Geçici koruma nedir?
Kısaca
Ülkesinden ayrılmaya zorlanan, ayrıldığı ülkeye dönemeyen ve acil koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlara gelen ya da sınırları geçen yabancılara tanınan koruma biçimidir. Bireysel bir statü belirlemesine değil, kitlesel bir hareketin varlığına bağlıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeYabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.2 · Kapsam
Ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye'ye gelen yabancılara acil olarak sağlanan koruma biçimidir. Bireysel statü incelemesi yerine toplu bir korumayı ifade eder.
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.42 · Uzun dönem ikamet izni
Toplu hâlde gelen ve uluslararası koruma kapsamında geçici korumadan yararlanan kişilere sağlanan korumadır. Maddenin ikinci fıkrasında geçici koruma sağlananlar da geçiş hakkı tanınmayanlar arasındadır.
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.91 · Geçici koruma
Ülkesinden ayrılmaya zorlanan, ayrıldığı ülkeye dönemeyen ve acil koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlara gelen ya da sınırları geçen yabancılara tanınan koruma biçimidir. Bireysel bir statü belirlemesine değil, kitlesel bir hareketin varlığına bağlıdır.
Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.97 · Başvurunun yayımlanması ve etkileri
Patent başvurusunun yayımlanmasından itibaren başvuru sahibine tanınan, patent verilmesi halinde geriye etkili olan ve henüz patent hakkı doğmamış olan dönemi kapsayan koruma biçimidir. Koruma, patent verilmiş sayılacak hukuki sonuç doğurur ancak tam patent hakkı değildir.
Karıştırılan kavramlar
Münferit koruma ile kitlesel akın (geçici koruma) arasındaki fark nedir?
Bireysel başvuru üzerine yapılan uluslararası koruma; yabancının kendi kişisel durumu incelenir.
Kitlesel olarak gelen ve ayrıldığı ülkeye dönemeyen yabancılara acil olarak sağlanan geçici koruma; toplu bir rejimdir.
Bireysel statü belirlemesi ile toplu geçici koruma farklı usul ve kurallara tabidir; aynı kişi hakkında iki rejim birlikte uygulanmaz.
Geçici koruma ile bireysel uluslararası koruma arasındaki fark nedir?
Geçici koruma, kitlesel bir geliş ve zorunlu ayrılma olgusuna dayanır ve tek tek bireysel değerlendirme yapılmadan topluca sağlanabilir.
Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma ise kişinin bireysel başvurusuna ve her başvuru sahibi için ayrı yapılan değerlendirmeye dayanır.
Geçici korumada statü belirlemesi kişi bazında değil kitlesel olgu üzerinden yapılır; bu nedenle m.91 ile m.61 vd. farklı koşullara bağlanmıştır. Ayrıca geçici korumanın süresi ve sona erme koşulları yönetmelikle belirlenir.
Ihtiyati tedbir ile niteliği gereği bir hafta süresi uygulanamayan geçici koruma arasındaki fark nedir?
Uygulanması gerekli olan ihtiyati tedbirlerde bir haftalık talep süresi doğrudan uygulanır.
Düzenleyici nitelikteki tedbirlerde bu süre ve uygulama işlemi işlevsel olarak uygulanmaz.
Tedbirin niteliğine göre süre ve icra başvurusunun anlamı değişir.
Diğer geçici koruma ile ihtiyati tedbir ve delil tespiti arasındaki fark nedir?
Diğer geçici korumalar kendi özel kanunlarında düzenlenmiş olabilir.
İhtiyati tedbir ve delil tespiti HMK m.389-405'te genel olarak düzenlenmiştir.
Diğer geçici korumalara HMK m.389-405 doğrudan uygulanmaz; yalnızca özel hüküm yoksa ve niteliğine uygun olduğu ölçüde kıyas yoluyla uygulanır.
Bireysel koruma talebi ile kitlesel geçici koruma arasındaki fark nedir?
Bireysel koruma talebi, münferit başvuruya ve kişisel durumun incelenmesine dayanır.
Kitlesel geçici koruma, acil bir durumda toplu gelişe ve bu gelişe bağlı korumaya dayanır.
Amaç hükmü her iki korumayı da kapsar; uygulanacak usul ve esaslar farklıdır ve ilgili maddelerde ayrıca düzenlenir.
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2022/206 E., 2025/106 K., 05.03.2025İlgili madde: 6458 s. K. m.91
- Ceza Genel Kurulu, 2020/209 E., 2023/50 K., 01.02.2023İlgili madde: 6458 s. K. m.91
- İkinci Bölüm, 2020/37084 E., 11.12.2024İlgili madde: 6458 s. K. m.42
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.