sigortalı aleyhine değiştirilemez hüküm arasındaki fark nedir?
Birinci ve ikinci fıkradaki hükümler, sözleşmeyle hangi yönde olursa olsun değiştirilemeyecek nitelikte kabul edilmiştir.
Üçüncü fıkradaki hükümler yalnız sigortalı aleyhine değiştirilemez; sigortalı lehine düzenleme yapılabilir.
Üçüncü fıkra kapsamındaki kurallarda sözleşme ile sigortalının lehine düzenleme mümkün kalır, aleyhine düzenleme ise Kanun hükmünün uygulanmasına yol açar.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.